📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.1 - সাবিত্রাণি জুহোতি প্রসূত্যৈ - কৃষ্ণ যজুর্বেদ তৈত্তিরীয সংহিতা পাঠঃ
5.1 - Savitrani Juhoti Prasutyai - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah
Krishna Vedic Bengali
কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে প্রথমঃ প্রশ্নঃ - উখ্যাগ্নিকথনং
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
সা॒বি॒ত্রাণি॑ জুহোতি॒ প্রসূ᳚ত্যৈ চতুর্গৃহী॒তেন॑ জুহোতি॒ চতু॑ষ্পাদঃ প॒শবঃ॑ প॒শূনে॒বা-ঽব॑ রুন্ধে॒ চত॑স্রো॒ দিশো॑ দি॒ক্ষ্বে॑ব প্রতি॑ তিষ্ঠতি॒ ছন্দাগ্ং॑সি দে॒বেভ্যো ঽপা᳚-ঽক্রাম॒-ন্ন বো॑ ভা॒গানি॑ হ॒ব্যং-বঁ॑ক্ষ্যাম॒ ইতি॒ তেভ্য॑ এ॒তচ্চ॑তু-র্গৃহী॒তম॑-ধারয-ন্পুরো-ঽনু বা॒ক্যা॑যৈ যা॒জ্যা॑যৈ দে॒বতা॑যৈ বষট্কা॒রায॒ যচ্চ॑তুর্গৃহী॒ত-ঞ্জু॒হোতি॒ ছন্দাগ্॑স্যে॒ব ত-ত্প্রী॑ণাতি॒ তান্য॑স্য প্রী॒তানি॑ দে॒বেভ্যো॑ হ॒ব্যং-বঁ॑হন্তি॒ য-ঙ্কা॒মযে॑ত॒ [য-ঙ্কা॒মযে॑ত, পাপী॑যান্-থ্স্যা॒দিত্যেকৈ॑ক॒-] 1
পাপী॑যান্-থ্স্যা॒দিত্যেকৈ॑ক॒-ন্তস্য॑ জুহুযা॒-দাহু॑তীভিরে॒বৈন॒মপ॑ গৃহ্ণাতি॒ পাপী॑যা-ন্ভবতি॒ য-ঙ্কা॒মযে॑ত॒ বসী॑যান্-থ্স্যা॒দিতি॒ সর্বা॑ণি॒ তস্যা॑-ঽনু॒দ্রুত্য॑ জুহুযা॒দাহু॑ত্যৈ॒বৈন॑ম॒ভি ক্র॑মযতি॒ বসী॑যা-ন্ভব॒ত্যথো॑ য॒জ্ঞস্যৈ॒বৈষা-ঽভিক্রা᳚ন্তি॒রেতি॒ বা এ॒ষ য॑জ্ঞমু॒খা-দৃদ্ধ্যা॒ যো᳚-ঽগ্নের্দে॒বতা॑যা॒ এত্য॒ষ্টাবে॒তানি॑ সাবি॒ত্রাণি॑ ভবন্ত্য॒ষ্টাক্ষ॑রা গায॒ত্রী গা॑য॒ত্রো᳚- [গা॑য॒ত্রঃ, অ॒গ্নিস্তেনৈ॒ব] 2
-ঽগ্নিস্তেনৈ॒ব য॑জ্ঞমু॒খাদৃদ্ধ্যা॑ অ॒গ্নের্দে॒বতা॑যৈ॒ নৈত্য॒ষ্টৌ সা॑বি॒ত্রাণি॑ ভব॒ন্ত্যাহু॑তির্নব॒মী ত্রি॒বৃত॑মে॒ব য॑জ্ঞমু॒খে বিযা॑তযতি॒ যদি॑ কা॒মযে॑ত॒ ছন্দাগ্ং॑সি যজ্ঞযশ॒সেনা᳚ ঽর্পযেয॒মিত্যৃচ॑মন্ত॒মা-ঙ্কু॑র্যা॒চ্ছন্দাগ্॑স্যে॒ব য॑জ্ঞযশ॒সেনা᳚ ঽর্পযতি॒ যদি॑ কা॒মযে॑ত॒ যজ॑মানং-যঁজ্ঞযশ॒সেনা᳚-ঽর্পযেয॒মিতি॒ যজু॑রন্ত॒ম-ঙ্কু॑র্যা॒-দ্যজ॑মানমে॒ব য॑জ্ঞযশ॒সেনা᳚-ঽর্পযত্যৃ॒চা স্তোম॒গ্ং॒ সম॑র্ধ॒যে- [সম॑র্ধ॒যেতি॑, আ॒হ॒ সমৃ॑দ্ধ্যৈ] 3
-ত্যা॑হ॒ সমৃ॑দ্ধ্যৈ চ॒তুর্ভি॒রভ্রি॒মা দ॑ত্তে চ॒ত্বারি॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ ছন্দো॑ভিরে॒ব দে॒বস্য॑ ত্বা সবি॒তুঃ প্র॑স॒ব ইত্যা॑হ॒ প্রসূ᳚ত্যা অ॒গ্নির্দে॒বেভ্যো॒ নিলা॑যত॒ স বেণু॒-ম্প্রা-ঽবি॑শ॒-থ্স এ॒তামূ॒তিমনু॒ সম॑চর॒-দ্য-দ্বেণো᳚-স্সুষি॒রগ্ং সু॑ষি॒রা-ঽভ্রি॑র্ভবতি সযোনি॒ত্বায॒ স যত্র॑য॒ত্রা-ঽব॑স॒-ত্ত-ত্কৃ॒ষ্ণম॑ভব-ত্কল্মা॒ষী ভ॑বতি রূ॒পস॑মৃদ্ধ্যা উভযতঃ॒, ক্ষ্ণূর্ভ॑বতী॒তশ্চা॒-ঽ-মুত॑শ্চা॒-ঽর্কস্যা-ব॑রুদ্ধ্যৈ ব্যামমা॒ত্রী ভ॑বত্যে॒তাব॒দ্বৈ পুরু॑ষে বী॒র্যং॑-বীঁ॒র্য॑সম্মি॒তা ঽপ॑রিমিতা ভব॒ত্য-প॑রিমিত॒স্যা-ঽ ব॑রুদ্ধ্যৈ॒ যো বন॒স্পতী॑না-ম্ফল॒গ্রহি॒-স্স এ॑ষাং-বীঁ॒র্যা॑বা-ন্ফল॒গ্রহি॒র্বেণু॑-র্বৈণ॒বী ভ॑বতি বী॒র্য॑স্যা ব॑রুদ্ধ্যৈ ॥ 4 ॥
(কা॒মযে॑ত - গায॒ত্রো᳚ - ঽর্ধ॒যেতি॑ - চ - স॒প্তবিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 1)
ব্যৃ॑দ্ধং॒-বাঁ এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॒ যদ॑য॒জুষ্কে॑ণ ক্রি॒যত॑ ই॒মাম॑গৃভ্ণ-ন্রশ॒না-মৃ॒তস্যেত্য॑শ্বাভি॒ধানী॒মা দ॑ত্তে॒ যজু॑ষ্কৃত্যৈ য॒জ্ঞস্য॒ সমৃ॑দ্ধ্যৈ॒ প্রতূ᳚র্তং-বাঁজি॒ন্না দ্র॒বেত্যশ্ব॑-ম॒ভি দ॑ধাতি রূ॒পমে॒বা-ঽস্যৈ॒ত-ন্ম॑হি॒মানং॒-ব্যাঁচ॑ষ্টে যু॒ঞ্জাথা॒গ্ং॒ রাস॑ভং-যুঁ॒বমিতি॑ গর্দ॒ভ-মস॑ত্যে॒ব গ॑র্দ॒ভ-ম্প্রতি॑ ষ্ঠাপযতি॒ তস্মা॒দশ্বা᳚-দ্গর্দ॒ভো-ঽস॑ত্তরো॒ যোগে॑যোগে ত॒বস্ত॑র॒মিত্যা॑হ॒ [ত॒বস্ত॑র॒মিত্যা॑হ, যোগে॑যোগ] 5
যোগে॑যোগ এ॒বৈনং॑-যুঁঙ্ক্তে॒ বাজে॑বাজে হবামহ॒ ইত্যা॒হান্নং॒-বৈঁ বাজো-ঽন্ন॑মে॒বাব॑ রুন্ধে॒ সখা॑য॒ ইন্দ্র॑মূ॒তয॒ ইত্যা॑হেন্দ্রি॒যমে॒বাব॑ রুন্ধে॒ ঽগ্নির্দে॒বেভ্যো॒ নিলা॑যত॒ ত-ম্প্র॒জাপ॑তি॒রন্ব॑বিন্দ-ত্প্রাজাপ॒ত্যো-ঽশ্বো ঽশ্বে॑ন॒ স-ম্ভ॑র॒ত্যনু॑বিত্ত্যৈ পাপবস্য॒সং-বাঁ এ॒ত-ত্ক্রি॑যতে॒ যচ্ছ্রেয॑সা চ॒ পাপী॑যসা চ সমা॒ন-ঙ্কর্ম॑ কু॒র্বন্তি॒ পাপী॑যা॒ন্॒.- [পাপী॑যান্, হ্যশ্বা᳚-দ্গর্দ॒ভো-ঽশ্ব॒-] 6
-হ্যশ্বা᳚-দ্গর্দ॒ভো-ঽশ্ব॒-ম্পূর্ব॑-ন্নযন্তি পাপবস্য॒-সস্য॒ ব্যাবৃ॑ত্ত্যৈ॒ তস্মা॒চ্ছ্রেযাগ্ং॑স॒-ম্পাপী॑যা-ন্প॒শ্চাদন্বে॑তি ব॒হুর্বৈ ভব॑তো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যো॒ ভব॑তীব॒ খলু॒ বা এ॒ষ যো᳚-ঽগ্নি-ঞ্চি॑নু॒তে ব॒জ্র্যশ্বঃ॑ প্র॒তূর্ব॒ন্নেহ্য॑ব॒-ক্রাম॒ন্ন-শ॑স্তী॒রিত্যা॑হ॒ বজ্রে॑ণৈ॒ব পা॒প্মান॒-ম্ভ্রাতৃ॑ব্য॒মব॑ ক্রামতি রু॒দ্রস্য॒ গাণ॑পত্যা॒দিত্যা॑হ রৌ॒দ্রা বৈ প॒শবো॑ রু॒দ্রাদে॒ব [ ] 7
প॒শূ-ন্নি॒র্যাচ্যা॒-ঽঽত্মনে॒ কর্ম॑ কুরুতে পূ॒ষ্ণা স॒যুজা॑ স॒হেত্যা॑হ পূ॒ষা বা অদ্ধ্ব॑নাগ্ং সন্নে॒তা সম॑ষ্ট্যৈ॒ পুরী॑ষাযতনো॒ বা এ॒ষ যদ॒গ্নিরঙ্গি॑রসো॒ বা এ॒তমগ্রে॑ দে॒বতা॑না॒গ্ং॒ সম॑ভর-ন্পৃথি॒ব্যা-স্স॒ধস্থা॑দ॒গ্নি-ম্পু॑রী॒ষ্য॑-মঙ্গির॒স্ব-দচ্ছে॒হীত্যা॑হ॒ সায॑তনমে॒বৈন॑-ন্দে॒বতা॑ভি॒-স্স-ম্ভ॑রত্য॒গ্নি-ম্পু॑রী॒ষ্য॑-মঙ্গির॒স্ব- দচ্ছে॑ম॒ ইত্যা॑হ॒ যেন॑ [ ] 8
স॒ঙ্গচ্ছ॑তে॒ বাজ॑মে॒বাস্য॑ বৃঙ্ক্তে প্র॒জাপ॑তযে প্রতি॒প্রোচ্যা॒গ্নি-স্স॒ম্ভৃত্য॒ ইত্যা॑হুরি॒যং-বৈঁ প্র॒জাপ॑তি॒স্তস্যা॑ এ॒তচ্ছ্রোত্রং॒-যঁদ্ব॒ল্মীকো॒-ঽগ্নি-ম্পু॑রী॒ষ্য॑-মঙ্গির॒স্ব-দ্ভ॑রিষ্যাম॒ ইতি॑ বল্মীকব॒পামুপ॑ তিষ্ঠতে সা॒ক্ষাদে॒ব প্র॒জাপ॑তযে প্রতি॒প্রোচ্যা॒-ঽগ্নিগ্ং স-ম্ভ॑রত্য॒গ্নি-ম্পু॑রী॒ষ্য॑-মঙ্গির॒স্ব-দ্ভ॑রাম॒ ইত্যা॑হ॒ যেন॑ স॒গঞ্চ্ছ॑তে॒ বাজ॑মে॒বাস্য॑ বৃ॒ঙ্ক্তে ঽন্ব॒গ্নিরু॒ষসা॒মগ্র॑- [-ঽন্ব॒গ্নিরু॒ষসা॒মগ্র᳚ম্, অ॒খ্য॒দিত্যা॒হা-] 9
-মখ্য॒দিত্যা॒হা-নু॑খ্যাত্যা আ॒গত্য॑ বা॒জ্যদ্ধ্ব॑ন আ॒ক্রম্য॑ বাজি-ন্পৃথি॒বীমিত্যা॑হে॒চ্ছত্যে॒বৈন॒-ম্পূর্ব॑যা বি॒ন্দত্যুত্ত॑রযা॒ দ্বাভ্যা॒মা ক্র॑মযতি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যা॒ অনু॑রূপাভ্যা॒-ন্তস্মা॒দনু॑রূপাঃ প॒শবঃ॒ প্রজা॑যন্তে॒ দ্যৌস্তে॑ পৃ॒ষ্ঠ-ম্পৃ॑থি॒বী স॒ধস্থ॒মিত্যা॑হৈ॒ভ্যো বা এ॒তং-লোঁ॒কেভ্যঃ॑ প্র॒জাপ॑তি॒-স্সমৈ॑রয-দ্রূ॒পমে॒বাস্যৈ॒-তন্ম॑হি॒মানং॒-ব্যাঁচ॑ষ্টে ব॒জ্রী বা এ॒ষ যদশ্বো॑ দ॒-দ্ভির॒ন্যতো॑দদ্ভ্যো॒ ভূযাং॒-লোঁম॑ভিরুভ॒যাদ॑দ্ভ্যো॒ য-ন্দ্বি॒ষ্যা-ত্তম॑ধস্প॒দ-ন্ধ্যা॑যে॒-দ্বজ্রে॑ণৈ॒বৈনগ্গ্॑ স্তৃণুতে ॥ 10 ॥
(আ॒হ॒ - পাপী॑যান্ - রু॒দ্রাদে॒ব - যেনা - ঽগ্রং॑ - ঁব॒জ্রী বৈ - স॒প্তদ॑শ চ) (অ. 2)
উত্ক্রা॒মো-দ॑ক্রমী॒দিতি॒ দ্বাভ্যা॒মুত্ক্র॑মযতি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যা॒ অনু॑রূপাভ্যা॒-ন্তস্মা॒দনু॑রূপাঃ প॒শবঃ॒ প্রজা॑যন্তে॒ ঽপ উপ॑ সৃজতি॒ যত্র॒ বা আপ॑ উপ॒ গচ্ছ॑ন্তি॒ তদোষ॑ধযঃ॒ প্রতি॑ তিষ্ঠ॒ন্ত্যোষ॑ধীঃ প্রতি॒তিষ্ঠ॑ন্তীঃ প॒শবো-ঽনু॒ প্রতি॑ তিষ্ঠন্তি প॒শূন্. য॒জ্ঞো য॒জ্ঞং-যঁজ॑মানো॒ যজ॑মান-ম্প্র॒জাস্তস্মা॑দ॒প উপ॑ সৃজতি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ॒ যদ॑দ্ধ্ব॒র্যু-র॑ন॒গ্নাবাহু॑তি-ঞ্জুহু॒যাদ॒ন্ধো᳚ ঽদ্ধ্ব॒র্যু- [-ঽদ্ধ্ব॒র্যুঃ, স্যা॒-দ্রক্ষাগ্ং॑সি] 11
-স্স্যা॒-দ্রক্ষাগ্ং॑সি য॒জ্ঞগ্ং হ॑ন্যু॒র্॒হির॑ণ্যমু॒পাস্য॑ জুহোত্যগ্নি॒বত্যে॒ব জু॑হোতি॒ নান্ধো᳚-ঽদ্ধ্ব॒র্যুর্ভব॑তি॒ ন য॒জ্ঞগ্ং রক্ষাগ্ং॑সি ঘ্নন্তি॒ জিঘ॑র্ম্য॒গ্নি-ম্মন॑সা ঘৃ॒তেনেত্যা॑হ॒ মন॑সা॒ হি পুরু॑ষো য॒জ্ঞম॑ভি॒গচ্ছ॑তি প্রতি॒ক্ষ্যন্ত॒-ম্ভুব॑নানি॒ বিশ্বেত্যা॑হ॒ সর্ব॒গ্গ্॒ হ্যে॑ষ প্র॒ত্য-ঙ্ক্ষেতি॑ পৃ॒থু-ন্তি॑র॒শ্চা বয॑সা বৃ॒হন্ত॒মিত্যা॒হা-ঽল্পো॒ হ্যে॑ষ জা॒তো ম॒হা- [ম॒হান্, ভব॑তি॒] 12
-ন্ভব॑তি॒ ব্যচি॑ষ্ঠ॒মন্নগ্ং॑ রভ॒সং-বিঁদা॑ন॒মিত্যা॒হা ঽন্ন॑মে॒বা-ঽস্মৈ᳚ স্বদযতি॒ সর্ব॑মস্মৈ স্বদতে॒ য এ॒বং-বেঁদা ঽঽত্বা॑ জিঘর্মি॒ বচ॑সা ঘৃ॒তেনেত্যা॑হ॒ তস্মা॒-দ্য-ত্পুরু॑ষো॒ মন॑সা-ঽভি॒গচ্ছ॑তি॒ ত-দ্বা॒চা ব॑দত্য র॒ক্ষসেত্যা॑হ॒ রক্ষ॑সা॒মপ॑হত্যৈ॒ মর্য॑শ্রী-স্স্পৃহ॒য-দ্ব॑র্ণো অ॒গ্নিরিত্যা॒হা-প॑চিতিমে॒বা-ঽস্মি॑-ন্দধা॒ত্য-প॑চিতিমা-ন্ভবতি॒ য এ॒বং- [য এ॒বম্, বেদ॒ মন॑সা॒ ত্বৈ] 13
-ঁবেদ॒ মন॑সা॒ ত্বৈ তামাপ্তু॑মর্​হতি॒ যাম॑দ্ধ্ব॒র্যুর॑-ন॒গ্নাবাহু॑তি-ঞ্জু॒হোতি॒ মন॑স্বতীভ্যা-ঞ্জুহো॒ত্যাহু॑ত্যো॒রাপ্ত্যৈ॒ দ্বাভ্যা॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ যজ্ঞমু॒খে য॑জ্ঞমুখে॒ বৈ ক্রি॒যমা॑ণে য॒জ্ঞগ্ং রক্ষাগ্ং॑সি জিঘাগ্ং সন্ত্যে॒তর্​হি॒ খলু॒ বা এ॒ত-দ্য॑জ্ঞমু॒খং-যঁর্​হ্যে॑ন॒-দাহু॑তি-রশ্ঞু॒তে পরি॑ লিখতি॒ রক্ষ॑সা॒মপ॑হত্যৈ তি॒সৃভিঃ॒ পরি॑ লিখতি ত্রি॒বৃদ্বা অ॒গ্নির্যাবা॑নে॒বা-ঽগ্নিস্তস্মা॒-দ্রক্ষা॒গ্॒স্যপ॑ হন্তি [হন্তি, গা॒য॒ত্রি॒যা পরি॑] 14
গাযত্রি॒যা পরি॑ লিখতি॒ তেজো॒ বৈ গা॑য॒ত্রী তেজ॑সৈ॒বৈন॒-ম্পরি॑গৃহ্ণাতি ত্রি॒ষ্টুভা॒ পরি॑ লিখতীন্দ্রি॒যং-বৈঁ ত্রি॒ষ্টু-গি॑ন্দ্রি॒যেণৈ॒বৈন॒-ম্পরি॑ গৃহ্ণাত্যনু॒ষ্টুভা॒ পরি॑ লিখত্যনু॒ষ্টু-ফ্সর্বা॑ণি॒ ছন্দাগ্ং॑সি পরি॒ভূঃ পর্যা᳚প্ত্যৈ মদ্ধ্য॒তো॑-ঽনু॒ষ্টুভা॒ বাগ্বা অ॑নু॒ষ্টু-প্তস্মা᳚-ন্মদ্ধ্য॒তো বা॒চা ব॑দামো গাযত্রি॒যা প্র॑থ॒মযা॒ পরি॑ লিখ॒ত্যথা॑-ঽনু॒ষ্টুভা-ঽথ॑ ত্রি॒ষ্টুভা॒ তেজো॒ বৈ গা॑য॒ত্রী য॒জ্ঞো॑ ঽনু॒ষ্টুগি॑ন্দ্রি॒য-ন্ত্রি॒ষ্টু-প্তেজ॑সা চৈ॒বেন্দ্রি॒যেণ॑ চোভ॒যতো॑ য॒জ্ঞ-ম্পরি॑ গৃহ্ণাতি ॥ 15 ॥
(অ॒ন্ধো᳚-ঽদ্ধ্ব॒র্যু - র্ম॒হান্ - ভ॑বতি॒ য এ॒বগ্ং - হ॑ন্তি - ত্রি॒ষ্টুভা॒ তেজো॒ বৈ গা॑য॒ত্রী - ত্রযো॑দশ চ) (অ. 3)
দে॒বস্য॑ ত্বা সবি॒তুঃ প্র॑স॒ব ইতি॑ খনতি॒ প্রসূ᳚ত্যা॒ অথো॑ ধূ॒ম-মে॒বৈতেন॑ জনযতি॒ জ্যোতি॑ষ্মন্ত-ন্ত্বা-ঽগ্নে সু॒প্রতী॑ক॒-মিত্যা॑হ॒ জ্যোতি॑রে॒বৈতেন॑ জনযতি॒ সো᳚-ঽগ্নির্জা॒তঃ প্র॒জা-শ্শু॒চা-ঽঽর্প॑য॒-ত্ত-ন্দে॒বা অ॑র্ধ॒র্চেনা॑-শমযঞ্ছি॒ব-ম্প্র॒জাভ্যো-ঽহিগ্ং॑ সন্ত॒মিত্যা॑হ প্র॒জাভ্য॑ এ॒বৈনগ্ং॑ শমযতি॒ দ্বাভ্যা᳚-ঙ্খনতি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যা অ॒পা-ম্পৃ॒ষ্ঠম॒সীতি॑ পুষ্করপ॒র্ণমা [পুষ্করপ॒র্ণমা, হ॒র॒ত্য॒পাং-বাঁ] 16
হ॑রত্য॒পাং-বাঁ এ॒ত-ত্পৃ॒ষ্ঠং-যঁ-ত্পু॑ষ্করপ॒র্ণগ্ং রূ॒পেণৈ॒বৈন॒দা হ॑রতি পুষ্করপ॒র্ণেন॒ স-ম্ভ॑রতি॒ যোনি॒র্বা অ॒গ্নেঃ পু॑ষ্করপ॒র্ণগ্ং সযো॑নিমে॒বাগ্নিগ্ং সম্ভ॑রতি কৃষ্ণাজি॒নেন॒ সম্ভ॑রতি য॒জ্ঞো বৈ কৃ॑ষ্ণাজি॒নং-যঁ॒জ্ঞেনৈ॒ব য॒জ্ঞগ্ং সম্ভ॑রতি॒ য-দ্গ্রা॒ম্যাণা᳚-ম্পশূ॒না-ঞ্চর্ম॑ণা স॒ম্ভরে᳚-দ্গ্রা॒ম্যা-ন্প॒শূঞ্ছু॒চা-ঽর্প॑যে-ত্কৃষ্ণাজি॒নেন॒ সম্ভ॑রত্যার॒ণ্যানে॒ব প॒শূ- [প॒শূন্, শু॒চা-ঽর্প॑যতি॒] 17
-ঞ্ছু॒চা-ঽর্প॑যতি॒ তস্মা᳚-থ্স॒মাব॑-ত্পশূ॒না-ম্প্র॒জায॑মানানা-মার॒ণ্যাঃ প॒শবঃ॒ কনী॑যাগ্ংস-শ্শু॒চা হ্যৃ॑তা লো॑ম॒ত-স্সম্ভ॑র॒ত্যতো॒ হ্য॑স্য॒ মেদ্ধ্য॑-ঙ্কৃষ্ণাজি॒ন-ঞ্চ॑ পুষ্করপ॒র্ণ-ঞ্চ॒ সগ্গ্​ স্তৃ॑ণাতী॒যং-বৈঁ কৃ॑ষ্ণাজি॒নম॒সৌ পু॑ষ্করপ॒র্ণ-মা॒ভ্যা-মে॒বৈন॑-মুভ॒যতঃ॒ পরি॑গৃহ্ণাত্য॒-গ্নির্দে॒বেভ্যো॒ নিলা॑যত॒ তমথ॒র্বা-ঽন্ব॑পশ্য॒দথ॑র্বা ত্বা প্রথ॒মো নির॑মন্থদগ্ন॒ ই- [নির॑মন্থদগ্ন॒ ইতি॑, আ॒হ॒ য এ॒বৈন॑-] 18
-ত্যা॑হ॒ য এ॒বৈন॑-ম॒ন্বপ॑শ্য॒-ত্তেনৈ॒বৈন॒গ্ং॒ সম্ভ॑রতি॒ ত্বাম॑গ্নে॒ পুষ্ক॑রা॒দধীত্যা॑হ পুষ্করপ॒র্ণে হ্যে॑ন॒মুপ॑শ্রিত॒-মবি॑ন্দ॒-ত্তমু॑ ত্বা দ॒দ্ধ্যঙ্ঙৃষি॒রিত্যা॑হ দ॒দ্ধ্যঙ্ বা আ॑থর্ব॒ণ-স্তে॑জ॒স্ব্যা॑সী॒-ত্তেজ॑ এ॒বাস্মি॑-ন্দধাতি॒ তমু॑ ত্বা পা॒থ্যো বৃষেত্যা॑হ॒ পূর্ব॑মে॒বোদি॒ত-মুত্ত॑রেণা॒ভি গৃ॑ণাতি [গৃ॑ণাতি, চ॒ত॒সৃভি॒-স্সম্ভ॑রতি] 19
20
চত॒সৃভি॒-স্সম্ভ॑রতি চ॒ত্বারি॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ ছন্দো॑ভিরে॒ব গা॑য॒ত্রীভি॑র্ব্রাহ্ম॒ণস্য॑ গায॒ত্রো হি ব্রা᳚হ্ম॒ণ-স্ত্রি॒ষ্টুগ্ভী॑ রাজ॒ন্য॑স্য॒ ত্রৈষ্টু॑ভো॒ হি রা॑জ॒ন্যো॑ য-ঙ্কা॒মযে॑ত॒ বসী॑যান্-থ্স্যা॒দিত্যু॒ভযী॑ভি॒স্তস্য॒ সম্ভ॑রে॒-ত্তেজ॑শ্চৈ॒বা-ঽস্মা॑ ইন্দ্রি॒য-ঞ্চ॑ স॒মীচী॑ দধাত্যষ্টা॒ভি-স্সম্ভ॑রত্য॒ষ্টাক্ষ॑রা গায॒ত্রী গা॑য॒ত্রো᳚ ঽগ্নির্যাবা॑নে॒বা-ঽগ্নিস্তগ্ং সম্ভ॑রতি॒ সীদ॑ হোত॒রিত্যা॑- -হ দে॒বতা॑ এ॒বাস্মৈ॒ সগ্ং সা॑দযতি॒ নি হোতেতি॑ মনু॒ষ্যা᳚ন্-থ্সগ্ং সী॑দ॒স্বেতি॒ বযাগ্ং॑সি॒ জনি॑ষ্বা॒ হি জেন্যো॒ অগ্রে॒ অহ্না॒মিত্যা॑হ দেব মনু॒ষ্যানে॒বা-ঽস্মৈ॒ সগ্ংস॑ন্না॒-ন্প্রজ॑নযতি ॥ 20
(ঐ - ব প॒শূ - নিতি॑ - গৃণাতি - হোত॒রিতি॑ - স॒প্তবিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 4)
ক্রূ॒রমি॑ব॒ বা অ॑স্যা এ॒ত-ত্ক॑রোতি॒ য-ত্খন॑ত্য॒প উপ॑ সৃজ॒ত্যাপো॒ বৈ শা॒ন্তা-শ্শা॒ন্তাভি॑রে॒বা-ঽস্যৈ॒ শুচগ্ং॑ শমযতি॒ স-ন্তে॑ বা॒যুর্মা॑ত॒রিশ্বা॑ দধা॒ত্বিত্যা॑হ প্রা॒ণো বৈ বা॒যুঃ প্রা॒ণেনৈ॒বাস্যৈ᳚ প্রা॒ণগ্ং স-ন্দ॑ধাতি॒ স-ন্তে॑ বা॒যুরিত্যা॑হ॒ তস্মা᳚-দ্বা॒যুপ্র॑চ্যুতা দি॒বো বৃষ্টি॑রীর্তে॒ তস্মৈ॑ চ দেবি॒ বষ॑ডস্তু॒ [বষ॑ডস্তু, তুভ্য॒মিত্যা॑হ॒] 21
তুভ্য॒মিত্যা॑হ॒ ষড্বা ঋ॒তব॑ ঋ॒তুষ্বে॒ব বৃষ্টি॑-ন্দধাতি॒ তস্মা॒-থ্সর্বা॑নৃ॒তূন্. ব॑র্​ষতি॒ য-দ্ব॑ষট্কু॒র্যা-দ্যা॒তযা॑মা-ঽস্য বষট্কা॒র-স্স্যা॒দ্যন্ন ব॑ষট্কু॒র্যা-দ্রক্ষাগ্ং॑সি য॒জ্ঞগ্ং হ॑ন্যু॒র্বডিত্যা॑হ প॒রোক্ষ॑মে॒ব বষ॑-ট্করোতি॒ নাস্য॑ যা॒তযা॑মা বষট্কা॒রো ভব॑তি॒ ন য॒জ্ঞগ্ং রক্ষাগ্ং॑সি ঘ্নন্তি॒ সুজা॑তো॒ জ্যোতি॑ষা স॒হেত্য॑নু॒ষ্টুভোপ॑ নহ্যত্যনু॒ষ্টু- [নহ্যত্যনু॒ষ্টুপ্, সর্বা॑ণি॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒] 22
-ফ্সর্বা॑ণি॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ খলু॒ বা অ॒গ্নেঃ প্রি॒যা ত॒নূঃ প্রি॒যযৈ॒বৈন॑-ন্ত॒নুবা॒ পরি॑ দধাতি॒ বেদু॑কো॒ বাসো॑ ভবতি॒য এ॒বং-বেঁদ॑ বারু॒ণো বা অ॒গ্নিরুপ॑নদ্ধ॒ উদু॑ তিষ্ঠ স্বদ্ধ্বরো॒র্ধ্ব ঊ॒ ষুণ॑ ঊ॒তয॒ ইতি॑ সাবি॒ত্রীভ্যা॒মু-ত্তি॑ষ্ঠতি সবি॒তৃপ্র॑সূত এ॒বাস্যো॒র্ধ্বাং-বঁ॑রুণমে॒নিমু-থ্সৃ॑জতি॒ দ্বাভ্যা॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ॒ স জা॒তো গর্ভো॑ অসি॒ [গর্ভো॑ অসি, রোদ॑স্যো॒রিত্যা॑হে॒মে] 23
রোদ॑স্যো॒রিত্যা॑হে॒মে বৈ রোদ॑সী॒ তযো॑রে॒ষ গর্ভো॒ যদ॒গ্নি-স্তস্মা॑-দে॒বমা॒হাগ্নে॒ চারু॒র্বিভৃ॑ত॒ ওষ॑ধী॒ষ্বিত্যা॑হ য॒দা হ্যে॑তং-বিঁ॒ভর॒ন্ত্যথ॒ চারু॑তরো॒ ভব॑তি॒ প্র মা॒তৃভ্যো॒ অধি॒ কনি॑ক্রদ-দ্গা॒ ইত্যা॒হৌষ॑ধযো॒ বা অ॑স্য মা॒তর॒স্তাভ্য॑ এ॒বৈন॒-ম্প্রচ্যা॑বযতি স্থি॒রো ভ॑ব বী॒ড্ব॑ঙ্গ॒ ইতি॑ গর্দ॒ভ আ সা॑দযতি॒ [আ সা॑দযতি, স-ন্ন॑হ্যত্যে॒বৈন॑-] 24
স-ন্ন॑হ্যত্যে॒বৈন॑-মে॒তযা᳚ স্থে॒ম্নে গ॑র্দ॒ভেন॒ সম্ভ॑রতি॒ তস্মা᳚-দ্গর্দ॒ভঃ প॑শূ॒না-ম্ভা॑রভা॒রিত॑মো গর্দ॒ভেন॒ স-ম্ভ॑রতি॒ তস্মা᳚-দ্গর্দ॒ভো-ঽপ্য॑নালে॒শে-ঽত্য॒ন্যা-ন্প॒শূ-ন্মে᳚দ্য॒ত্যন্ন॒গ্গ্॒ হ্যে॑নেনা॒-ঽর্কগ্ং স॒ম্ভর॑ন্তি গর্দ॒ভেন॒ সম্ভ॑রতি॒ তস্মা᳚-দ্গর্দ॒ভো দ্বি॒রেতা॒-স্সন্ কনি॑ষ্ঠ-ম্পশূ॒না-ম্প্রজা॑যতে॒-ঽগ্নির্​হ্য॑স্য॒ যোনি॑-ন্নি॒র্দহ॑তি প্র॒জাসু॒ বা এ॒ষ এ॒তর্​হ্যারূ॑ঢ॒- [এ॒তর্​হ্যারূ॑ঢঃ, স ঈ᳚শ্ব॒রঃ প্র॒জা-শ্শু॒চা] 25
-স্স ঈ᳚শ্ব॒রঃ প্র॒জা-শ্শু॒চা প্র॒দহঃ॑ শি॒বো ভ॑ব প্র॒জাভ্য॒ ইত্যা॑হ প্র॒জাভ্য॑ এ॒বৈনগ্ং॑ শমযতি॒ মানু॑ষীভ্য॒স্ত্বম॑ঙ্গির॒ ইত্যা॑হ মান॒ব্যো॑ হি প্র॒জা মা দ্যাবা॑পৃথি॒বী অ॒ভি শূ॑শুচো॒ মা-ঽন্তরি॑ক্ষ॒-ম্মা বন॒স্পতী॒নিত্যা॑হৈ॒ভ্য এ॒বৈনং॑-লোঁ॒কেভ্যঃ॑ শমযতি॒ প্রৈতু॑ বা॒জী কনি॑ক্রদ॒দিত্যা॑হ বা॒জী হ্যে॑ষ নান॑দ॒-দ্রাস॑ভঃ॒ পত্বে- [পত্বেতি, আ॒হ॒ রাস॑ভ॒ ইতি॒] 26
-ত্যা॑হ॒ রাস॑ভ॒ ইতি॒ হ্যে॑তমৃষ॒যো-ঽব॑দ॒-ন্ভর॑ন্ন॒গ্নি-ম্পু॑রী॒ষ্য॑মিত্যা॑হা॒-ঽগ্নিগ্গ্​ হ্যে॑ষ ভর॑তি॒ মা পা॒দ্যাযু॑ষঃ পু॒রেত্যা॒হা-ঽঽযু॑রে॒বা-ঽস্মি॑-ন্দধাতি॒ তস্মা᳚-দ্গর্দ॒ভ-স্সর্ব॒মাযু॑রেতি॒ তস্মা᳚-দ্গর্দ॒ভে পু॒রা-ঽঽযু॑ষঃ॒ প্রমী॑তে বিভ্যতি॒ বৃষা॒-ঽগ্নিং-বৃঁষ॑ণ॒-ম্ভর॒ন্নিত্যা॑হ॒ বৃষা॒ হ্যে॑ষ বৃষা॒-ঽগ্নির॒পা-ঙ্গর্ভগ্ং॑ - [বৃষা॒-ঽগ্নির॒পা-ঙ্গর্ভ᳚ম্, স॒মু॒দ্রিয॒-] 27
সমু॒দ্রিয॒-মিত্যা॑হা॒-ঽপাগ্​ হ্যে॑ষ গর্ভো॒ যদ॒গ্নিরগ্ন॒ আ যা॑হি বী॒তয॒ ইতি॒ বা ই॒মৌ লো॒কৌ ব্যৈ॑তা॒মগ্ন॒ আ যা॑হি বী॒তয॒ ইতি॒ যদাহা॒ ঽনযো᳚র্লো॒কযো॒-র্বীত্যৈ॒ প্রচ্যু॑তো॒ বা এ॒ষ আ॒যত॑না॒দগ॑তঃ প্রতি॒ষ্ঠাগ্ং স এ॒তর্​হ্য॑দ্ধ্ব॒র্যু-ঞ্চ॒ যজ॑মান-ঞ্চ দ্ধ্যাযত্যৃ॒তগ্ং স॒ত্যমিত্যা॑হে॒যং-বাঁ ঋ॒তম॒সৌ [ ] 28
স॒ত্যম॒নযো॑রে॒বৈন॒-ম্প্রতি॑ ষ্ঠাপযতি॒ না-ঽঽর্তি॒মার্চ্ছ॑ত্যদ্ধ্ব॒র্যুর্ন যজ॑মানো॒ বরু॑ণো॒ বা এ॒ষ যজ॑মানম॒ভ্যৈতি॒ যদ॒গ্নিরুপ॑নদ্ধ॒ ওষ॑ধযঃ॒ প্রতি॑ গৃহ্ণীতা॒গ্নিমে॒ত-মিত্যা॑হ॒ শান্ত্যৈ॒ ব্যস্য॒ন্ বিশ্বা॒ অম॑তী॒ররা॑তী॒-রিত্যা॑হ॒ রক্ষ॑সা॒মপ॑হত্যৈ নি॒ষীদ॑-ন্নো॒ অপ॑ দুর্ম॒তিগ্ং হ॑ন॒দিত্যা॑হ॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যা॒ ওষ॑ধযঃ॒ প্রতি॑মোদদ্ধ্ব- [প্রতি॑মোদদ্ধ্বম্, এ॒ন॒মিত্যা॒হৌষ॑ধযো॒] 29
-মেন॒মিত্যা॒হৌষ॑ধযো॒ বা অ॒গ্নের্ভা॑গ॒ধেয॒-ন্তাভি॑রে॒বৈন॒গ্ং॒ সম॑র্ধযতি॒ পুষ্পা॑বতী-স্সুপিপ্প॒লা ইত্যা॑হ॒ তস্মা॒দোষ॑ধযঃ॒ ফল॑-ঙ্গৃহ্ণন্ত্য॒ যং-বোঁ॒ গর্ভ॑ ঋ॒ত্বিযঃ॑ প্র॒ত্নগ্ং স॒ধস্থ॒মা-ঽস॑দ॒দিত্যা॑হ॒ যাভ্য॑ এ॒বৈন॑-ম্প্রচ্যা॒বয॑তি॒ তাস্বে॒বৈন॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠাপযতি॒ দ্বাভ্যা॑মু॒পাব॑হরতি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ ॥ 30 ॥
(অ॒স্ত্ব॒ - নু॒ষ্টু - ব॑সি - সাদয॒ত্যা - রূ॑ঢঃ॒-পত্বেতি॒-গর্ভ॑-ম॒সৌ - মো॑দদ্ধ্বং॒ - দ্বিচ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 5)
বা॒রু॒ণো বা অ॒গ্নিরুপ॑নদ্ধো॒ বি পাজ॒সেতি॒ বিস্রগ্ং॑সযতি সবি॒তৃপ্র॑সূত এ॒বাস্য॒ বিষূ॑চীং-বঁরুণমে॒নিং-বিঁসৃ॑জত্য॒প উপ॑ সৃজ॒ত্যাপো॒ বৈ শা॒ন্তা-শ্শা॒ন্তাভি॑রে॒বাস্য॒ শুচগ্ং॑ শমযতি তি॒সৃভি॒রুপ॑ সৃজতি ত্রি॒বৃদ্বা অ॒গ্নির্যাবা॑নে॒বা-গ্নিস্তস্য॒ শুচগ্ং॑ শমযতি মি॒ত্র-স্স॒গ্ং॒সৃজ্য॑ পৃথি॒বীমিত্যা॑হ মি॒ত্রো বৈ শি॒বো দে॒বানা॒-ন্তেনৈ॒বৈ- [দে॒বানা॒-ন্তেনৈ॒ব, এ॒ন॒গ্ং॒ সগ্ং সৃ॑জতি॒] 31
-ন॒গ্ং॒ সগ্ং সৃ॑জতি॒ শান্ত্যৈ॒ যদ্গ্রা॒ম্যাণা॒-ম্পাত্রা॑ণা-ঙ্ক॒পালৈ᳚-স্সগ্ংসৃ॒জে-দ্গ্রা॒ম্যাণি॒ পাত্রা॑ণি শু॒চা-ঽর্প॑যেদর্মকপা॒লৈ-স্সগ্ং সৃ॑জত্যে॒তানি॒ বা অ॑নুপজীবনী॒যানি॒ তান্যে॒ব শু॒চা-ঽর্প॑যতি॒ শর্ক॑রাভি॒-স্সগ্ং সৃ॑জতি॒ ধৃত্যা॒ অথো॑ শ॒ন্ত্বাযা॑ জলো॒মৈ-স্সগ্ং সৃ॑জত্যে॒ষা বা অ॒গ্নেঃ প্রি॒যা ত॒নূর্যদ॒জা প্রি॒যযৈ॒বৈন॑-ন্ত॒নুবা॒ সগ্ং সৃ॑জ॒ত্যথো॒ তেজ॑সা কৃষ্ণাজি॒নস্য॒ লোম॑ভি॒-স্সগ্ং - [লোম॑ভি॒-স্সম্, সৃ॒জ॒তি॒ য॒জ্ঞো বৈ] 32
সৃ॑জতি য॒জ্ঞো বৈ কৃ॑ষ্ণাজি॒নং-যঁ॒জ্ঞেনৈ॒ব য॒জ্ঞগ্ং সগ্ং সৃ॑জতি রু॒দ্রা-স্স॒ভৃত্য॑ পৃথি॒বীমিত্যা॑হৈ॒তা বা এ॒ত-ন্দে॒বতা॒ অগ্রে॒ সম॑ভর॒-ন্তাভি॑রে॒বৈন॒গ্ং॒ সম্ভ॑রতি ম॒খস্য॒ শিরো॒-ঽসীত্যা॑হ য॒জ্ঞো বৈ ম॒খস্তস্যৈ॒ত-চ্ছিরো॒ যদু॒খা তস্মা॑দে॒বমা॑হ য॒জ্ঞস্য॑ প॒দে স্থ॒ ইত্যা॑হ য॒জ্ঞস্য॒ হ্যে॑তে [ ] 33
প॒দে অথো॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ॒ প্রা-ঽন্যাভি॒-র্যচ্ছ॒ত্যন্ব॒ন্যৈ-র্ম॑ন্ত্রযতে মিথুন॒ত্বায॒ ত্র্যু॑দ্ধি-ঙ্করোতি॒ ত্রয॑ ই॒মে লো॒কা এ॒ষাং-লোঁ॒কানা॒মাপ্ত্যৈ॒ ছন্দো॑ভিঃ করোতি বী॒র্যং॑-বৈঁ ছন্দাগ্ং॑সি বী॒র্যে॑ণৈ॒বৈনা᳚-ঙ্করোতি॒ যজু॑ষা॒ বিল॑-ঙ্করোতি॒ ব্যাবৃ॑ত্ত্যা॒ ইয॑তী-ঙ্করোতি প্র॒জাপ॑তিনা যজ্ঞমু॒খেন॒ সম্মি॑তা-ন্দ্বিস্ত॒না-ঙ্ক॑রোতি॒ যাবা॑পৃথি॒ব্যোর্দোহা॑য॒ চতুঃ॑স্তনা-ঙ্করোতি পশূ॒না-ন্দোহা॑যা॒ষ্টাস্ত॑না-ঙ্করোতি॒ ছন্দ॑সা॒-ন্দোহা॑য॒ নবা᳚শ্রি-মভি॒চর॑তঃ কুর্যা-ত্ত্রি॒বৃত॑মে॒ব বজ্রগ্ং॑ স॒ম্ভৃত্য॒ ভ্রাতৃ॑ব্যায॒ প্রহ॑রতি॒ স্তৃত্যৈ॑ কৃ॒ত্বায॒ সা ম॒হীমু॒খামিতি॒ নি দ॑ধাতি দে॒বতা᳚স্বে॒বৈনা॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠাপযতি ॥ 34 ॥
(তেনৈ॒ব - লোম॑ভি॒-স্স - মে॒তে - অ॑ভি॒চর॑ত॒ - এক॑বিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 6)
স॒প্তভি॑র্ধূপযতি স॒প্ত বৈ শী॑র্​ষ॒ণ্যাঃ᳚ প্রা॒ণা-শ্শির॑ এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॒ যদু॒খা শী॒র্॒ষন্নে॒ব য॒জ্ঞস্য॑ প্রা॒ণা-ন্দ॑ধাতি॒ তস্মা᳚-থ্স॒প্ত শী॒র্॒ষ-ন্প্রা॒ণা অ॑শ্বশ॒কেন॑ ধূপযতি প্রাজাপ॒ত্যো বা অশ্বঃ॑ সযোনি॒ত্বাযা-দি॑তি॒স্ত্বেত্যা॑হে॒যং-বাঁ অদি॑তি॒রদি॑ত্যৈ॒বাদি॑ত্যা-ঙ্খনত্য॒স্যা অক্রূ॑রঙ্কারায॒ ন হি স্ব-স্স্বগ্ং হি॒নস্তি॑ দে॒বানা᳚-ন্ত্বা॒ পত্নী॒রিত্যা॑হ দে॒বানাং॒- [দে॒বানা᳚ম্, বা এ॒তা-ম্পত্ন॒যো-ঽগ্রে॑-ঽ] 35
-ঁবা এ॒তা-ম্পত্ন॒যো-ঽগ্রে॑-ঽ-কুর্ব॒-ন্তাভি॑রে॒বৈনা᳚-ন্দধাতি ধি॒ষণা॒স্ত্বেত্যা॑হ বি॒দ্যা বৈ ধি॒ষণা॑ বি॒দ্যাভি॑-রে॒বৈনা॑-ম॒ভীন্ধে॒ গ্নাস্ত্বেত্যা॑হ॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ বৈ গ্না শ্ছন্দো॑ভি-রে॒বৈনাগ্॑ শ্রপযতি॒ বরূ᳚ত্রয॒স্ত্বেত্যা॑হ॒ হোত্রা॒ বৈ বরূ᳚ত্রযো॒ হোত্রা॑ভিরে॒বৈনা᳚-ম্পচতি॒ জন॑য॒স্ত্বেত্যা॑হ দে॒বানাং॒-বৈঁ পত্নী॒- [পত্নীঃ᳚, জন॑য॒স্তাভি॑-] 36
-র্জন॑য॒স্তাভি॑-রে॒বৈনা᳚-ম্পচতি ষ॒ড্ভিঃ প॑চতি॒ ষড্বা ঋ॒তব॑ ঋ॒তুভি॑রে॒বৈনা᳚-ম্পচতি॒ দ্বিঃ পচ॒ন্ত্বিত্যা॑হ॒ তস্মা॒-দ্দ্বি-স্সং॑​বঁথ্স॒রস্য॑ স॒স্য-ম্প॑চ্যতে বারু॒ণ্যু॑খা-ঽভীদ্ধা॑ মৈ॒ত্রিযোপৈ॑তি॒ শান্ত্যৈ॑ দে॒বস্ত্বা॑ সবি॒তো-দ্ব॑প॒ত্বিত্যা॑হ সবি॒তৃপ্র॑সূত এ॒বৈনা॒-ম্ব্রহ্ম॑ণা দে॒বতা॑ভি॒রু-দ্ব॑প॒ত্যপ॑দ্যমানা পৃথি॒ব্যাশা॒ দিশ॒ আ পৃ॒ণে- [আ পৃ॒ণ, ইত্যা॑হ॒] 37
-ত্যা॑হ॒ তস্মা॑দ॒গ্নি-স্সর্বা॒ দিশো-ঽনু॒ বিভা॒ত্যুত্তি॑ষ্ঠ বৃহ॒তী ভ॑বো॒র্ধ্বা তি॑ষ্ঠ ধ্রু॒বা ত্বমিত্যা॑হ॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যা অসু॒র্য॑-ম্পাত্র॒মনা᳚চ্ছৃণ্ণ॒মা-চ্ছৃ॑ণত্তি দেব॒ত্রা-ঽক॑রজক্ষী॒রেণা-ঽঽচ্ছৃ॑ণত্তি পর॒মং-বাঁ এ॒ত-ত্পযো॒ যদ॑জক্ষী॒র-ম্প॑র॒মেণৈ॒বৈনা॒-ম্পয॒সা-ঽঽচ্ছৃ॑ণত্তি॒ যজু॑ষা॒ ব্যাবৃ॑ত্ত্যৈ॒ ছন্দো॑ভি॒রা চ্ছৃ॑ণত্তি॒ ছন্দো॑ভি॒র্বা এ॒ষা ক্রি॑যতে॒ ছন্দো॑ভিরে॒ব ছন্দা॒গ্॒স্যা চ্ছৃ॑ণত্তি ॥ 38 ॥
(আ॒হ॒ দে॒বানাং॒ - ঁবৈ পত্নীঃ᳚ - পৃণৈ॒ - ষা - ষট্ চ॑) (অ. 7)
এক॑বিগ্ংশত্যা॒ মাষৈঃ᳚ পুরুষশী॒র্॒ষ-মচ্ছৈ᳚ত্যমে॒দ্ধ্যা বৈ মাষা॑ অমে॒দ্ধ্য-ম্পু॑রুষশী॒র্॒ষ-ম॑মে॒দ্ধ্যৈরে॒বা-স্যা॑-মে॒দ্ধ্য-ন্নি॑রব॒দায॒ মেদ্ধ্য॑-ঙ্কৃ॒ত্বা ঽঽহ॑র॒ত্যেক॑বিগ্ংশতি-র্ভবন্ত্যেকবি॒গ্ং॒শো বৈ পুরু॑ষঃ॒ পুরু॑ষ॒স্যা-ঽঽপ্ত্যৈ॒ ব্যৃ॑দ্ধং॒-বাঁ এ॒ত-ত্প্রা॒ণৈর॑মে॒দ্ধ্যং-যঁ-ত্পু॑রুষশী॒র্॒ষগ্ং স॑প্ত॒ধা বিতৃ॑ণ্ণাং-বঁল্মীকব॒পা-ম্প্রতি॒ নি দ॑ধাতি স॒প্ত বৈ শী॑র্​ষ॒ণ্যাঃ᳚ প্রা॒ণাঃ প্রা॒ণৈরে॒বৈন॒-থ্সম॑র্ধযতি মেদ্ধ্য॒ত্বায॒ যাব॑ন্তো॒ [যাব॑ন্তঃ, বৈ মৃ॒ত্যুব॑ন্ধব॒-] 39
বৈ মৃ॒ত্যুব॑ন্ধব॒-স্তেষাং᳚-যঁ॒ম আধি॑পত্য॒-ম্পরী॑যায যমগা॒থাভিঃ॒ পরি॑গাযতি য॒মাদে॒বৈন॑-দ্বৃঙ্ক্তে তি॒সৃভিঃ॒ পরি॑গাযতি॒ ত্রয॑ ই॒মে লো॒কা এ॒ভ্য এ॒বৈন॑ল্লো॒কেভ্যো॑ বৃঙ্ক্তে॒ তস্মা॒-দ্গায॑তে॒ ন দেয॒-ঙ্গাথা॒ হি ত-দ্বৃ॒ঙ্ক্তে᳚ ঽগ্নিভ্যঃ॑ প॒শূনা ল॑ভতে॒ কামা॒ বা অ॒গ্নযঃ॒ কামা॑নে॒বাব॑ রুন্ধে॒ য-ত্প॒শূ-ন্না-ঽঽলভে॒তা-ঽন॑বরুদ্ধা অস্য [ ] 40
প॒শবঃ॑ স্যু॒র্য-ত্পর্য॑গ্নিকৃতানু-থ্সৃ॒জে-দ্য॑জ্ঞবেশ॒স-ঙ্কু॑র্যা॒-দ্য-থ্সগ্গ্॑স্থা॒পযে᳚-দ্যা॒তযা॑মানি শী॒র্॒ষাণি॑ স্যু॒র্য-ত্প॒শূনা॒লভ॑তে॒ তেনৈ॒ব প॒শূনব॑ রুন্ধে॒ য-ত্পর্য॑গ্নিকৃতানু-থ্সৃ॒জতি॑ শী॒র্​ষ্ণা-মযা॑তযামত্বায প্রাজাপ॒ত্যেন॒ সগ্গ্​ স্থা॑পযতি য॒জ্ঞো বৈ প্র॒জাপ॑তির্য॒জ্ঞ এ॒ব য॒জ্ঞ-ম্প্রতি॑ষ্ঠাপযতি প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জা অ॑সৃজত॒ স রি॑রিচা॒নো॑-ঽমন্যত॒ স এ॒তা আ॒প্রীর॑পশ্য॒-ত্তাভি॒র্বৈ স মু॑খ॒ত [স মু॑খ॒তঃ, আ॒ত্মান॒মা ঽপ্রী॑ণীত॒] 41
আ॒ত্মান॒মা ঽপ্রী॑ণীত॒ যদে॒তা আ॒প্রিযো॒ ভব॑ন্তি য॒জ্ঞো বৈ প্র॒জাপ॑তি-র্য॒জ্ঞমে॒বৈতাভি॑র্মুখ॒ত আ প্রী॑ণা॒ত্য-প॑রিমিতছন্দসো ভব॒ন্ত্যপ॑রিমিতঃ প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জাপ॑তে॒রাপ্ত্যা॑ ঊনাতিরি॒ক্তা মি॑থু॒নাঃ প্রজা᳚ত্যৈ লোম॒শং-বৈঁ নামৈ॒তচ্ছন্দঃ॑ প্র॒জাপ॑তেঃ প॒শবো॑ লোম॒শাঃ প॒শূনে॒বা-ঽব॑ রুন্ধে॒ সর্বা॑ণি॒ বা এ॒তা রূ॒পাণি॒ সর্বা॑ণি রূ॒পাণ্য॒গ্নৌ চিত্যে᳚ ক্রিযন্তে॒ তস্মা॑দে॒তা অ॒গ্নেশ্চিত্য॑স্য [অ॒গ্নেশ্চিত্য॑স্য, ভ॒ব॒ন্ত্যেক॑বিগ্ং শতিগ্ং] 42
ভব॒ন্ত্যেক॑বিগ্ং শতিগ্ং সামিধে॒নীরন্বা॑হ॒ রুগ্বা এ॑কবি॒গ্ং॒শো রুচ॑মে॒ব গ॑চ্ছ॒ত্যথো᳚ প্রতি॒ষ্ঠামে॒ব প্র॑তি॒ষ্ঠা হ্যে॑কবি॒গ্ং॒শ-শ্চতু॑র্বিগ্ংশতি॒মন্বা॑হ॒ চতু॑র্বিগ্ংশতিরর্ধমা॒সা-স্সং॑​বঁথ্স॒র-স্সং॑​বঁথ্স॒রো᳚-ঽগ্নির্বৈ᳚শ্বান॒র-স্সা॒ক্ষাদে॒ব বৈ᳚শ্বান॒রমব॑ রুন্ধে॒ পরা॑চী॒রন্বা॑হ॒ পরা॑ঙিব॒ হি সু॑ব॒র্গো লো॒ক-স্সমা᳚স্ত্বা-ঽগ্ন ঋ॒তবো॑ বর্ধয॒ন্ত্বিত্যা॑হ॒ সমা॑ভিরে॒বা-ঽগ্নিং-বঁ॑র্ধয- [-ঽগ্নিং-বঁ॑র্ধযতি, ঋ॒তুভিঃ॑ সং​বঁথ্স॒রং-বিঁশ্বা॒] 43
-ত্যৃ॒তুভিঃ॑ সং​বঁথ্স॒রং-বিঁশ্বা॒ আ ভা॑হি প্র॒দিশঃ॑ পৃথি॒ব্যা ইত্যা॑হ॒ তস্মা॑দ॒গ্নি-স্সর্বা॒ দিশো-ঽনু॒ বিভা॑তি॒ প্রত্যৌ॑হতাম॒শ্বিনা॑ মৃ॒ত্যুম॑স্মা॒দিত্যা॑হ মৃ॒ত্যুমে॒বা-ঽস্মা॒দপ॑ নুদ॒ত্যুদ্ব॒য-ন্তম॑স॒স্পরীত্যা॑হ পা॒প্মা বৈ তমঃ॑ পা॒প্মান॑মে॒বাস্মা॒দপ॑ হ॒ন্ত্যগ॑ন্ম॒ জ্যোতি॑রুত্ত॒ম-মিত্যা॑হা॒-ঽসৌ বা আ॑দি॒ত্যো জ্যোতি॑রুত্ত॒ম-মা॑দি॒ত্যস্যৈ॒ব সাযু॑জ্য-ঙ্গচ্ছতি॒ ন সং॑​বঁথ্স॒রস্তি॑ষ্ঠতি॒ নাস্য॒ শ্রীস্তি॑ষ্ঠতি॒ যস্যৈ॒তাঃ ক্রি॒যন্তে॒ জ্যোতি॑ষ্মতী-মুত্ত॒মামন্বা॑হ॒ জ্যোতি॑রে॒বাস্মা॑ উ॒পরি॑ষ্টা-দ্দধাতি সুব॒র্গস্য॑ লো॒কস্যানু॑খ্যাত্যৈ ॥ 44 ॥
(যাব॑ন্তো - ঽস্য - মুখ॒ত - শ্চিত্য॑স্য - বর্ধয - ত্যাদি॒ত্যো᳚ - ঽষ্টাবিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 8)
ষ॒ড্ভির্দী᳚ক্ষযতি॒ ষড্বা ঋ॒তব॑ ঋ॒তুভি॑রে॒বৈন॑-ন্দীক্ষযতি স॒প্তভি॑র্দীক্ষযতি স॒প্ত ছন্দাগ্ং॑সি॒ ছন্দো॑ভিরে॒বৈন॑-ন্দীক্ষযতি॒ বিশ্বে॑ দে॒বস্য॑ নে॒তুরিত্য॑-নু॒ষ্টুভো᳚ত্ত॒মযা॑ জুহোতি॒ বাগ্বা অ॑নু॒ষ্টু-প্তস্মা᳚-ত্প্রা॒ণানাং॒-বাঁগু॑ত্ত॒মৈ- ক॑স্মাদ॒ক্ষরা॒দনা᳚প্ত-ম্প্রথ॒ম-ম্প॒দ-ন্তস্মা॒-দ্য-দ্বা॒চো-ঽনা᳚প্ত॒-ন্তন্ম॑নু॒ষ্যা॑ উপ॑ জীবন্তি পূ॒র্ণযা॑ জুহোতি পূ॒র্ণ ই॑ব॒ হি প্র॒জাপ॑তিঃ [প্র॒জাপ॑তিঃ, প্র॒জাপ॑তে॒রাপত্যৈ॒] 45
প্র॒জাপ॑তে॒রাপ্ত্যৈ॒ ন্যূ॑নযা জুহোতি॒ ন্যূ॑না॒দ্ধি প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জা অসৃ॑জত প্র॒জানা॒গ্ং॒ সৃষ্ট্যৈ॒ যদ॒র্চিষি॑ প্রবৃ॒ঞ্জ্যা-দ্ভূ॒তমব॑ রুন্ধীত॒ যদঙ্গা॑রেষু ভবি॒ষ্যদঙ্গা॑রেষু॒ প্রবৃ॑ণক্তি ভবি॒ষ্য দে॒বাব॑ রুন্ধে ভবি॒ষ্যদ্ধি ভূযো॑ ভূ॒তা-দ্দ্বাভ্যা॒-ম্প্রবৃ॑ণক্তি দ্বি॒পা-দ্যজ॑মানঃ॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ॒ ব্রহ্ম॑ণা॒ বা এ॒ষা যজু॑ষা॒ সম্ভৃ॑তা॒ যদু॒খা সা যদ্ভিদ্যে॒তা-ঽঽর্তি॒মার্চ্ছে॒- [-ঽঽর্তি॒মার্চ্ছে᳚ত্, যজ॑মানো] 46
-দ্যজ॑মানো হ॒ন্যেতা᳚-ঽস্য য॒জ্ঞো মিত্রৈ॒তামু॒খা-ন্ত॒পেত্যা॑হ॒ ব্রহ্ম॒ বৈ মি॒ত্রো ব্রহ্ম॑ন্নে॒বৈনা॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠাপযতি॒ না-ঽঽর্তি॒মার্চ্ছ॑তি॒ যজ॑মানো॒ নাস্য॑ য॒জ্ঞো হ॑ন্যতে॒ যদি॒ ভিদ্যে॑ত॒ তৈরে॒ব ক॒পালৈ॒-স্সগ্ং সৃ॑জে॒-থ্সৈব ততঃ॒ প্রায॑শ্চিত্তি॒র্যো গ॒তশ্রী॒-স্স্যান্ম॑থি॒ত্বা তস্যাব॑ দদ্ধ্যা-দ্ভূ॒তো বা এ॒ষ স স্বা- [এ॒ষ স স্বাম্, দে॒বতা॒মুপৈ॑তি॒] 47
-ন্দে॒বতা॒মুপৈ॑তি॒ যো ভূতি॑কাম॒-স্স্যাদ্য উ॒খাযৈ॑ স॒ম্ভবে॒-থ্স এ॒ব তস্য॑ স্যা॒দতো॒ হ্যে॑ষ স॒ম্ভব॑ত্যে॒ষ বৈ স্ব॑য॒ম্ভূর্নাম॒ ভব॑ত্যে॒ব য-ঙ্কা॒মযে॑ত॒ ভ্রাতৃ॑ব্যমস্মৈ জনযেয॒মিত্য॒-ন্যত॒স্তস্যা॒-ঽঽহৃত্যা-ঽব॑ দদ্ধ্যা-থ্সা॒ক্ষাদে॒বাস্মৈ॒ ভ্রাতৃ॑ব্য-ঞ্জনযত্যম্ব॒রীষা॒দন্ন॑ কাম॒স্যাব॑ দদ্ধ্যাদম্ব॒রীষে॒ বা অন্ন॑-ম্ভ্রিযতে॒ সযো᳚ন্যে॒বান্ন॒- [সযো᳚ন্যে॒বান্ন᳚ম্, অব॑ রুন্ধে॒] 48
-মব॑ রুন্ধে॒ মুঞ্জা॒নব॑ দধা॒ত্যূর্গ্বৈ মুঞ্জা॒ ঊর্জ॑মে॒বাস্মা॒ অপি॑ দধাত্য॒গ্নির্দে॒বেভ্যো॒ নিলা॑যত॒ স ক্রু॑মু॒ক-ম্প্রা-ঽবি॑শ-ত্ক্রুমু॒কমব॑ দধাতি॒ যদে॒বাস্য॒ তত্র॒ ন্য॑ক্ত॒-ন্ত দে॒বাব॑ রুন্ধ॒ আজ্যে॑ন॒ সং-যৌঁ᳚ত্যে॒তদ্বা অ॒গ্নেঃ প্রি॒য-ন্ধাম॒ যদাজ্য॑-ম্প্রি॒যেণৈ॒বৈন॒-ন্ধাম্না॒ সম॑র্ধয॒ত্যথো॒ তেজ॑সা॒ [তেজ॑সা, বৈ ক॑কন্তী॒মা দ॑ধাতি॒] 49
বৈ ক॑ঙ্কতী॒মা দ॑ধাতি॒ ভা এ॒বাব॑ রুন্ধে শমী॒মযী॒মা দ॑ধাতি॒ শান্ত্যৈ॒ সীদ॒ ত্ব-ম্মা॒তুর॒স্যা উ॒পস্থ॒ ইতি॑ তি॒সৃভি॑র্জা॒তমুপ॑ তিষ্ঠতে॒ ত্রয॑ ই॒মে লো॒কা এ॒ষ্বে॑ব লো॒কেষ্বা॒বিদ॑-ঙ্গচ্ছ॒ত্যথো᳚ প্রা॒ণানে॒বা-ঽঽত্ম-ন্ধ॑ত্তে ॥ 50 ॥
( প্র॒জাপ॑তি--র্ ঋচ্ছে॒থ্ - স্বা - মে॒বান্নং॒ - তেজ॑সা॒ - চতু॑স্ত্রিগ্ংশচ্চ) (অ. 9)
ন হ॑ স্ম॒ বৈ পু॒রা-ঽগ্নিরপ॑রশুবৃক্ণ-ন্দহতি॒ তদ॑স্মৈ প্রযো॒গ এ॒বর্​ষি॑রস্বদয॒-দ্যদ॑গ্নে॒ যানি॒ কানি॒ চেতি॑ স॒মিধ॒মা দ॑ধা॒ত্যপ॑রশুবৃক্ণ-মে॒বাস্মৈ᳚ স্বদযতি॒ সর্ব॑মস্মৈ স্বদতে॒ য এ॒বং-বেঁদৌদু॑ম্বরী॒মা দ॑ধা॒ত্যূর্গ্বা উ॑দু॒ম্বর॒ ঊর্জ॑মে॒বাস্মা॒ অপি॑ দধাতি প্র॒জাপ॑তির॒গ্নি-ম॑সৃজত॒ তগ্ং সৃ॒ষ্টগ্ং রক্ষাগ্॑- [সৃ॒ষ্টগ্ং রক্ষাগ্ং॑সি, অ॒জি॒ঘা॒গ্ং॒স॒ন্​থ্স এ॒ত-] 51
-স্যজিঘাগ্ংস॒ন্​থ্স এ॒ত-দ্রা᳚ক্ষো॒ঘ্নম॑পশ্য॒-ত্তেন॒ বৈ সরক্ষা॒গ্॒স্যপা॑-ঽহত॒ য-দ্রা᳚ক্ষো॒ঘ্ন-ম্ভব॑ত্য॒গ্নেরে॒ব তেন॑ জা॒তা-দ্রক্ষা॒গ্॒স্যপ॑ হ॒ন্ত্যাশ্ব॑ত্থী॒মা দ॑ধাত্যশ্ব॒ত্থো বৈ বন॒স্পতী॑নাগ্ং সপত্নসা॒হো বিজি॑ত্যৈ॒ বৈক॑ঙ্কতী॒মা দ॑ধাতি॒ ভা এ॒বাব॑ রুন্ধে শমী॒মযী॒মা দ॑ধাতি॒ শান্ত্যৈ॒ সগ্ংশি॑ত-ম্মে॒ ব্রহ্মোদে॑ষা-ম্বা॒হূ অ॑তির॒মিত্যু॑ত্ত॒মে ঔদু॑ম্বরী [ঔদু॑ম্বরী, বা॒চ॒য॒তি॒ ব্রহ্ম॑ণৈ॒ব] 52
বাচযতি॒ ব্রহ্ম॑ণৈ॒ব ক্ষ॒ত্রগ্ং সগ্গ্​ শ্য॑তি ক্ষ॒ত্রেণ॒ ব্রহ্ম॒ তস্মা᳚-দ্ব্রাহ্ম॒ণো রা॑জ॒ন্য॑বা॒নত্য॒ন্য-ম্ব্রা᳚হ্ম॒ণ-ন্তস্মা᳚-দ্রাজ॒ন্যো᳚ ব্রাহ্ম॒ণবা॒নত্য॒ন্যগ্ং রা॑জ॒ন্য॑-ম্মৃ॒ত্যুর্বা এ॒ষ যদ॒গ্নির॒মৃত॒গ্ং॒ হির॑ণ্যগ্ং রু॒ক্মমন্ত॑র॒-ম্প্রতি॑মুঞ্চতে॒ ঽমৃত॑মে॒ব মৃ॒ত্যোর॒ন্তর্ধ॑ত্ত॒ এক॑বিগ্ংশতিনির্বাধো ভব॒ত্যেক॑বিগ্ংশতি॒র্বৈ দে॑বলো॒কা দ্বাদ॑শ॒ মাসাঃ॒ পঞ্চ॒র্তব॒স্ত্রয॑ ই॒মে লো॒কা অ॒সাবা॑দি॒ত্য [অ॒সাবা॑দি॒ত্যঃ, এ॒ক॒বি॒গ্ং॒শ এ॒তাব॑ন্তো॒ বৈ] 53
এ॑কবি॒গ্ং॒শ এ॒তাব॑ন্তো॒ বৈ দে॑বলো॒কাস্তেভ্য॑ এ॒ব ভ্রাতৃ॑ব্যম॒ন্তরে॑তি নির্বা॒ধৈর্বৈ দে॒বা অসু॑রা-ন্নির্বা॒ধে॑-ঽকুর্বত॒ তন্নি॑র্বা॒ধানা᳚-ন্নির্বাধ॒ত্ব-ন্নি॑র্বা॒ধী ভ॑বতি॒ ভ্রাতৃ॑ব্যানে॒ব নি॑র্বা॒ধে কু॑রুতে সাবিত্রি॒যা প্রতি॑মুঞ্চতে॒ প্রসূ᳚ত্যৈ॒ নক্তো॒ষাসেত্যুত্ত॑রযা ঽহোরা॒ত্রাভ্যা॑মে॒বৈন॒-মুদ্য॑চ্ছতে দে॒বা অ॒গ্নি-ন্ধা॑রয-ন্দ্রবিণো॒দা ইত্যা॑হ প্রা॒ণা বৈ দে॒বা দ্র॑বিণো॒দা অ॑হোরা॒ত্রাভ্যা॑মে॒বৈন॑মু॒দ্যত্য॑ [ ] 54
প্রা॒ণৈর্দা॑ধা॒রা ঽঽসী॑নঃ॒ প্রতি॑মুঞ্চতে॒ তস্মা॒দাসী॑নাঃ প্র॒জাঃ প্রজা॑যন্তে কৃষ্ণাজি॒নমুত্ত॑র॒-ন্তেজো॒ বৈ হির॑ণ্য॒-ম্ব্রহ্ম॑ কৃষ্ণাজি॒ন-ন্তেজ॑সা চৈ॒বৈন॒-ম্ব্রহ্ম॑ণা চোভ॒যতঃ॒ পরি॑গৃহ্ণাতি॒ ষডু॑দ্যামগ্ং শি॒ক্য॑-ম্ভবতি॒ ষড্বা ঋ॒তব॑ ঋ॒তুভি॑রে॒বৈন॒-মুদ্য॑চ্ছতে॒ য-দ্দ্বাদ॑শোদ্যামগ্ং সং​বঁথ্স॒রেণৈ॒ব মৌ॒ঞ্জ-ম্ভ॑ব॒ত্যূর্গ্বৈ মুঞ্জা॑ ঊ॒র্জৈবৈন॒গ্ং॒ স ম॑র্ধযতি সুপ॒র্ণো॑-ঽসি গ॒রুত্মা॒নিত্যবে᳚ক্ষতে রূ॒পমে॒বাস্যৈ॒তন্ম॑হি॒মানং॒-ব্যাঁচ॑ষ্টে॒ দিব॑-ঙ্গচ্ছ॒ সুবঃ॑ প॒তেত্যা॑হ সুব॒র্গমে॒বৈনং॑-লোঁ॒ক-ঙ্গ॑মযতি ॥ 55 ॥
(রক্ষা॒গ্॒স্যৌ - দু॑বংরি - আদি॒ত্য - উ॒দ্যত্য॒ - সং - চতু॑র্বিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 10)
সমি॑দ্ধো অ॒ঞ্জন্ কৃদ॑র-ম্মতী॒না-ঙ্ঘৃ॒তম॑গ্নে॒ মধু॑ম॒-ত্পিন্ব॑মানঃ । বা॒জী বহ॑ন্ বা॒জিন॑-ঞ্জাতবেদো দে॒বানাং᳚-বঁক্ষি প্রি॒যমা স॒ধস্থ᳚ম্ ॥ ঘৃ॒তেনা॒ঞ্জন্​থ্স-ম্প॒থো দে॑ব॒যানা᳚-ন্প্রজা॒নন্ বা॒জ্যপ্যে॑তু দে॒বান্ । অনু॑ ত্বা সপ্তে প্র॒দিশঃ॑ সচন্তাগ্​ স্ব॒ধাম॒স্মৈ যজ॑মানায ধেহি ॥ ঈড্য॒শ্চাসি॒ বন্দ্য॑শ্চ বাজিন্না॒শুশ্চাসি॒ মেদ্ধ্য॑শ্চ সপ্তে । অ॒গ্নিষ্ট্বা॑ [অ॒গ্নিষ্ট্বা᳚, দে॒বৈর্বসু॑ভি-স্স॒জোষাঃ᳚] 56
দে॒বৈর্বসু॑ভি-স্স॒জোষাঃ᳚ প্রী॒তং-বঁহ্নিং॑-বঁহতু জা॒তবে॑দাঃ ॥ স্তী॒র্ণ-ম্ব॒র্॒হি-স্সু॒ষ্টরী॑মা জুষা॒ণোরু পৃ॒থু প্রথ॑মান-ম্পৃথি॒ব্যাম্ । দে॒বেভি॑র্যু॒ক্তমদি॑তি-স্স॒জোষা᳚-স্স্যো॒ন-ঙ্কৃ॑ণ্বা॒না সু॑বি॒তে দ॑ধাতু ॥ এ॒তা উ॑ ব-স্সু॒ভগা॑ বি॒শ্বরূ॑পা॒ বিপক্ষো॑ভি॒-শ্শ্রয॑মাণা॒ উদাতৈঃ᳚ । ঋ॒ষ্বা-স্স॒তীঃ ক॒বষ॒-শ্শুম্ভ॑মানা॒ দ্বারো॑ দে॒বী-স্সু॑প্রায॒ণা ভ॑বন্তু ॥ অ॒ন্ত॒রা মি॒ত্রাবরু॑ণা॒ চর॑ন্তী॒ মুখং॑-যঁ॒জ্ঞানা॑ম॒ভি সং॑​বিঁদা॒নে । উ॒ষাসা॑ বাগ্ং [উ॒ষাসা॑ বাম্, সু॒হি॒র॒ণ্যে সু॑শি॒ল্পে] 57
সুহির॒ণ্যে সু॑শি॒ল্পে ঋ॒তস্য॒ যোনা॑বি॒হ সা॑দযামি ॥ প্র॒থ॒মা বাগ্ং॑ সর॒থিনা॑ সু॒বর্ণা॑ দে॒বৌ পশ্য॑ন্তৌ॒ ভুব॑নানি॒ বিশ্বা᳚ । অপি॑প্রয॒-ঞ্চোদ॑না বা॒-ম্মিমা॑না॒ হোতা॑রা॒ জ্যোতিঃ॑ প্র॒দিশা॑ দি॒শন্তা᳚ ॥ আ॒দি॒ত্যৈর্নো॒ ভার॑তী বষ্টু য॒জ্ঞগ্ং সর॑স্বতী স॒হ রু॒দ্রৈর্ন॑ আবীত্ । ইডোপ॑হূতা॒ বসু॑ভি-স্স॒জোষা॑ য॒জ্ঞ-ন্নো॑ দেবীর॒মৃতে॑ষু ধত্ত ॥ ত্বষ্টা॑ বী॒র-ন্দে॒বকা॑ম-ঞ্জজান॒ ত্বষ্টু॒রর্বা॑ জাযত আ॒শুরশ্বঃ॑ । 58
ত্বষ্টে॒দং-বিঁশ্ব॒-ম্ভুব॑ন-ঞ্জজান ব॒হোঃ ক॒র্তার॑মি॒হ য॑ক্ষি হোতঃ ॥ অশ্বো॑ ঘৃ॒তেন॒ ত্মন্যা॒ সম॑ক্ত॒ উপ॑ দে॒বাগ্ং ঋ॑তু॒শঃ পাথ॑ এতু । বন॒স্পতি॑-র্দেবলো॒ক-ম্প্র॑জা॒নন্ন॒গ্নিনা॑ হ॒ব্যা স্ব॑দি॒তানি॑ বক্ষত্ ॥ প্র॒জাপ॑তে॒স্তপ॑সা বাবৃধা॒ন-স্স॒দ্যো জা॒তো দ॑ধিষে য॒জ্ঞম॑গ্নে । স্বাহা॑কৃতেন হ॒বিষা॑ পুরোগা যা॒হি সা॒দ্ধ্যা হ॒বির॑দন্তু দে॒বাঃ ॥ 59 ॥
(অ॒গ্নিষ্ট্বা॑ - বা॒ - মশ্বো॒ - দ্বিচ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 11)
(সা॒বি॒ত্রাণি॒ - ব্যৃ॑দ্ধ॒ - মুত্ক্রা॑ম - দে॒বস্য॑ খনতি - ক্রূ॒রং -ঁবা॑রু॒ণঃ - স॒প্তভি॒ - রেক॑বিগ্ংশত্যা - ষ॒ড্ভি - র্ন হ॑ স্ম॒ - সমি॑দ্ধো অ॒ঞ্জ - ন্নেকা॑দশ )
(সা॒বি॒ত্রা - ণ্যুত্ক্রা॑ম - ক্রূ॒রং -ঁবা॑রু॒ণঃ - প॒শবঃ॑ স্যু॒ - র্ন হ॑ স্ম॒ - নব॑পঞ্চা॒শত্)
(সা॒বি॒ত্রাণি॑, হ॒বির॑দন্তু দে॒বাঃ)
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে প্রথমঃ প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - ukhyāgnikathanaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
sā॒vi॒trāṇi̭ juhoti॒ prasū᳚tyai caturgṛhī॒tena̭ juhoti॒ catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ cata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati॒ chandāgṃ̭si de॒vebhyo 'pā᳚-'krāma॒-nna vo̭ bhā॒gāni̭ ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti॒ tebhya̭ e॒tacca̭tu-rgṛhī॒tama̭-dhāraya-npuro-'nu vā॒kyā̭yai yā॒jyā̭yai de॒vatā̭yai vaṣaṭkā॒rāya॒ yacca̭turgṛhī॒ta-ñju॒hoti॒ chandāg̭sye॒va ta-tprī̭ṇāti॒ tānya̭sya prī॒tāni̭ de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hanti॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ [ya-ṅkā॒mayḙta, pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-] 1
pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyā॒-dāhṷtībhire॒vaina॒mapa̭ gṛhṇāti॒ pāpī̭yā-nbhavati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒diti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭-'nu॒drutya̭ juhuyā॒dāhṷtyai॒vaina̭ma॒bhi kra̭mayati॒ vasī̭yā-nbhava॒tyatho̭ ya॒jñasyai॒vaiṣā-'bhikrā᳚nti॒reti॒ vā e॒ṣa ya̭jñamu॒khā-dṛddhyā॒ yo᳚-'gnerde॒vatā̭yā॒ etya॒ṣṭāve॒tāni̭ sāvi॒trāṇi̭ bhavantya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚- [gā̭ya॒traḥ, a॒gnistenai॒va] 2
-'gnistenai॒va ya̭jñamu॒khādṛddhyā̭ a॒gnerde॒vatā̭yai॒ naitya॒ṣṭau sā̭vi॒trāṇi̭ bhava॒ntyāhṷtirnava॒mī tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe viyā̭tayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ chandāgṃ̭si yajñayaśa॒senā᳚ 'rpayeya॒mityṛca̭manta॒mā-ṅkṷryā॒cchandāg̭sye॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚ 'rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yaja̭mānaṃ-ya~jñayaśa॒senā᳚-'rpayeya॒miti॒ yajṷranta॒ma-ṅkṷryā॒-dyaja̭māname॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚-'rpayatyṛ॒cā stoma॒gṃ॒ sama̭rdha॒ye- [sama̭rdha॒yeti̭, ā॒ha॒ samṛ̭ddhyai] 3
-tyā̭ha॒ samṛ̭ddhyai ca॒turbhi॒rabhri॒mā da̭tte ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyā a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa veṇu॒-mprā-'vi̭śa॒-thsa e॒tāmū॒timanu॒ sama̭cara॒-dya-dveṇo᳚-ssuṣi॒ragṃ sṷṣi॒rā-'bhri̭rbhavati sayoni॒tvāya॒ sa yatra̭ya॒trā-'va̭sa॒-tta-tkṛ॒ṣṇama̭bhava-tkalmā॒ṣī bha̭vati rū॒pasa̭mṛddhyā ubhayataḥ॒, kṣṇūrbha̭vatī॒taścā॒-'-muta̭ścā॒-'rkasyā-va̭ruddhyai vyāmamā॒trī bha̭vatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒rya̭sammi॒tā 'pa̭rimitā bhava॒tya-pa̭rimita॒syā-' va̭ruddhyai॒ yo vana॒spatī̭nā-mphala॒grahi॒-ssa ḙṣāṃ-vī~॒ryā̭vā-nphala॒grahi॒rveṇṷ-rvaiṇa॒vī bha̭vati vī॒rya̭syā va̭ruddhyai || 4 ||
(kā॒mayḙta - gāya॒tro᳚ - 'rdha॒yeti̭ - ca - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 1)
vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya॒ yada̭ya॒juṣkḙṇa kri॒yata̭ i॒māma̭gṛbhṇa-nraśa॒nā-mṛ॒tasyetya̭śvābhi॒dhānī॒mā da̭tte॒ yajṷṣkṛtyai ya॒jñasya॒ samṛ̭ddhyai॒ pratū᳚rtaṃ-vā~ji॒nnā dra॒vetyaśva̭-ma॒bhi da̭dhāti rū॒pame॒vā-'syai॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe yu॒ñjāthā॒gṃ॒ rāsa̭bhaṃ-yu~॒vamiti̭ garda॒bha-masa̭tye॒va ga̭rda॒bha-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ tasmā॒daśvā᳚-dgarda॒bho-'sa̭ttaro॒ yogḙyoge ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha॒ [ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha, yogḙyoga] 5
yogḙyoga e॒vainaṃ̭-yu~ṅkte॒ vājḙvāje havāmaha॒ ityā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ sakhā̭ya॒ indra̭mū॒taya॒ ityā̭hendri॒yame॒vāva̭ rundhe॒ 'gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ ta-mpra॒jāpa̭ti॒ranva̭vinda-tprājāpa॒tyo-'śvo 'śvḙna॒ sa-mbha̭ra॒tyanṷvittyai pāpavasya॒saṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yacchreya̭sā ca॒ pāpī̭yasā ca samā॒na-ṅkarma̭ ku॒rvanti॒ pāpī̭yā॒n॒.- [pāpī̭yān, hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-] 6
-hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-mpūrva̭-nnayanti pāpavasya॒-sasya॒ vyāvṛ̭ttyai॒ tasmā॒cchreyāgṃ̭sa॒-mpāpī̭yā-npa॒ścādanvḙti ba॒hurvai bhava̭to॒ bhrātṛ̭vyo॒ bhava̭tīva॒ khalu॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te va॒jryaśvaḥ̭ pra॒tūrva॒nnehya̭va॒-krāma॒nna-śa̭stī॒rityā̭ha॒ vajrḙṇai॒va pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya॒mava̭ krāmati ru॒drasya॒ gāṇa̭patyā॒dityā̭ha rau॒drā vai pa॒śavo̭ ru॒drāde॒va [ ] 7
pa॒śū-nni॒ryācyā॒-''tmane॒ karma̭ kurute pū॒ṣṇā sa॒yujā̭ sa॒hetyā̭ha pū॒ṣā vā addhva̭nāgṃ sanne॒tā sama̭ṣṭyai॒ purī̭ṣāyatano॒ vā e॒ṣa yada॒gniraṅgi̭raso॒ vā e॒tamagrḙ de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sama̭bhara-npṛthi॒vyā-ssa॒dhasthā̭da॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dacche॒hītyā̭ha॒ sāya̭taname॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva- dacchḙma॒ ityā̭ha॒ yena̭ [ ] 8
sa॒ṅgaccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛṅkte pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒gni-ssa॒mbhṛtya॒ ityā̭huri॒yaṃ-vai~ pra॒jāpa̭ti॒stasyā̭ e॒tacchrotraṃ॒-ya~dva॒lmīko॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭riṣyāma॒ iti̭ valmīkava॒pāmupa̭ tiṣṭhate sā॒kṣāde॒va pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒-'gnigṃ sa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭rāma॒ ityā̭ha॒ yena̭ sa॒gañccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛ॒ṅkte 'nva॒gniru॒ṣasā॒magra̭- [-'nva॒gniru॒ṣasā॒magra᳚m, a॒khya॒dityā॒hā-] 9
-makhya॒dityā॒hā-nṷkhyātyā ā॒gatya̭ vā॒jyaddhva̭na ā॒kramya̭ vāji-npṛthi॒vīmityā̭he॒cchatye॒vaina॒-mpūrva̭yā vi॒ndatyutta̭rayā॒ dvābhyā॒mā kra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ dyaustḙ pṛ॒ṣṭha-mpṛ̭thi॒vī sa॒dhastha॒mityā̭hai॒bhyo vā e॒taṃ-lo~॒kebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒-ssamai̭raya-drū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe va॒jrī vā e॒ṣa yadaśvo̭ da॒-dbhira॒nyato̭dadbhyo॒ bhūyāṃ॒-lo~ma̭bhirubha॒yāda̭dbhyo॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttama̭dhaspa॒da-ndhyā̭ye॒-dvajrḙṇai॒vainagg̭ stṛṇute || 10 ||
(ā॒ha॒ - pāpī̭yān - ru॒drāde॒va - yenā - 'graṃ̭ - ~va॒jrī vai - sa॒ptada̭śa ca) (a. 2)
utkrā॒mo-da̭kramī॒diti॒ dvābhyā॒mutkra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ 'pa upa̭ sṛjati॒ yatra॒ vā āpa̭ upa॒ gaccha̭nti॒ tadoṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ tiṣṭha॒ntyoṣa̭dhīḥ prati॒tiṣṭha̭ntīḥ pa॒śavo-'nu॒ prati̭ tiṣṭhanti pa॒śūn. ya॒jño ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ yaja̭māna-mpra॒jāstasmā̭da॒pa upa̭ sṛjati॒ prati̭ṣṭhityai॒ yada̭ddhva॒ryu-ra̭na॒gnāvāhṷti-ñjuhu॒yāda॒ndho᳚ 'ddhva॒ryu- [-'ddhva॒ryuḥ, syā॒-drakṣāgṃ̭si] 11
-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒hira̭ṇyamu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryurbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ jigha̭rmya॒gni-mmana̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti prati॒kṣyanta॒-mbhuva̭nāni॒ viśvetyā̭ha॒ sarva॒gg॒ hyḙṣa pra॒tya-ṅkṣeti̭ pṛ॒thu-nti̭ra॒ścā vaya̭sā bṛ॒hanta॒mityā॒hā-'lpo॒ hyḙṣa jā॒to ma॒hā- [ma॒hān, bhava̭ti॒] 12
-nbhava̭ti॒ vyaci̭ṣṭha॒mannagṃ̭ rabha॒saṃ-vi~dā̭na॒mityā॒hā 'nna̭me॒vā-'smai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~dā ''tvā̭ jigharmi॒ vaca̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ tasmā॒-dya-tpurṷṣo॒ mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti॒ ta-dvā॒cā va̭datya ra॒kṣasetyā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ marya̭śrī-sspṛha॒ya-dva̭rṇo a॒gnirityā॒hā-pa̭citime॒vā-'smi̭-ndadhā॒tya-pa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ- [ya e॒vam, veda॒ mana̭sā॒ tvai] 13
-~veda॒ mana̭sā॒ tvai tāmāptṷmar​hati॒ yāma̭ddhva॒ryura̭-na॒gnāvāhṷti-ñju॒hoti॒ mana̭svatībhyā-ñjuho॒tyāhṷtyo॒rāptyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai yajñamu॒khe ya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃ santye॒tar​hi॒ khalu॒ vā e॒ta-dya̭jñamu॒khaṃ-ya~r​hyḙna॒-dāhṷti-raśñu॒te pari̭ likhati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭ likhati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-'gnistasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hanti [hanti, gā॒ya॒tri॒yā pari̭] 14
gāyatri॒yā pari̭ likhati॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭sai॒vaina॒-mpari̭gṛhṇāti tri॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭu-gi̭ndri॒yeṇai॒vaina॒-mpari̭ gṛhṇātyanu॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatyanu॒ṣṭu-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si pari॒bhūḥ paryā᳚ptyai maddhya॒to̭-'nu॒ṣṭubhā॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-nmaddhya॒to vā॒cā va̭dāmo gāyatri॒yā pra̭tha॒mayā॒ pari̭ likha॒tyathā̭-'nu॒ṣṭubhā-'tha̭ tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī ya॒jño̭ 'nu॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭu-pteja̭sā cai॒vendri॒yeṇa̭ cobha॒yato̭ ya॒jña-mpari̭ gṛhṇāti || 15 ||
(a॒ndho᳚-'ddhva॒ryu - rma॒hān - bha̭vati॒ ya e॒vagṃ - ha̭nti - tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī - trayo̭daśa ca) (a. 3)
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti̭ khanati॒ prasū᳚tyā॒ atho̭ dhū॒ma-me॒vaitena̭ janayati॒ jyoti̭ṣmanta-ntvā-'gne su॒pratī̭ka॒-mityā̭ha॒ jyoti̭re॒vaitena̭ janayati॒ so᳚-'gnirjā॒taḥ pra॒jā-śśu॒cā-''rpa̭ya॒-tta-nde॒vā a̭rdha॒rcenā̭-śamayañchi॒va-mpra॒jābhyo-'higṃ̭ santa॒mityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ dvābhyā᳚-ṅkhanati॒ prati̭ṣṭhityā a॒pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sīti̭ puṣkarapa॒rṇamā [puṣkarapa॒rṇamā, ha॒ra॒tya॒pāṃ-vā~] 16
ha̭ratya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dā ha̭rati puṣkarapa॒rṇena॒ sa-mbha̭rati॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭nime॒vāgnigṃ sambha̭rati kṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭rati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sambha̭rati॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā-ñcarma̭ṇā sa॒mbhare᳚-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā-'rpa̭ye-tkṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭ratyāra॒ṇyāne॒va pa॒śū- [pa॒śūn, śu॒cā-'rpa̭yati॒] 17
-ñchu॒cā-'rpa̭yati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā lo̭ma॒ta-ssambha̭ra॒tyato॒ hya̭sya॒ meddhya̭-ṅkṛṣṇāji॒na-ñca̭ puṣkarapa॒rṇa-ñca॒ sagg​ stṛ̭ṇātī॒yaṃ-vai~ kṛ̭ṣṇāji॒nama॒sau pṷṣkarapa॒rṇa-mā॒bhyā-me॒vaina̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇātya॒-gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ tamatha॒rvā-'nva̭paśya॒datha̭rvā tvā pratha॒mo nira̭manthadagna॒ i- [nira̭manthadagna॒ iti̭, ā॒ha॒ ya e॒vaina̭-] 18
-tyā̭ha॒ ya e॒vaina̭-ma॒nvapa̭śya॒-ttenai॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati॒ tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒dadhītyā̭ha puṣkarapa॒rṇe hyḙna॒mupa̭śrita॒-mavi̭nda॒-ttamṷ tvā da॒ddhyaṅṅṛṣi॒rityā̭ha da॒ddhyaṅ vā ā̭tharva॒ṇa-stḙja॒svyā̭sī॒-tteja̭ e॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣetyā̭ha॒ pūrva̭me॒vodi॒ta-mutta̭reṇā॒bhi gṛ̭ṇāti [gṛ̭ṇāti, ca॒ta॒sṛbhi॒-ssambha̭rati] 19
cata॒sṛbhi॒-ssambha̭rati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va gā̭ya॒trībhi̭rbrāhma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭugbhī̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo̭ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityu॒bhayī̭bhi॒stasya॒ sambha̭re॒-tteja̭ścai॒vā-'smā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhātyaṣṭā॒bhi-ssambha̭ratya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚ 'gniryāvā̭ne॒vā-'gnistagṃ sambha̭rati॒ sīda̭ hota॒rityā̭- -ha de॒vatā̭ e॒vāsmai॒ sagṃ sā̭dayati॒ ni hoteti̭ manu॒ṣyā᳚n-thsagṃ sī̭da॒sveti॒ vayāgṃ̭si॒ jani̭ṣvā॒ hi jenyo॒ agre॒ ahnā॒mityā̭ha deva manu॒ṣyāne॒vā-'smai॒ sagṃsa̭nnā॒-npraja̭nayati || 20
(ai - va pa॒śū - niti̭ - gṛṇāti - hota॒riti̭ - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 4)
krū॒rami̭va॒ vā a̭syā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vā-'syai॒ śucagṃ̭ śamayati॒ sa-ntḙ vā॒yurmā̭ta॒riśvā̭ dadhā॒tvityā̭ha prā॒ṇo vai vā॒yuḥ prā॒ṇenai॒vāsyai᳚ prā॒ṇagṃ sa-nda̭dhāti॒ sa-ntḙ vā॒yurityā̭ha॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte॒ tasmai̭ ca devi॒ vaṣa̭ḍastu॒ [vaṣa̭ḍastu, tubhya॒mityā̭ha॒] 21
tubhya॒mityā̭ha॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va vṛṣṭi̭-ndadhāti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭r​ṣati॒ ya-dva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ sujā̭to॒ jyoti̭ṣā sa॒hetya̭nu॒ṣṭubhopa̭ nahyatyanu॒ṣṭu- [nahyatyanu॒ṣṭup, sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒] 22
-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ pari̭ dadhāti॒ vedṷko॒ vāso̭ bhavati॒ya e॒vaṃ-ve~da̭ vāru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddha॒ udṷ tiṣṭha svaddhvaro॒rdhva ū॒ ṣuṇa̭ ū॒taya॒ iti̭ sāvi॒trībhyā॒mu-tti̭ṣṭhati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsyo॒rdhvāṃ-va~̭ruṇame॒nimu-thsṛ̭jati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ sa jā॒to garbho̭ asi॒ [garbho̭ asi, roda̭syo॒rityā̭he॒me] 23
roda̭syo॒rityā̭he॒me vai roda̭sī॒ tayo̭re॒ṣa garbho॒ yada॒gni-stasmā̭-de॒vamā॒hāgne॒ cāru॒rvibhṛ̭ta॒ oṣa̭dhī॒ṣvityā̭ha ya॒dā hyḙtaṃ-vi~॒bhara॒ntyatha॒ cārṷtaro॒ bhava̭ti॒ pra mā॒tṛbhyo॒ adhi॒ kani̭krada-dgā॒ ityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a̭sya mā॒tara॒stābhya̭ e॒vaina॒-mpracyā̭vayati sthi॒ro bha̭va vī॒ḍva̭ṅga॒ iti̭ garda॒bha ā sā̭dayati॒ [ā sā̭dayati, sa-nna̭hyatye॒vaina̭-] 24
sa-nna̭hyatye॒vaina̭-me॒tayā᳚ sthe॒mne ga̭rda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bhaḥ pa̭śū॒nā-mbhā̭rabhā॒rita̭mo garda॒bhena॒ sa-mbha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho-'pya̭nāle॒śe-'tya॒nyā-npa॒śū-nme᳚dya॒tyanna॒gg॒ hyḙnenā॒-'rkagṃ sa॒mbhara̭nti garda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho dvi॒retā॒-ssan kani̭ṣṭha-mpaśū॒nā-mprajā̭yate॒-'gnir​hya̭sya॒ yoni̭-nni॒rdaha̭ti pra॒jāsu॒ vā e॒ṣa e॒tar​hyārṷ̄ḍha॒- [e॒tar​hyārṷ̄ḍhaḥ, sa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā] 25
-ssa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā pra॒dahaḥ̭ śi॒vo bha̭va pra॒jābhya॒ ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ mānṷṣībhya॒stvama̭ṅgira॒ ityā̭ha māna॒vyo̭ hi pra॒jā mā dyāvā̭pṛthi॒vī a॒bhi śṷ̄śuco॒ mā-'ntari̭kṣa॒-mmā vana॒spatī॒nityā̭hai॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati॒ praitṷ vā॒jī kani̭krada॒dityā̭ha vā॒jī hyḙṣa nāna̭da॒-drāsa̭bhaḥ॒ patve- [patveti, ā॒ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒] 26
-tyā̭ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒ hyḙtamṛṣa॒yo-'va̭da॒-nbhara̭nna॒gni-mpṷrī॒ṣya̭mityā̭hā॒-'gnigg​ hyḙṣa bhara̭ti॒ mā pā॒dyāyṷṣaḥ pu॒retyā॒hā-''yṷre॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-dgarda॒bha-ssarva॒māyṷreti॒ tasmā᳚-dgarda॒bhe pu॒rā-''yṷṣaḥ॒ pramī̭te bibhyati॒ vṛṣā॒-'gniṃ-vṛ~ṣa̭ṇa॒-mbhara॒nnityā̭ha॒ vṛṣā॒ hyḙṣa vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbhagṃ̭ - [vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbha᳚m, sa॒mu॒driya॒-] 27
samu॒driya॒-mityā̭hā॒-'pāg​ hyḙṣa garbho॒ yada॒gniragna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ vā i॒mau lo॒kau vyai̭tā॒magna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ yadāhā॒ 'nayo᳚rlo॒kayo॒-rvītyai॒ pracyṷto॒ vā e॒ṣa ā॒yata̭nā॒daga̭taḥ prati॒ṣṭhāgṃ sa e॒tar​hya̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca ddhyāyatyṛ॒tagṃ sa॒tyamityā̭he॒yaṃ-vā~ ṛ॒tama॒sau [ ] 28
sa॒tyama॒nayo̭re॒vaina॒-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa yaja̭mānama॒bhyaiti॒ yada॒gnirupa̭naddha॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ gṛhṇītā॒gnime॒ta-mityā̭ha॒ śāntyai॒ vyasya॒n viśvā॒ ama̭tī॒rarā̭tī॒-rityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ni॒ṣīda̭-nno॒ apa̭ durma॒tigṃ ha̭na॒dityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭modaddhva- [prati̭modaddhvam, e॒na॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒] 29
-mena॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a॒gnerbhā̭ga॒dheya॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ puṣpā̭vatī-ssupippa॒lā ityā̭ha॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇantya॒ yaṃ-vo~॒ garbha̭ ṛ॒tviyaḥ̭ pra॒tnagṃ sa॒dhastha॒mā-'sa̭da॒dityā̭ha॒ yābhya̭ e॒vaina̭-mpracyā॒vaya̭ti॒ tāsve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ dvābhyā̭mu॒pāva̭harati॒ prati̭ṣṭhityai || 30 ||
(a॒stva॒ - nu॒ṣṭu - ba̭si - sādaya॒tyā - rṷ̄ḍhaḥ॒-patveti॒-garbha̭-ma॒sau - mo̭daddhvaṃ॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 5)
vā॒ru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddho॒ vi pāja॒seti॒ visragṃ̭sayati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsya॒ viṣṷ̄cīṃ-va~ruṇame॒niṃ-vi~sṛ̭jatya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati ti॒sṛbhi॒rupa̭ sṛjati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati mi॒tra-ssa॒gṃ॒sṛjya̭ pṛthi॒vīmityā̭ha mi॒tro vai śi॒vo de॒vānā॒-ntenai॒vai- [de॒vānā॒-ntenai॒va, e॒na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒] 31
-na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒ śāntyai॒ yadgrā॒myāṇā॒-mpātrā̭ṇā-ṅka॒pālai᳚-ssagṃsṛ॒je-dgrā॒myāṇi॒ pātrā̭ṇi śu॒cā-'rpa̭yedarmakapā॒lai-ssagṃ sṛ̭jatye॒tāni॒ vā a̭nupajīvanī॒yāni॒ tānye॒va śu॒cā-'rpa̭yati॒ śarka̭rābhi॒-ssagṃ sṛ̭jati॒ dhṛtyā॒ atho̭ śa॒ntvāyā̭ jalo॒mai-ssagṃ sṛ̭jatye॒ṣā vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūryada॒jā pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ sagṃ sṛ̭ja॒tyatho॒ teja̭sā kṛṣṇāji॒nasya॒ loma̭bhi॒-ssagṃ - [loma̭bhi॒-ssam, sṛ॒ja॒ti॒ ya॒jño vai] 32
sṛ̭jati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sagṃ sṛ̭jati ru॒drā-ssa॒bhṛtya̭ pṛthi॒vīmityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ sama̭bhara॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati ma॒khasya॒ śiro॒-'sītyā̭ha ya॒jño vai ma॒khastasyai॒ta-cchiro॒ yadu॒khā tasmā̭de॒vamā̭ha ya॒jñasya̭ pa॒de stha॒ ityā̭ha ya॒jñasya॒ hyḙte [ ] 33
pa॒de atho॒ prati̭ṣṭhityai॒ prā-'nyābhi॒-ryaccha॒tyanva॒nyai-rma̭ntrayate mithuna॒tvāya॒ tryṷddhi-ṅkaroti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai॒ chando̭bhiḥ karoti vī॒ryaṃ̭-vai~ chandāgṃ̭si vī॒ryḙṇai॒vainā᳚-ṅkaroti॒ yajṷṣā॒ bila̭-ṅkaroti॒ vyāvṛ̭ttyā॒ iya̭tī-ṅkaroti pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tā-ndvista॒nā-ṅka̭roti॒ yāvā̭pṛthi॒vyordohā̭ya॒ catuḥ̭stanā-ṅkaroti paśū॒nā-ndohā̭yā॒ṣṭāsta̭nā-ṅkaroti॒ chanda̭sā॒-ndohā̭ya॒ navā᳚śri-mabhi॒cara̭taḥ kuryā-ttri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyai̭ kṛ॒tvāya॒ sā ma॒hīmu॒khāmiti॒ ni da̭dhāti de॒vatā᳚sve॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati || 34 ||
(tenai॒va - loma̭bhi॒-ssa - me॒te - a̭bhi॒cara̭ta॒ - eka̭vigṃśatiśca) (a. 6)
sa॒ptabhi̭rdhūpayati sa॒pta vai śī̭r​ṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā-śśira̭ e॒ta-dya॒jñasya॒ yadu॒khā śī॒r॒ṣanne॒va ya॒jñasya̭ prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsa॒pta śī॒r॒ṣa-nprā॒ṇā a̭śvaśa॒kena̭ dhūpayati prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ sayoni॒tvāyā-di̭ti॒stvetyā̭he॒yaṃ-vā~ adi̭ti॒radi̭tyai॒vādi̭tyā-ṅkhanatya॒syā akrṷ̄raṅkārāya॒ na hi sva-ssvagṃ hi॒nasti̭ de॒vānā᳚-ntvā॒ patnī॒rityā̭ha de॒vānāṃ॒- [de॒vānā᳚m, vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'] 35
-~vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'-kurva॒-ntābhi̭re॒vainā᳚-ndadhāti dhi॒ṣaṇā॒stvetyā̭ha vi॒dyā vai dhi॒ṣaṇā̭ vi॒dyābhi̭-re॒vainā̭-ma॒bhīndhe॒ gnāstvetyā̭ha॒ chandāgṃ̭si॒ vai gnā śchando̭bhi-re॒vaināg̭ śrapayati॒ varū᳚traya॒stvetyā̭ha॒ hotrā॒ vai varū᳚trayo॒ hotrā̭bhire॒vainā᳚-mpacati॒ jana̭ya॒stvetyā̭ha de॒vānāṃ॒-vai~ patnī॒- [patnīḥ᳚, jana̭ya॒stābhi̭-] 36
-rjana̭ya॒stābhi̭-re॒vainā᳚-mpacati ṣa॒ḍbhiḥ pa̭cati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainā᳚-mpacati॒ dviḥ paca॒ntvityā̭ha॒ tasmā॒-ddvi-ssaṃ̭​va~thsa॒rasya̭ sa॒sya-mpa̭cyate vāru॒ṇyṷkhā-'bhīddhā̭ mai॒triyopai̭ti॒ śāntyai̭ de॒vastvā̭ savi॒to-dva̭pa॒tvityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vainā॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhi॒ru-dva̭pa॒tyapa̭dyamānā pṛthi॒vyāśā॒ diśa॒ ā pṛ॒ṇe- [ā pṛ॒ṇa, ityā̭ha॒] 37
-tyā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā॒tyutti̭ṣṭha bṛha॒tī bha̭vo॒rdhvā ti̭ṣṭha dhru॒vā tvamityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā asu॒rya̭-mpātra॒manā᳚cchṛṇṇa॒mā-cchṛ̭ṇatti deva॒trā-'ka̭rajakṣī॒reṇā-''cchṛ̭ṇatti para॒maṃ-vā~ e॒ta-tpayo॒ yada̭jakṣī॒ra-mpa̭ra॒meṇai॒vainā॒-mpaya॒sā-''cchṛ̭ṇatti॒ yajṷṣā॒ vyāvṛ̭ttyai॒ chando̭bhi॒rā cchṛ̭ṇatti॒ chando̭bhi॒rvā e॒ṣā kri̭yate॒ chando̭bhire॒va chandā॒g॒syā cchṛ̭ṇatti || 38 ||
(ā॒ha॒ de॒vānāṃ॒ - ~vai patnīḥ᳚ - pṛṇai॒ - ṣā - ṣaṭ ca̭) (a. 7)
eka̭vigṃśatyā॒ māṣaiḥ᳚ puruṣaśī॒r॒ṣa-macchai᳚tyame॒ddhyā vai māṣā̭ ame॒ddhya-mpṷruṣaśī॒r॒ṣa-ma̭me॒ddhyaire॒vā-syā̭-me॒ddhya-nni̭rava॒dāya॒ meddhya̭-ṅkṛ॒tvā ''ha̭ra॒tyeka̭vigṃśati-rbhavantyekavi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ॒ purṷṣa॒syā-''ptyai॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣagṃ sa̭pta॒dhā vitṛ̭ṇṇāṃ-va~lmīkava॒pā-mprati॒ ni da̭dhāti sa॒pta vai śī̭r​ṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇaire॒vaina॒-thsama̭rdhayati meddhya॒tvāya॒ yāva̭nto॒ [yāva̭ntaḥ, vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-] 39
vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-steṣāṃ᳚-ya~॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya yamagā॒thābhiḥ॒ pari̭gāyati ya॒māde॒vaina̭-dvṛṅkte ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭gāyati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vaina̭llo॒kebhyo̭ vṛṅkte॒ tasmā॒-dgāya̭te॒ na deya॒-ṅgāthā॒ hi ta-dvṛ॒ṅkte᳚ 'gnibhyaḥ̭ pa॒śūnā la̭bhate॒ kāmā॒ vā a॒gnayaḥ॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-tpa॒śū-nnā-''labhe॒tā-'na̭varuddhā asya [ ] 40
pa॒śavaḥ̭ syu॒rya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒je-dya̭jñaveśa॒sa-ṅkṷryā॒-dya-thsagg̭sthā॒paye᳚-dyā॒tayā̭māni śī॒r॒ṣāṇi̭ syu॒rya-tpa॒śūnā॒labha̭te॒ tenai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ ya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒jati̭ śī॒r​ṣṇā-mayā̭tayāmatvāya prājāpa॒tyena॒ sagg​ sthā̭payati ya॒jño vai pra॒jāpa̭tirya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ sa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa e॒tā ā॒prīra̭paśya॒-ttābhi॒rvai sa mṷkha॒ta [sa mṷkha॒taḥ, ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒] 41
ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒ yade॒tā ā॒priyo॒ bhava̭nti ya॒jño vai pra॒jāpa̭ti-rya॒jñame॒vaitābhi̭rmukha॒ta ā prī̭ṇā॒tya-pa̭rimitachandaso bhava॒ntyapa̭rimitaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ ūnātiri॒ktā mi̭thu॒nāḥ prajā᳚tyai loma॒śaṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ pra॒jāpa̭teḥ pa॒śavo̭ loma॒śāḥ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ sarvā̭ṇi॒ vā e॒tā rū॒pāṇi॒ sarvā̭ṇi rū॒pāṇya॒gnau citye᳚ kriyante॒ tasmā̭de॒tā a॒gneścitya̭sya [a॒gneścitya̭sya, bha॒va॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ] 42
bhava॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ sāmidhe॒nīranvā̭ha॒ rugvā ḙkavi॒gṃ॒śo ruca̭me॒va ga̭ccha॒tyatho᳚ prati॒ṣṭhāme॒va pra̭ti॒ṣṭhā hyḙkavi॒gṃ॒śa-ścatṷrvigṃśati॒manvā̭ha॒ catṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ parā̭cī॒ranvā̭ha॒ parā̭ṅiva॒ hi sṷva॒rgo lo॒ka-ssamā᳚stvā-'gna ṛ॒tavo̭ vardhaya॒ntvityā̭ha॒ samā̭bhire॒vā-'gniṃ-va~̭rdhaya- [-'gniṃ-va~̭rdhayati, ṛ॒tubhiḥ̭ saṃ​va~thsa॒raṃ-vi~śvā॒] 43
-tyṛ॒tubhiḥ̭ saṃ​va~thsa॒raṃ-vi~śvā॒ ā bhā̭hi pra॒diśaḥ̭ pṛthi॒vyā ityā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā̭ti॒ pratyaṷhatāma॒śvinā̭ mṛ॒tyuma̭smā॒dityā̭ha mṛ॒tyume॒vā-'smā॒dapa̭ nuda॒tyudva॒ya-ntama̭sa॒sparītyā̭ha pā॒pmā vai tamaḥ̭ pā॒pmāna̭me॒vāsmā॒dapa̭ ha॒ntyaga̭nma॒ jyoti̭rutta॒ma-mityā̭hā॒-'sau vā ā̭di॒tyo jyoti̭rutta॒ma-mā̭di॒tyasyai॒va sāyṷjya-ṅgacchati॒ na saṃ̭​va~thsa॒rasti̭ṣṭhati॒ nāsya॒ śrīsti̭ṣṭhati॒ yasyai॒tāḥ kri॒yante॒ jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmanvā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 44 ||
(yāva̭nto - 'sya - mukha॒ta - ścitya̭sya - vardhaya - tyādi॒tyo᳚ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 8)
ṣa॒ḍbhirdī᳚kṣayati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayati sa॒ptabhi̭rdīkṣayati sa॒pta chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vaina̭-ndīkṣayati॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turitya̭-nu॒ṣṭubho᳚tta॒mayā̭ juhoti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mai- ka̭smāda॒kṣarā॒danā᳚pta-mpratha॒ma-mpa॒da-ntasmā॒-dya-dvā॒co-'nā᳚pta॒-ntanma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ [pra॒jāpa̭tiḥ, pra॒jāpa̭te॒rāpatyai॒] 45
pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai॒ yada॒rciṣi̭ pravṛ॒ñjyā-dbhū॒tamava̭ rundhīta॒ yadaṅgā̭reṣu bhavi॒ṣyadaṅgā̭reṣu॒ pravṛ̭ṇakti bhavi॒ṣya de॒vāva̭ rundhe bhavi॒ṣyaddhi bhūyo̭ bhū॒tā-ddvābhyā॒-mpravṛ̭ṇakti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ brahma̭ṇā॒ vā e॒ṣā yajṷṣā॒ sambhṛ̭tā॒ yadu॒khā sā yadbhidye॒tā-''rti॒mārcche॒- [-''rti॒mārcche᳚t, yaja̭māno] 46
-dyaja̭māno ha॒nyetā᳚-'sya ya॒jño mitrai॒tāmu॒khā-nta॒petyā̭ha॒ brahma॒ vai mi॒tro brahma̭nne॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ nāsya̭ ya॒jño ha̭nyate॒ yadi॒ bhidyḙta॒ taire॒va ka॒pālai॒-ssagṃ sṛ̭je॒-thsaiva tataḥ॒ prāya̭ścitti॒ryo ga॒taśrī॒-ssyānma̭thi॒tvā tasyāva̭ daddhyā-dbhū॒to vā e॒ṣa sa svā- [e॒ṣa sa svām, de॒vatā॒mupai̭ti॒] 47
-nde॒vatā॒mupai̭ti॒ yo bhūti̭kāma॒-ssyādya u॒khāyai̭ sa॒mbhave॒-thsa e॒va tasya̭ syā॒dato॒ hyḙṣa sa॒mbhava̭tye॒ṣa vai sva̭ya॒mbhūrnāma॒ bhava̭tye॒va ya-ṅkā॒mayḙta॒ bhrātṛ̭vyamasmai janayeya॒mitya॒-nyata॒stasyā॒-''hṛtyā-'va̭ daddhyā-thsā॒kṣāde॒vāsmai॒ bhrātṛ̭vya-ñjanayatyamba॒rīṣā॒danna̭ kāma॒syāva̭ daddhyādamba॒rīṣe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒- [sayo᳚nye॒vānna᳚m, ava̭ rundhe॒] 48
-mava̭ rundhe॒ muñjā॒nava̭ dadhā॒tyūrgvai muñjā॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhātya॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa krṷmu॒ka-mprā-'vi̭śa-tkrumu॒kamava̭ dadhāti॒ yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭kta॒-nta de॒vāva̭ rundha॒ ājyḙna॒ saṃ-yau~᳚tye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ yadājya̭-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ teja̭sā॒ [teja̭sā, vai ka̭kantī॒mā da̭dhāti॒] 49
vai ka̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sīda॒ tva-mmā॒tura॒syā u॒pastha॒ iti̭ ti॒sṛbhi̭rjā॒tamupa̭ tiṣṭhate॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣvā॒vida̭-ṅgaccha॒tyatho᳚ prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte || 50 ||
( pra॒jāpa̭ti--r ṛcche॒th - svā - me॒vānnaṃ॒ - teja̭sā॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 9)
na ha̭ sma॒ vai pu॒rā-'gnirapa̭raśuvṛkṇa-ndahati॒ tada̭smai prayo॒ga e॒var​ṣi̭rasvadaya॒-dyada̭gne॒ yāni॒ kāni॒ ceti̭ sa॒midha॒mā da̭dhā॒tyapa̭raśuvṛkṇa-me॒vāsmai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~daudṷmbarī॒mā da̭dhā॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gni-ma̭sṛjata॒ tagṃ sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāg̭- [sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāgṃ̭si, a॒ji॒ghā॒gṃ॒sa॒n​thsa e॒ta-] 51
-syajighāgṃsa॒n​thsa e॒ta-drā᳚kṣo॒ghnama̭paśya॒-ttena॒ vai sarakṣā॒g॒syapā̭-'hata॒ ya-drā᳚kṣo॒ghna-mbhava̭tya॒gnere॒va tena̭ jā॒tā-drakṣā॒g॒syapa̭ ha॒ntyāśva̭tthī॒mā da̭dhātyaśva॒ttho vai vana॒spatī̭nāgṃ sapatnasā॒ho viji̭tyai॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sagṃśi̭ta-mme॒ brahmodḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mityṷtta॒me audṷmbarī [audṷmbarī, vā॒ca॒ya॒ti॒ brahma̭ṇai॒va] 52
vācayati॒ brahma̭ṇai॒va kṣa॒tragṃ sagg​ śya̭ti kṣa॒treṇa॒ brahma॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo rā̭ja॒nya̭vā॒natya॒nya-mbrā᳚hma॒ṇa-ntasmā᳚-drāja॒nyo᳚ brāhma॒ṇavā॒natya॒nyagṃ rā̭ja॒nya̭-mmṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnira॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇyagṃ ru॒kmamanta̭ra॒-mprati̭muñcate॒ 'mṛta̭me॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tta॒ eka̭vigṃśatinirbādho bhava॒tyeka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kā dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya [a॒sāvā̭di॒tyaḥ, e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai] 53
ḙkavi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai dḙvalo॒kāstebhya̭ e॒va bhrātṛ̭vyama॒ntarḙti nirbā॒dhairvai de॒vā asṷrā-nnirbā॒dhḙ-'kurvata॒ tanni̭rbā॒dhānā᳚-nnirbādha॒tva-nni̭rbā॒dhī bha̭vati॒ bhrātṛ̭vyāne॒va ni̭rbā॒dhe kṷrute sāvitri॒yā prati̭muñcate॒ prasū᳚tyai॒ nakto॒ṣāsetyutta̭rayā 'horā॒trābhyā̭me॒vaina॒-mudya̭cchate de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dā ityā̭ha prā॒ṇā vai de॒vā dra̭viṇo॒dā a̭horā॒trābhyā̭me॒vaina̭mu॒dyatya̭ [ ] 54
prā॒ṇairdā̭dhā॒rā ''sī̭naḥ॒ prati̭muñcate॒ tasmā॒dāsī̭nāḥ pra॒jāḥ prajā̭yante kṛṣṇāji॒namutta̭ra॒-ntejo॒ vai hira̭ṇya॒-mbrahma̭ kṛṣṇāji॒na-nteja̭sā cai॒vaina॒-mbrahma̭ṇā cobha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ ṣaḍṷdyāmagṃ śi॒kya̭-mbhavati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina॒-mudya̭cchate॒ ya-ddvāda̭śodyāmagṃ saṃ​va~thsa॒reṇai॒va mau॒ñja-mbha̭va॒tyūrgvai muñjā̭ ū॒rjaivaina॒gṃ॒ sa ma̭rdhayati supa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā॒nityave᳚kṣate rū॒pame॒vāsyai॒tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe॒ diva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pa॒tetyā̭ha suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 55 ||
(rakṣā॒g॒syau - dṷbaṃri - ādi॒tya - u॒dyatya॒ - saṃ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 10)
sami̭ddho a॒ñjan kṛda̭ra-mmatī॒nā-ṅghṛ॒tama̭gne॒ madhṷma॒-tpinva̭mānaḥ | vā॒jī vaha̭n vā॒jina̭-ñjātavedo de॒vānāṃ᳚-va~kṣi pri॒yamā sa॒dhastha᳚m || ghṛ॒tenā॒ñjan​thsa-mpa॒tho dḙva॒yānā᳚-nprajā॒nan vā॒jyapyḙtu de॒vān | anṷ tvā sapte pra॒diśaḥ̭ sacantāg​ sva॒dhāma॒smai yaja̭mānāya dhehi || īḍya॒ścāsi॒ vandya̭śca vājinnā॒śuścāsi॒ meddhya̭śca sapte | a॒gniṣṭvā̭ [a॒gniṣṭvā᳚, de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚] 56
de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚ prī॒taṃ-va~hniṃ̭-va~hatu jā॒tavḙdāḥ || stī॒rṇa-mba॒r॒hi-ssu॒ṣṭarī̭mā juṣā॒ṇoru pṛ॒thu pratha̭māna-mpṛthi॒vyām | de॒vebhi̭ryu॒ktamadi̭ti-ssa॒joṣā᳚-ssyo॒na-ṅkṛ̭ṇvā॒nā sṷvi॒te da̭dhātu || e॒tā ṷ va-ssu॒bhagā̭ vi॒śvarṷ̄pā॒ vipakṣo̭bhi॒-śśraya̭māṇā॒ udātaiḥ᳚ | ṛ॒ṣvā-ssa॒tīḥ ka॒vaṣa॒-śśumbha̭mānā॒ dvāro̭ de॒vī-ssṷprāya॒ṇā bha̭vantu || a॒nta॒rā mi॒trāvarṷṇā॒ cara̭ntī॒ mukhaṃ̭-ya~॒jñānā̭ma॒bhi saṃ̭​vi~dā॒ne | u॒ṣāsā̭ vāgṃ [u॒ṣāsā̭ vām, su॒hi॒ra॒ṇye sṷśi॒lpe] 57
suhira॒ṇye sṷśi॒lpe ṛ॒tasya॒ yonā̭vi॒ha sā̭dayāmi || pra॒tha॒mā vāgṃ̭ sara॒thinā̭ su॒varṇā̭ de॒vau paśya̭ntau॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | api̭praya॒-ñcoda̭nā vā॒-mmimā̭nā॒ hotā̭rā॒ jyotiḥ̭ pra॒diśā̭ di॒śantā᳚ || ā॒di॒tyairno॒ bhāra̭tī vaṣṭu ya॒jñagṃ sara̭svatī sa॒ha ru॒drairna̭ āvīt | iḍopa̭hūtā॒ vasṷbhi-ssa॒joṣā̭ ya॒jña-nno̭ devīra॒mṛtḙṣu dhatta || tvaṣṭā̭ vī॒ra-nde॒vakā̭ma-ñjajāna॒ tvaṣṭu॒rarvā̭ jāyata ā॒śuraśvaḥ̭ | 58
tvaṣṭe॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na-ñjajāna ba॒hoḥ ka॒rtāra̭mi॒ha ya̭kṣi hotaḥ || aśvo̭ ghṛ॒tena॒ tmanyā॒ sama̭kta॒ upa̭ de॒vāgṃ ṛ̭tu॒śaḥ pātha̭ etu | vana॒spati̭-rdevalo॒ka-mpra̭jā॒nanna॒gninā̭ ha॒vyā sva̭di॒tāni̭ vakṣat || pra॒jāpa̭te॒stapa̭sā vāvṛdhā॒na-ssa॒dyo jā॒to da̭dhiṣe ya॒jñama̭gne | svāhā̭kṛtena ha॒viṣā̭ purogā yā॒hi sā॒ddhyā ha॒vira̭dantu de॒vāḥ || 59 ||
(a॒gniṣṭvā̭ - vā॒ - maśvo॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 11)
(sā॒vi॒trāṇi॒ - vyṛ̭ddha॒ - mutkrā̭ma - de॒vasya̭ khanati - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - sa॒ptabhi॒ - reka̭vigṃśatyā - ṣa॒ḍbhi - rna ha̭ sma॒ - sami̭ddho a॒ñja - nnekā̭daśa )
(sā॒vi॒trā - ṇyutkrā̭ma - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - pa॒śavaḥ̭ syu॒ - rna ha̭ sma॒ - nava̭pañcā॒śat)
(sā॒vi॒trāṇi̭, ha॒vira̭dantu de॒vāḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||