📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.8 - কাম্যপশুযাজ্যানুবাক্যা ব্রাহ্মণম্ - কৃষ্ণ যজুর্বেদ তৈত্তিরীয ব্রাহ্মণ পাঠঃ - পীবোন্নাং রযিবৃধঃ
2.8 - Kamyapashuyajyanuvakya Brahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Pivonnam Rayivridhah
Krishna Vedic Bengali
কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয ব্রাহ্মণে দ্বিতীযাষ্টকে অষ্টমঃ প্রপাঠকঃ - কাম্যপশুযাজ্যানুবাক্যা ব্রাহ্মণম্
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
অনুবাকং 1 - বাযব্যাদিপশূনাং সূক্তানি
পীবো᳚ন্নাগ্ং রযি॒বৃধঃ॑ সুমে॒ধাঃ । শ্বে॒ত-স্সি॑ষক্তি নি॒যুতা॑মভি॒শ্রীঃ । তে বা॒যবে॒ সম॑নসো॒ বিত॑স্থুঃ । বিশ্বেন্নরঃ॑ স্বপ॒ত্যানি॑ চক্রুঃ ॥ রা॒যে-ঽনু য-ঞ্জ॒জ্ঞতূ॒ রোদ॑সী উ॒ভে । রা॒যে দে॒বী ধি॒ষণা॑ ধাতি দে॒বম্ । অধা॑ বা॒যু-ন্নি॒যুতঃ॑ সশ্চত॒ স্বাঃ । উ॒ত শ্বে॒তং-বঁসু॑ধিতি-ন্নিরে॒কে ॥ আ বা॑যো ভূষ শুচিপা॒ উপ॑ ন-স্স॒হস্র॑-ন্তে নি॒যুতো॑ বিশ্ববার । উপো॑ তে॒ অন্ধো॒ মদ্য॑মযামি॒ যস্য॑ দেব দধি॒ষে পূ᳚র্ব॒পেয᳚ম্ ॥ প্র যাভি॒র্যাসি॑ দা॒শ্বাগ্ং সমচ্ছা॑ নি॒যুদ্ভি॑-র্বাযবি॒ষ্টযে॑ দুরো॒ণে । নি নো॑ র॒যিগ্ং সু॒ভোজ॑সং-যুঁবে॒হ নি বী॒রব॒-দ্গব্য॒মশ্বি॑য-ঞ্চ॒ রাধঃ॑ ॥॥ প্র বা॒যুমচ্ছা॑ বৃহ॒তী ম॑নী॒ষা ॥ 1 ॥
বৃ॒হদ্র॑যিং-বিঁ॒শ্ববা॑রাগ্ং রথ॒প্রাম্ । দ্যু॒তদ্যা॑মা নি॒যুতঃ॒ পত্য॑মানঃ । ক॒বিঃ ক॒বিমি॑যক্ষসি প্রযজ্যো ॥ আ নো॑ নি॒যুদ্ভিঃ॑ শ॒তিনী॑ভি-রদ্ধ্ব॒রম্ । স॒হ॒স্রিণী॑ভি॒রুপ॑ যাহি য॒জ্ঞম্ । বাযো॑ অ॒স্মিন্. হ॒বিষি॑ মাদযস্ব । যূ॒য-ম্পা॑ত স্ব॒স্তিভি॒-স্সদা॑ নঃ ॥ প্রজা॑পতে॒ ন ত্বদে॒তান্য॒ন্যঃ । বিশ্বা॑ জা॒তানি॒ পরি॒ তা ব॑ভূব । য-ত্কা॑মাস্তে জুহু॒মস্তন্নো॑ অস্তু ॥ 2 ॥
ব॒যগ্গ্​ স্যা॑ম॒ পত॑যো রযী॒ণাম্ ॥ র॒যী॒ণা-ম্পতিং॑-যঁজ॒ত-ম্বৃ॒হন্ত᳚ম্ । অ॒স্মিন্ভরে॒ নৃত॑মং॒-বাঁজ॑সাতৌ । প্র॒জাপ॑তি-ম্প্রথম॒জামৃ॒তস্য॑ । যজা॑ম দে॒বমধি॑ নো ব্রবীতু ॥ প্রজা॑পতে॒ ত্ব-ন্নি॑ধি॒পাঃ পু॑রা॒ণঃ । দে॒বানা᳚-ম্পি॒তা জ॑নি॒তা প্র॒জানা᳚ম্ । পতি॒-র্বিশ্ব॑স্য॒ জগ॑তঃ পর॒স্পাঃ । হ॒বির্নো॑ দেব বিহ॒বে জু॑ষস্ব ॥ তবে॒মে লো॒কাঃ প্র॒দিশো॒ দিশ॑শ্চ ॥ 3 ॥
প॒রা॒বতো॑ নি॒বত॑ উ॒দ্বত॑শ্চ । প্রজা॑পতে বিশ্ব॒সৃজ্জী॒বধ॑ন্য ই॒দ-ন্নো॑ দেব । প্রতি॑হর্য হ॒ব্যম্ ॥ প্র॒জাপ॑তি-ম্প্রথ॒মং-যঁ॒জ্ঞিযা॑নাম্ । দে॒বানা॒মগ্রে॑ যজ॒তং-যঁ॑জদ্ধ্বম্ । স নো॑ দদাতু॒ দ্রবি॑ণগ্ং সু॒বীর্য᳚ম্ । রা॒যস্পোষং॒-বিঁষ্য॑তু॒ নাভি॑ম॒স্মে ॥ যো রা॒য ঈশে॑ শতদা॒য উ॒ক্থ্যঃ॑ । যঃ প॑শূ॒নাগ্ং র॑ক্ষি॒তা বিষ্ঠি॑তানাম্ । প্র॒জাপ॑তিঃ প্রথম॒জা ঋ॒তস্য॑ ॥ 4 ॥
স॒হস্র॑ধামা জুষতাগ্ং হ॒বির্নঃ॑ ॥ সোমা॑পূষণা॒ জন॑না রযী॒ণা-ঞ্জন॑না দি॒বো জন॑না পৃথি॒ব্যাঃ । জা॒তৌ বিশ্ব॑স্য॒ ভুব॑নস্য গো॒পৌ দে॒বা অ॑কৃণ্বন্ন॒মৃত॑স্য॒ নাভি᳚ম্ ॥ ই॒মৌ দে॒বৌ জায॑মানৌ জুষন্তে॒মৌ তমাগ্ং॑সি গূহতা॒মজু॑ষ্টা । আ॒ভ্যামিন্দ্রঃ॑ প॒ক্বমা॒মাস্ব॒ন্ত-স্সো॑মাপূ॒ষভ্যা᳚-ঞ্জনদু॒স্রিযা॑সু ॥ ॥ সোমা॑পূষণা॒ রজ॑সো বি॒মান᳚ম্ । স॒প্তচ॑ক্র॒গ্ং॒ রথ॒মবি॑শ্বমিন্বম্ । বি॒ষূ॒বৃত॒-ম্মন॑সা যু॒জ্যমা॑নম্ । ত-ঞ্জি॑ন্বথো বৃষণা॒ পঞ্চ॑রশ্মিম্ ॥ দি॒ব্য॑ন্য-স্সদ॑ন-ঞ্চ॒ক্র উ॒চ্চা । পৃ॒থি॒ব্যাম॒ন্যো অদ্ধ্য॒ন্তরি॑ক্ষে । তাব॒স্মভ্য॑-ম্পুরু॒বার॑-ম্পুরু॒ক্ষুম্ । রা॒যস্পোষং॒-বিঁষ্য॑তা॒-ন্নাভি॑ম॒স্মে ॥ 5 ॥
ধিয॑-ম্পূ॒ষা জি॑ন্বতু বিশ্বমি॒ন্বঃ । র॒যিগ্ং সোমো॑ রযি॒পতি॑-র্দধাতু । অব॑তু দে॒ব্যদি॑তির-ন॒র্বা । বৃ॒হ-দ্ব॑দেম বি॒দথে॑ সু॒বীরাঃ᳚ ॥ বিশ্বা᳚ন্য॒ন্যো ভুব॑না জ॒জান॑ । বিশ্ব॑ম॒ন্যো অ॑ভি॒চক্ষা॑ণ এতি । সোমা॑পূষণা॒-বব॑ত॒-ন্ধিয॑-ম্মে । যু॒বভ্যাং॒-বিঁশ্বাঃ॒ পৃত॑না জযেম ॥ উদু॑ত্ত॒মং-বঁ॑রুণ॒ পাশ॑ম॒স্মদবা॑-ঽধ॒মং-বিঁম॑ধ্য॒মগ্গ্​ শ্র॑থায । অথা॑ ব॒যমা॑দিত্য ব্র॒তে তবা-ঽনা॑গসো॒ অদি॑তযে স্যাম অস্ত॑ভ্না॒দ্যামৃ॑ষ॒ভো অ॒ন্তরি॑ক্ষ॒মমি॑মীত বরি॒মাণ॑-ম্পৃথি॒ব্যা আ-ঽসী॑দ॒-দ্বিশ্বা॒ ভুব॑নানি স॒ম্রা-ড্বিশ্বেত্তানি॒ বরু॑ণস্য ব্র॒তানি॑ ॥ । য-ত্কিঞ্চে॒দং-বঁ॑রুণ॒ দৈব্যে॒ জনে॑-ঽভিদ্রো॒হ-ম্ম॑নু॒ষ্যা᳚শ্চরা॑মসি । অচি॑ত্তী॒য-ত্তব॒ ধর্মা॑ যুযোপি॒ম মা ন॒স্তস্মা॒ দেন॑সো দেব রীরিষঃ ॥ কি॒ত॒বাসো॒ যদ্রি॑ রি॒পুর্ন দী॒বি যদ্বা॑ ঘা স॒ত্য মু॒তযন্ন বি॒দ্ম । সর্বা॒ তা বিষ্য॑ শিথি॒রেব॑ দে॒বাথা॑ তে স্যাম বরুণ প্রি॒যাসঃ॑ ॥( ) । অব॑ তে॒ হেডো॑ বরুণ॒ নমো॑ভি॒রব॑ য॒জ্ঞেভি॑রীমহে হ॒বির্ভিঃ॑ । ক্ষয॑ন্ন॒স্মভ্য॑মসুর প্রচেতো॒ রাজ॒ন্নেনাগ্ং॑সি শিশ্রথঃ কৃ॒তানি॑ ॥, তত্ত্বা॑ যামি॒ ব্রহ্ম॑ণা॒ বন্দ॑মান॒স্তদা শা᳚স্তে॒ যজ॑মানো হ॒বির্ভিঃ॑ । অহে॑ডমানো বরুণে॒হ বো॒ধ্যুরু॑শগ্ংস॒ মা ন॒ আযুঃ॒ প্রমো॑ষীঃ ॥ ॥ আ॒দি॒ত্যানা॒মব॑সা॒ নূত॑নেন সক্ষী॒মহি॒ শর্ম॑ণা॒ শন্ত॑মেন । অ॒না॒গা॒স্ত্বে অ॑দিতি॒ত্বে তু॒রাস॑ ই॒মং-যঁ॒জ্ঞ-ন্দ॑ধতু॒ শ্রোষ॑মাণাঃ ॥, ন দ॑ক্ষি॒ণা বিচি॑কিতে॒ ন স॒ব্যা ন প্রা॒চীন॑মাদিত্যা॒ নোত প॒শ্চা । পা॒ক্যা॑ চিদ্বসবো ধী॒র্যা॑ চি--দ্যু॒ষ্মানী॑তো॒ অভ॑য॒-ঞ্জ্যোতি॑রশ্যাম্ ॥ । ধা॒রয॑ন্ত আদি॒ত্যাসো॒ জগ॒থ্স্থা দে॒বা বিশ্ব॑স্য॒ ভুব॑নস্য গো॒পাঃ । দী॒র্ঘাধি॑যো॒ রক্ষ॑মাণা অসু॒র্য॑মৃ॒তাবা॑ন॒-শ্চয॑মানা ঋ॒ণানি॑ ॥, তি॒স্রো ভূমী᳚র্ধারয॒-ন্ত্রীগ্ং রু॒ত দ্যূ-ন্ত্রীণি॑ ব্র॒তা বি॒দথে॑ অ॒ন্তরে॑ষাম্ । ঋ॒তেনা॑-ঽঽদিত্যা॒ মহি॑ বো মহি॒ত্ব-ন্তদ॑র্যমন্ বরুণ মিত্র॒ চারু॑ ॥ । য॒জ্ঞো দে॒বানা॒-ম্প্রত্যে॑তি সু॒ম্নমাদি॑ত্যাসো॒ ভব॑তা মৃড॒যন্তঃ॑ । আ বো॒-ঽর্বাচী॑ সুম॒তি র্ব॑বৃত্যাদ॒গ্ং॒ হোশ্চি॒দ্যা ব॑রিবো॒বিত্ত॒রা-ঽস॑ত্ ॥ শুচি॑র॒প-স্সূ॒যব॑সা॒ অদ॑ব্ধ॒ উপ॑ ক্ষেতি বৃ॒দ্ধব॑যা-স্সু॒বীরঃ॑ । নকি॒ষ্ট-ঙ্ঘ্ন॒ন্ত্যন্তি॑তো॒ ন দূ॒রাদ্য আ॑দি॒ত্যানা॒-ম্ভব॑তি॒ প্রণী॑তৌ ॥ ॥ 6 ॥
(ম॒নী॒ষা-ঽস্তু॑-চ॒-র্ত-স্যা॒স্মে-কি॑ত॒বাস॑ শ্চ॒ত্বারি॑ চ ) (অ. 1)
অনুবাকং 2 - বশাদীনাং সূক্তানি
তে শু॒ক্রাস॒-শ্শুচ॑যো রশ্মি॒বন্তঃ॑ । সীদ॑ন্নাদি॒ত্যা অধি॑ ব॒র॒ঃইষি॑ প্রি॒যে । কামে॑ন দে॒বা-স্স॒রথ॑-ন্দি॒বো নঃ॑ । আযা᳚ন্তু য॒জ্ঞমুপ॑ নো জুষা॒ণাঃ ॥ তে সূ॒নবো॒ অদি॑তেঃ পীব॒সামিষ᳚ম্ । ঘৃ॒ত-ম্পিন্ব॒ত্-প্রতি॑হর্যন্নৃতে॒জাঃ । প্র য॒জ্ঞিযা॒ যজ॑মানায যেমুরে । আ॒দি॒ত্যাঃ কাম॑-ম্পিতু॒মন্ত॑ম॒স্মে ॥ আ নঃ॑ পু॒ত্রা অদি॑তের্যান্তু য॒জ্ঞম্ । আ॒দি॒ত্যাসঃ॑ প॒থিভি॑-র্দেব॒যানৈঃ᳚ ॥ 7 ॥
অ॒স্মে কাম॑-ন্দা॒শুষে॑ স॒ন্নম॑ন্তঃ । পু॒রো॒ডাশ॑-ঙ্ঘৃ॒তব॑ন্ত-ঞ্জুষন্তাম্ ॥ স্ক॒ভা॒যত॒ নির্-ঋ॑তি॒গ্ং॒ সেধ॒তাম॑তিম্ । প্র র॒শ্মিভি॒-র্যত॑মানা অমৃদ্ধ্রাঃ । আদি॑ত্যাঃ॒ কাম॒ প্রয॑তাং॒-বঁষ॑ট্কৃতিম্ । জু॒ষদ্ধ্ব॑-ন্নো হ॒ব্যদা॑তিং-যঁজত্রাঃ ॥ আ॒দি॒ত্যান্-কাম॒মব॑সে হুবেম । যে ভূ॒তানি॑ জ॒নয॑ন্তো বিচি॒খ্যুঃ । সীদ॑ন্তু পু॒ত্রা অদি॑তেরু॒পস্থ᳚ম্ । স্তী॒র্ণ-ম্ব॒র॒ঃইর্​হ॑বি॒রদ্যা॑য দে॒বাঃ ॥ 8 ॥
স্তী॒র্ণ-ম্ব॒র॒ঃই-স্সী॑দতা য॒জ্ঞে অ॒স্মিন্ন্ । ধ্রা॒জা-স্সেধ॑ন্তো॒ অম॑তি-ন্দু॒রেবা᳚ম্ । অ॒স্মভ্য॑-ম্পুত্রা অদিতেঃ॒ প্রযগ্ং॑সত । আদি॑ত্যাঃ॒ কাম॑ হ॒বিষো॑ জুষা॒ণাঃ ॥ অগ্নে॒ নয॑ সু॒পথা॑ রা॒যে অ॒স্মান্ । বিশ্বা॑নি দেব ব॒যুনা॑নি বি॒দ্বান্ । যু॒যো॒দ্ধ্য॑স্ম-জ্জু॑হুরা॒ণমেনঃ॑ । ভূযি॑ষ্ঠা-ন্তে॒ নম॑ উক্তিং-বিঁধেম ॥ প্রবঃ॑ শু॒ক্রায॑ ভা॒নবে॑ ভরদ্ধ্বম্ । হ॒ব্য-ম্ম॒তি-ঞ্চা॒গ্নযে॒ সুপূ॑তম্ ॥ 9 ॥
যো দৈব্যা॑নি॒ মানু॑ষা জ॒নূগ্ংষি॑ । অ॒ন্ত-র্বিশ্বা॑নি বি॒দ্মনা॒ জিগা॑তি ॥ অচ্ছা॒ গিরো॑ ম॒তযো॑ দেব॒যন্তীঃ᳚ । অ॒গ্নিং-যঁ॑ন্তি॒ দ্রবি॑ণ॒-ম্ভিক্ষ॑মাণাঃ । সু॒স॒দৃংশগ্ং॑ সু॒প্রতী॑ক॒গ্গ্॒ স্বঞ্চ᳚ম্ । হ॒ব্য॒বাহ॑মর॒তি-ম্মানু॑ষাণাম্ ॥ অগ্নে॒ ত্বম॒স্ম-দ্যু॑যো॒দ্ধ্যমী॑বাঃ । অন॑গ্নিত্রা অ॒ভ্য॑মন্ত কৃ॒ষ্টীঃ । পুন॑র॒স্মভ্যগ্ং॑ সুবি॒তায॑ দেব । ক্ষাং-বিঁশ্বে॑ভির॒জরে॑ভি-র্যজত্র ॥ 10 ॥
অগ্নে॒ ত্ব-ম্পা॑রযা॒ নব্যো॑ অ॒স্মান্ । স্ব॒স্তিভি॒রতি॑ দু॒র্গাণি॒ বিশ্বা᳚ । পূশ্চ॑ পৃ॒থ্বী ব॑হু॒লা ন॑ উ॒র্বী । ভবা॑ তো॒কায॒ তন॑যায॒ শং-যোঃ ঁ॥ প্র কা॑রবো মন॒না ব॒চ্যমা॑নাঃ । দে॒ব॒দ্রীচী᳚-ন্নযথ দেব॒যন্তঃ॑ । দ॒ক্ষি॒ণা॒বাড্-বা॒জিনী॒ প্রাচ্যে॑তি । হ॒বির্ভর॑ন্ত্য॒গ্নযে॑ ঘৃ॒তাচী᳚ ॥ ইন্দ্র॒-ন্নরো॑ নে॒মধি॑তা হবন্তে॒ যত্পার্যা॑ যু॒নজ॑তে॒ ধিয॒স্তাঃ । শূরো॒ নৃষা॑তা॒ শব॑সশ্চকা॒ন আ গোম॑তি ব্র॒জে ভ॑জা॒ ত্বন্নঃ॑ ॥ যু॒জে রথ॑-ঙ্গ॒বেষ॑ণ॒গ্ং॒ হরি॑ভ্যাম্ । উপ॒ ব্রহ্মা॑ণি জুজুষা॒ণ-ম॑স্থুঃ । বিবা॑ধিষ্টা॒স্য রোদ॑সী মহি॒ত্বা । ইন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রাণ্য॑প্র॒তী জ॑ঘ॒ন্বান্ ॥ ॥ জ॒গৃ॒ভ্ণা তে॒ দক্ষি॑ণামিন্দ্র॒ হস্ত᳚ম্ ॥ 11 ॥
ব॒সূ॒যবো॑ বসুপতে॒ বসূ॑নাম্ । বি॒দ্মা হি ত্বা॒ গোপ॑তিগ্ং শূর॒ গোনা᳚ম্ । অ॒স্মভ্য॑-ঞ্চি॒ত্রং-বৃঁষ॑ণগ্ং র॒যি-ন্দাঃ᳚ ॥ তবে॒দং-বিঁশ্ব॑ম॒ভিতঃ॑ পশ॒ব্য᳚ম্ । য-ত্পশ্য॑সি॒ চক্ষ॑সা॒ সূর্য॑স্য । গবা॑মসি॒ গোপ॑তি॒রেক॑ ইন্দ্র । ভ॒ক্ষী॒মহি॑ তে॒ প্রয॑তস্য॒ বস্বঃ॑ ॥ সমি॑ন্দ্র ণো॒ মন॑সা নেষি॒ গোভিঃ॑ । সগ্ং সূ॒রিভি॑-র্মঘব॒ন্-থ্সগ্গ্​ স্ব॒স্ত্যা । স-ম্ব্রহ্ম॑ণা দে॒বকৃ॑তং॒-যঁদস্তি॑ ॥ 12 ॥
স-ন্দে॒বানাগ্ং॑ সুম॒ত্যা য॒জ্ঞিযা॑নাম্ ॥ আ॒রাচ্ছত্রু॒-মপ॑বাধস্ব দূ॒রম্ । উ॒গ্রো য-শ্শম্বঃ॑ পুরুহূত॒ তেন॑ । অ॒স্মে ধে॑হি॒ যব॑ম॒দ্গোম॑দিন্দ্র । কৃ॒ধী ধিয॑-ঞ্জরি॒ত্রে বাজ॑রত্নাম্ ॥ আবে॒ধস॒-ন্নীল॑পৃষ্ঠ-ম্বৃ॒হন্ত᳚ম্ । বৃহ॒স্পতি॒গ্ং॒ সদ॑নে সাদযধ্বম্ । সা॒দদ্যো॑নি॒-ন্দম॒ আদী॑দি॒বাগ্ংস᳚ম্ । হির॑ণ্যবর্ণমরু॒ষগ্ং স॑পেম ॥ স হি শুচিঃ॑ ॥ বৃহ॒স্পতিঃ॑ প্রথ॒ম-ঞ্জায॑মানঃ । ম॒হো জ্যোতি॑ষঃ পর॒মে ব্যো॑মন্ন্ । স॒প্তাস্য॑স্তুবিজা॒তো রবে॑ণ । বি স॒প্তর॑শ্মিরধম॒ত্তমাগ্ং॑সি ॥ 13 ॥
বৃহ॒স্পতি॒-স্সম॑জয॒-দ্বসূ॑নি । ম॒হো ব্র॒জা-ন্গোম॑তো দে॒ব এ॒ষঃ । অ॒প-স্সিষা॑স॒ন্-থ্সুব॒র প্র॑তীত্তঃ । বৃহ॒স্পতি॒র॒ঃঅন্ত্য॒মিত্র॑-ম॒র্কৈঃ ॥ বৃহ॑স্পতে॒ পরি॑ দীযা॒ রথে॑ন রক্ষো॒হা ঽমিত্রাগ্ং॑ অপ॒ বাধ॑মানঃ । প্র॒ভ॒ঞ্জন্-থ্সেনাঃ᳚ প্রমৃ॒ণো যু॒ধা জয॑ন্ন॒স্মাক॑-মেধ্যবি॒তা রথা॑নাম্ ॥ এ॒বা পি॒ত্রে বি॒শ্বদে॑বায॒ বৃষ্ণে॑ য॒জ্ঞৈর্বি॑ধেম॒ নম॑সা হ॒বির্ভিঃ॑ । বৃহ॑স্পতে সুপ্র॒জা বী॒রব॑ন্তো ব॒যগ্গ্​ স্যা॑ম॒ পত॑যো রযী॒ণাম্ ॥ ॥ আ নো॑ দি॒বো বৃ॑হ॒তঃ পর্ব॑তা॒দা সর॑স্বতী যজ॒তা গ॑ন্তু য॒জ্ঞম্ । হব॑-ন্দে॒বী জু॑জুষা॒ণা ঘৃ॒তাচী॑ শ॒গ্মা-ন্নো॒ বাচ॑মুশ॒তী শৃ॑ণোতু ॥পাবী॑রবী ক॒ন্যা॑ চি॒ত্রাযু॒-স্সর॑স্বতী বী॒রপ॑ত্নী॒ ধিয॑-ন্ধাত্ । গ্নাভি॒রচ্ছি॑দ্রগ্ং শর॒ণগ্ং স॒জোষা॑ দুরা॒ধর্​ষ॑-ঙ্গৃণ॒তে শর্ম॑ যগ্ংসত্ ॥ । ই॒মা জুহ্বা॑না যু॒ষ্মদা নমো॑ভিঃ । প্রতি॒ স্তোমগ্ং॑ সরস্বতি জুষস্ব । তব॒ শর্ম॑-ন্প্রি॒যত॑মে॒ দধা॑নাঃ । উপ॑স্থেযাম শর॒ণ-ন্ন বৃ॒ক্ষম্ ॥ যস্তে॒ স্তন॑শ্শশ॒য ইত্যা॑হ । স্তৌত্যে॒বৈনা᳚ম্ । উস্র॑ ঘ॒র্মগ্ং শি॒গ্ং॒ষোস্র॑ ঘ॒র্ম-ম্পা॑হি ঘ॒র্মায॑ শি॒গ্ং॒ষেত্যা॑হ । যথা᳚ ব্রূ॒যাদ॒মুষ্মৈ॑ দে॒হীতি॑ । তা॒দৃগে॒ব তত্ । বৃহ॒স্পতি॒স্ত্বোপ॑ সীদ॒ত্বিত্যা॑হ । । সর॑স্বত্য॒ভি নো॑ নেষি॒ বস্যঃ॑ । মা প॑স্ফরীঃ॒ পয॑সা॒ মা ন॒ আ ধ॑ক্ । জু॒ষস্ব॑ ন-স্স॒খ্যা॑ বে॒শ্যা॑ চ । মা ত্বত্ক্ষেত্রা॒-ণ্যর॑ণানি গন্ম ॥ ॥ ই॒যগ্ং শুষ্মে॑ভির্বিস॒খা ই॑বারুজত্ । সানু॑ গিরী॒ণা-ন্ত॑বি॒ষেভি॑রূ॒র্মিভিঃ॑ । পা॒রা॒ব॒দ॒ঘ্নীমব॑সে সুবৃ॒ক্তিভিঃ॑ । সর॑স্বতী॒-মাবি॑বাসেম ধী॒তিভিঃ॑ ॥ 14 ॥
(দে॒ব॒যানৈ᳚--র্ দে॒বাঃ - সুপূ॑তং​যঁজত্র॒-হস্ত॒-মস্তি॒-তমাগ্॑-স্যূ॒র্মিভি॒-র্দ্বে চ॑) (অ. 2)
অনুবাকং 3 - সৌম্যাদীনাং সূক্তানি
সোমো॑ ধে॒নুগ্ং সোমো॒ অর্ব॑ন্তমা॒শুম্ । সোমো॑ বী॒র-ঙ্ক॑র্ম॒ণ্য॑-ন্দদাতু । সা॒দ॒ন্যং॑-বিঁদ॒থ্যগ্ং॑ স॒ভেয᳚ম্ । পি॒তু॒-শ্শ্রব॑ণং॒-যোঁ দদা॑শদস্মৈ ॥ অষা॑ঢং-যুঁ॒থ্সু পৃত॑নাসু॒ পপ্রি᳚ম্ । সু॒ব॒র্॒ষাম॒ফ্স্বাং-বৃঁ॒জন॑স্য গো॒পাম্ । ভ॒রে॒ষু॒জাগ্ং সু॑ক্ষি॒তিগ্ং সু॒শ্রব॑সম্ । জয॑ন্ত॒-ন্ত্বামনু॑ মদেম সোম ॥ ত্বগ্ং সো॑ম॒ ক্রতু॑ভিঃ ॥ যা তে॒ ধামা॑নি হ॒বিষা॒ যজ॑ন্তি॒ তা তে॒ বিশ্বা॑ পরি॒ভূর॑স্তু য॒জ্ঞ-ঙ্গ॑য॒স্ফানঃ॑ প্র॒তর॑ণ-স্সু॒বীরো-ঽবী॑রহা॒ প্রচ॑রা সোম॒ দুর্যা॒ন॥ ত্বমি॒মা ওষ॑ধী-স্সোম॒ বিশ্বাঃ᳚ । ত্বম॒পো অ॑জনয॒স্ত্ব-ঙ্গাঃ । ত্বমাত॑তন্থো॒র্ব॑ন্তরি॑ক্ষম্ । ত্ব-ঞ্জ্যোতি॑ষা॒ বিতমো॑ ববর্থ ॥ 15 ॥
যা তে॒ ধামা॑নি দি॒বি যা পৃ॑থি॒ব্যাম্ । যা পর্ব॑তে॒ষ্বোষ॑ধীষ্ব॒ফ্সু । তেভি॑র্নো॒ বিশ্বৈ᳚-স্সু॒মনা॒ অহে॑ডন্ন্ । রাজন্᳚-থ্সোম॒ প্রতি॑ হ॒ব্যা গৃ॑ভায ॥ বিষ্ণো॒র্নুকং॑-বীঁ॒র্যা॑ণি॒ প্র বো॑চং॒-যঃ ঁপার্থি॑বানি বিম॒মে রজাগ্ং॑সি॒ যো অস্ক॑ভায॒দুত্ত॑রগ্ং স॒ধস্থং॑-বিঁচক্রমা॒ণ স্ত্রে॒ধোরু॑গা॒যো বিষ্ণো॑ র॒রাট॑মসি॒ বিষ্ণোঃ᳚ পৃ॒ষ্ঠম॑সি॒ বিষ্ণো॒-শ্শ্ন্যপ্ত্রে᳚ স্থো॒ বিষ্ণো॒-স্স্যূর॑সি॒ বিষ্ণো᳚-র্ধ্রু॒বম॑সি বৈষ্ণ॒বম॑সি॒ বিষ্ণ॑বে ত্বা ॥ তদ॑স্য প্রি॒যম॒ভি পাথো॑ অশ্যাম্ । নরো॒ যত্র॑ দেব॒যবো॒ মদ॑ন্তি । উ॒রু॒ক্র॒মস্য॒ স হি বন্ধু॑রি॒ত্থা । বিষ্ণোঃ᳚ প॒দে প॑র॒মে মধ্ব॒ উথ্সঃ॑ ॥ । প্রত-দ্বিষ্ণুঃ॑ স্তবতে বী॒র্যা॑য । মৃ॒গো ন ভী॒মঃ কু॑চ॒রো গি॑রি॒ষ্ঠাঃ । যস্যো॒রুষু॑ ত্রি॒ষু বি॒ক্রম॑ণেষু । অধি॑ক্ষি॒যন্তি॒ ভুব॑নানি॒ বিশ্বা᳚ ॥ ॥ প॒রো মাত্র॑যা ত॒নুবা॑ বৃধান । ন তে॑ মহি॒ত্ব-মন্ব॑শ্নুবন্তি । উ॒ভে তে॑ বিদ্ম॒ রজ॑সী পৃথি॒ব্যা বিষ্ণো॑ দেব॒ ত্বম্ । প॒র॒মস্য॑ বিথ্সে ॥ 16 ॥
বিচ॑ক্রমে পৃথি॒বীমে॒ষ এ॒তাম্ । ক্ষেত্রা॑য॒ বিষ্ণু॒-র্মনু॑ষে দশ॒স্যন্ন্ । ধ্রু॒বাসো॑ অস্য কী॒রযো॒ জনা॑সঃ । উ॒রু॒ক্ষি॒তিগ্ং সু॒জনি॑মা চকার ॥ ত্রির্দে॒বঃ পৃ॑থি॒বীমে॒ষ এ॒তাম্ । বিচ॑ক্রমে শ॒তর্চ॑স-ম্মহি॒ত্বা । প্র বিষ্ণু॑-রস্তু ত॒বস॒স্ত বী॑যান্ । ত্বে॒ষগ্গ্​ হ্য॑স্য॒ স্থবি॑রস্য॒ নাম॑ ॥ ॥ আ তে॑ ম॒হ ই॑ন্দ্রো॒ত্যু॑গ্র॒ সম॑ন্যবো॒ য-থ্স॒মর॑ন্ত॒ সেনাঃ᳚ । পতা॑তি দি॒দ্যুন্নর্য॑স্য বাহু॒বোর্মা তে॒ মনো॑ বিষ্ব॒দ্রিয॒গ্বি চা॑রীত্ ॥ যো জা॒ত এ॒ব প্র॑থ॒মো মন॑স্বা-ন্দে॒বো দে॒বান্ ক্রতু॑না প॒র্যভূ॑ষত্ । যস্য॒ শুষ্মা॒দ্রোদ॑সী॒ অভ্য॑সেতা-ন্নৃ॒ম্ণস্য॑ ম॒হ্না স জ॑নাস॒ ইন্দ্রঃ॑ ॥ । অ॒ভি গো॒ত্রাণি॒ সহ॑সা॒ গাহ॑মানো-ঽদা॒যো বী॒র-শ্শ॒তম॑ন্যু॒রিন্দ্রঃ॑ । দু॒শ্চ্য॒ব॒নঃ পৃ॑তনা॒ষাড॑ যু॒ধ্যো᳚-স্মাক॒গ্ং॒ সেনা॑ অবতু॒ প্র যু॒থ্সু ॥ ॥ আভি॒-স্স্পৃধো॑ মিথ॒তী- ররি॑ষণ্যন্ন্ । অ॒মিত্র॑স্য ব্যথযা ম॒ন্যুমি॑ন্দ্র । আভি॒র্বিশ্বা॑ অভি॒যুজো॒ বিষূ॑চীঃ । আর্যা॑য॒ বিশো-ঽব॑তারী॒র্দাসীঃ᳚ ॥ অ॒যগ্ং শৃ॑ণ্বে॒ অধ॒ জয॑ন্নু॒ত ঘ্নন্ন্ । অ॒যমু॒ত প্রকৃ॑ণুতে যু॒ধা গাঃ । য॒দা স॒ত্য-ঙ্কৃ॑ণু॒তে ম॒ন্যুমিন্দ্রঃ॑ ॥ 17 ॥
বিশ্ব॑-ন্দৃ॒ঢ-ম্ভ॑যত॒ এজ॑দস্মাত্ ॥ অনু॑ স্ব॒ধা-ম॑ক্ষর॒ন্নাপো॑ অস্য । অব॑র্ধত॒ মদ্ধ্য॒ আ না॒ব্যা॑নাম্ । স॒দ্ধ্রী॒চীনে॑ন॒ মন॑সা॒ তমি॑ন্দ্র॒ ওজি॑ষ্ঠেন । হন্ম॑না-ঽহন্ন॒ভিদ্যূন্ ॥ ম॒রুত্ব॑ন্তং-বৃঁষ॒ভং-বাঁ॑বৃধা॒নম্ । অক॑বারি-ন্দি॒ব্যগ্ং শা॒সমিন্দ্র᳚ম্ । বি॒শ্বা॒সাহ॒মব॑সে॒ নূত॑নায । উ॒গ্রগ্ং স॑হো॒দামি॒হ তগ্ং হু॑বেম ॥ জনি॑ষ্ঠা উ॒গ্র-স্সহ॑সে তু॒রায॑ ॥ 18 ॥
ম॒ন্দ্র ওজি॑ষ্ঠো বহু॒লাভি॑মানঃ । অব॑র্ধ॒ন্নিন্দ্র॑-ম্ম॒রুত॑শ্চি॒দত্র॑ । মা॒তা য-দ্বী॒র-ন্দ॒ধন॒দ্ধনি॑ষ্ঠা ॥ ক্ব॑ স্যা বো॑ মরুত-স্স্ব॒ধা-ঽঽসী᳚ত্ । য-ন্মামেকগ্ং॑ স॒মধ॑ত্তাহি॒হত্যে᳚ । অ॒হগ্গ্​ হ্যু॑গ্রস্ত॑বি॒ষ-স্তুবি॑ষ্মান্ । বিশ্ব॑স্য॒ শত্রো॒রন॑মং-বঁধ॒স্নৈঃ ॥ বৃ॒ত্রস্য॑ ত্বা শ্ব॒সথা॒দীষ॑মাণাঃ । বিশ্বে॑ দে॒বা অ॑জহু॒র্যে সখা॑যঃ । ম॒রুদ্ভি॑রিন্দ্র স॒খ্য-ন্তে॑ অস্তু ॥ 19 ॥
অথে॒মা বিশ্বাঃ॒ পৃত॑না জযাসি ॥ বধীং᳚-বৃঁ॒ত্র-ম্ম॑রুত ইন্দ্রি॒যেণ॑ । স্বেন॒ ভামে॑ন তবি॒ষো ব॑ভূ॒বান্ । অ॒হমে॒তা মন॑বে বি॒শ্বশ্চ॑ন্দ্রাঃ । সু॒গা অ॒পশ্চ॑কর॒ বজ্র॑বাহুঃ ॥ স যো বৃষা॒ বৃষ্ণি॑যেভি॒-স্সমো॑কাঃ । ম॒হো দি॒বঃ পৃ॑থি॒ব্যাশ্চ॑ স॒ম্রাট্ । স॒তী॒নস॑ত্ত্বা॒ হব্যো॒ ভরে॑ষু । ম॒রুত্বা᳚ন্নো ভব॒ত্বিন্দ্র॑ ঊ॒তী ॥ ইন্দ্রো॑ বৃ॒ত্রম॑তর-দ্বৃত্র॒তূর্যে᳚ ॥ 20 ॥
অ॒না॒ধৃ॒ষ্যো ম॒ঘবা॒ শূর॒ ইন্দ্রঃ॑ । অন্বে॑নং॒-বিঁশো॑ অমদন্ত পূ॒র্বীঃ । অ॒যগ্ং রাজা॒ জগ॑তশ্চর্​ষণী॒নাম্ ॥ স এ॒ব বী॒র-স্স উ॑ বী॒র্যা॑বান্ । স এ॑করা॒জো জগ॑তঃ পর॒স্পাঃ । য॒দা বৃ॒ত্রমত॑র॒চ্ছূর॒ ইন্দ্রঃ॑ । অথা॑ ভবদ্দমি॒তা-ঽভিক্র॑তূনাম্ ॥ ইন্দ্রো॑ য॒জ্ঞং-বঁ॒র্ধয॑ন্ বি॒শ্ববে॑দাঃ । পু॒রো॒ডাশ॑স্য জুষতাগ্ং হ॒বির্নঃ॑ । বৃ॒ত্র-ন্তী॒র্ত্বা দা॑ন॒বং-বঁজ্র॑বাহুঃ ॥ 21 ॥
দিশো॑-ঽদৃগ্ং হদ্দৃগ্ংহি॒তা দৃগ্ংহ॑ণেন ॥ ই॒মং-যঁ॒জ্ঞং-বঁ॒র্ধয॑ন্ বি॒শ্ববে॑দাঃ । পু॒রো॒ডাশ॒-ম্প্রতি॑গৃভ্ণা॒ত্বিন্দ্রঃ॑ । য॒দা বৃ॒ত্রমত॑র॒চ্ছূর॒ ইন্দ্রঃ॑ । অথৈ॑করা॒জো অ॑ভব॒জ্জনা॑নাম্ ॥ ইন্দ্রো॑ দে॒বাঞ্ছ॑ম্বর॒হত্য॑ আবত্ । ইন্দ্রো॑ দে॒বানা॑- মভব-ত্পুরো॒গাঃ । ইন্দ্রো॑ য॒জ্ঞে হ॒বিষা॑ বাবৃধা॒নঃ । বৃ॒ত্র॒তূর্ণো॒ অভ॑য॒গ্ং॒ শর্ম॑ যগ্ংসত্ ॥ য-স্স॒প্ত সিন্ধূ॒গ্ং॒ রদ॑ধাত্-পৃথি॒ব্যাম্ । য-স্স॒প্ত লো॒কানকৃ॑ণো॒-দ্দিশ॑শ্চ । ইন্দ্রো॑ হ॒বিষ্মা॒ন্-থ্সগ॑ণো ম॒রুদ্ভিঃ॑ । বৃ॒ত্র॒তূর্ণো॑ য॒জ্ঞমি॒হোপ॑যাসত্ ॥ 22 ॥
(ব॒ব॒র্থ॒ - বি॒থ্স॒ - ইন্দ্র॑ - স্তু॒রা - যা᳚স্তু॒ - বৃত্র॒তূর্যে॒ - বজ্র॑বাহুঃ - পৃথি॒ব্যা-ন্ত্রীণি॑ চ) (অ. 3)
অনুবাকং 4 - অভিমাতিহৈন্দ্রাদিপশূনাং সূক্তানি
ইন্দ্র॒-স্তর॑স্বা-নভিমাতি॒হোগ্রঃ । হির॑ণ্যবাশী-রিষি॒র-স্সু॑ব॒র॒.ষাঃ । তস্য॑ ব॒যগ্ং সু॑ম॒তৌ য॒জ্ঞিয॑স্য । অপি॑ ভ॒দ্রে সৌ॑মন॒সে স্যা॑ম ॥ হির॑ণ্যবর্ণো॒ অভ॑য-ঙ্কৃণোতু । অ॒ভি॒মা॒তি॒হেন্দ্রঃ॒ পৃত॑নাসু জি॒ষ্ণুঃ । স ন॒-শ্শর্ম॑ ত্রি॒বরূ॑থং॒-বিঁযগ্ং॑সত্ । যূ॒য-ম্পা॑ত স্ব॒স্তিভি॒-স্সদা॑ নঃ ॥ ইন্দ্রগ্গ্॑ স্তুহি ব॒জ্রিণ॒গ্গ্॒ স্তোম॑পৃষ্ঠম্ । পু॒রো॒ডাশ॑স্য জুষতাগ্ং হ॒বির্নঃ॑ ॥ 23 ॥
হ॒ত্বা-ঽভিমা॑তীঃ॒ পৃত॑না॒-স্সহ॑স্বান্ । অথাভয॑-ঙ্কৃণুহি বি॒শ্বতো॑ নঃ ॥ স্তু॒হি শূরং॑-বঁ॒জ্রিণ॒-মপ্র॑তীতম্ (মপ্র॑তীত্তম্) । অ॒ভি॒মা॒তি॒হন॑-ম্পুরুহূ॒তমিন্দ্র᳚ম্ । য এক॒ ইচ্ছ॒তপ॑তি॒র্জনে॑ষু । তস্মা॒ ইন্দ্রা॑য হ॒বিরাজু॑হোত ॥ ইন্দ্রো॑ দে॒বানা॑মধি॒পাঃ পু॒রোহি॑তঃ । দি॒শা-ম্পতি॑রভব-দ্বা॒জিনী॑বান্ । অ॒ভি॒মা॒তি॒হা ত॑বি॒ষস্তুবি॑ষ্মান্ । অ॒স্মভ্য॑-ঞ্চি॒ত্রং-বৃঁষ॑ণগ্ং র॒যি-ন্দা᳚ত্ ॥ 24 ॥
য ই॒মে দ্যাবা॑পৃথি॒বী ম॑হি॒ত্বা । বলে॒নাদৃগ্ং॑হদভিমাতি॒হেন্দ্রঃ॑ । স নো॑ হ॒বিঃ প্রতি॑গৃভ্ণাতু রা॒তযে᳚ । দে॒বানা᳚-ন্দে॒বো নি॑ধি॒পা নো॑ অব্যাত্ ॥ অন॑বস্তে॒ রথ॒মশ্বা॑য তক্ষ॒ন্-ত্বষ্টা॒ বজ্র॑-ম্পুরুহূত দ্যু॒মন্ত᳚ম্ । ব্র॒হ্মাণ॒ ইন্দ্র॑-ম্ম॒হয॑ন্তো অ॒র্কৈরব॑র্ধয॒ন্নহ॑যে॒ হন্ত॒ বা উ॑ ॥ বৃষ্ণে॒ য-ত্তে॒ বৃষ॑ণো অ॒র্কমর্চা॒নিন্দ্র॒ গ্রাবা॑ণো॒ অদি॑তি-স্স॒জোষাঃ᳚ । অ॒ন॒শ্বাসো॒ যে প॒বযো॑-ঽর॒থা ইন্দ্রে॑ষিতা অ॒ভ্যব॑র্তন্ত॒ দস্যূন্॑ ॥ । ইন্দ্র॑স্য॒ নু বী॒র্যা॑ণি॒ প্রবো॑চম্ । যানি॑ চ॒কার॑ প্রথ॒মানি॑ ব॒জ্রী ॥ অহ॒-ন্নহি॒মন্ব॒পস্ত॑তর্দ । প্র ব॒ক্ষণা॑ অভিন॒-ত্পর্ব॑তানাম্ ॥ ॥ ইন্দ্রো॑ যা॒তো-ঽব॑সিতস্য॒ রাজা᳚ । শম॑স্য চ শৃ॒ঙ্গিণো॒ বজ্র॑বাহুঃ । সেদু॒ রাজা᳚ ক্ষেতি চর্​ষণী॒নাম্ । অ॒রান্ন নে॒মিঃ পরি॒তা ব॑ভূব ॥ 25 ॥
অ॒ভি সি॒দ্ধ্মো অ॑জিগাদস্য॒ শত্রূন্॑ । বি তি॒গ্মেন॑ বৃষ॒ভেণা॒ পুরো॑-ঽভেত্ । সং-বঁজ্রে॑ণাসৃজ-দ্বৃ॒ত্রমিন্দ্রঃ॑ । প্র স্বা-ম্ম॒তিম॑তির॒চ্ছাশ॑দানঃ ॥ বিষ্ণু॑-ন্দে॒বং-বঁরু॑ণমূ॒তযে॒ ভগ᳚ম্ । মেদ॑সা দে॒বা ব॒পযা॑ যজদ্ধ্বম্ । তা নো॑ য॒জ্ঞমাগ॑তং-বিঁ॒শ্বধে॑না । প্র॒জাব॑দ॒স্মে দ্রবি॑ণে॒হ ধ॑ত্তম্ ॥ মেদ॑সা দে॒বা ব॒পযা॑ যজদ্ধ্বম্ । বিষ্ণু॑-ঞ্চ দে॒বং-বঁরু॑ণ-ঞ্চ রা॒তিম্ ॥ 26 ॥
তা নো॒ অমী॑বা অপ॒বাধ॑মানৌ । ই॒মং-যঁ॒জ্ঞ-ঞ্জু॒ষমা॑ণা॒বুপেত᳚ম্ ॥ বিষ্ণূ॑বরুণা যু॒বম॑দ্ধ্ব॒রায॑ নঃ । বি॒শে জনা॑য॒ মহি॒ শর্ম॑ যচ্ছতম্ । দী॒র্ঘপ্র॑যজ্যূ হ॒বিষা॑ বৃধা॒না । জ্যোতি॒ষা-ঽরা॑তীর্দহত॒-ন্তমাগ্ং॑সি ॥ যযো॒রোজ॑সা স্কভি॒তা রজাগ্ং॑সি । বী॒র্যে॑ভি-র্বী॒রত॑মা॒ শবি॑ষ্ঠা । যা পত্যে॑তে॒ অপ্র॑তীত্তা॒ সহো॑ভিঃ । বিষ্ণূ॑ অগ॒ন্বরু॑ণা পূ॒র্বহূ॑তৌ ॥ 27 ॥
বিষ্ণূ॑বরুণা বভিশস্তি॒পা বা᳚ম্ । দে॒বা য॑জন্ত হ॒বিষা॑ ঘৃ॒তেন॑ । অপামী॑বাগ্ং সেধতগ্ং র॒ক্ষস॑শ্চ । অথা॑ ধত্তং॒-যঁজ॑মানায॒ শং-যোঃ ঁ॥ অ॒গ্ং॒হো॒মুচা॑ বৃষ॒ভা সু॒প্রতূ᳚র্তী । দে॒বানা᳚-ন্দে॒বত॑মা॒ শচি॑ষ্ঠা । বিষ্ণূ॑বরুণা॒ প্রতি॑হর্যত-ন্নঃ । ই॒দ-ন্নরা॒ প্রয॑তমূ॒তযে॑ হ॒বিঃ ॥ ম॒হী নু দ্যাবা॑পৃথি॒বী ই॒হ জ্যেষ্ঠে᳚ । রু॒চা ভ॑বতাগ্ং শু॒চয॑দ্ভি-র॒র্কৈঃ ॥ 28 ॥
যথ্সীং॒-বঁরি॑ষ্ঠে বৃহ॒তী বি॑মি॒ন্বন্ন্ । নৃ॒বদ্ভ্যো॒-ঽক্ষা প॑প্রথা॒নেভি॒রেবৈঃ᳚ ॥ প্র পূ᳚র্ব॒জে পি॒তরা॒ নব্য॑সীভিঃ । গী॒র্ভিঃ কৃ॑ণুদ্ধ্ব॒গ্ং॒ সদ॑নে ঋ॒তস্য॑ । আ নো᳚ দ্যাবাপৃথিবী॒ দৈব্যে॑ন । জনে॑ন যাত॒-ম্মহি॑ বাং॒-বঁরূ॑থম্ ॥ স ইথ্স্বপা॒ ভুব॑নেষ্বাস । য ই॒মে দ্যাবা॑পৃথি॒বী জ॒জান॑ । উ॒র্বী গ॑ভী॒রে রজ॑সী সু॒মেকে᳚ । অ॒ব॒গ্ং॒শে ধীর॒-শ্শচ্যা॒ সমৈ॑রত্ ॥ 29 ॥
ভূরি॒-ন্দ্বে অচ॑রন্তী॒ চর॑ন্তম্ । প॒দ্বন্ত॒-ঙ্গর্ভ॑ম॒পদী॑ দধাতে । নিত্য॒-ন্ন সূ॒নু-ম্পি॒ত্রোরু॒পস্থে᳚ । ত-ম্পি॑পৃতগ্ং রোদসী সত্য॒বাচ᳚ম্ ॥ ই॒দ-ন্দ্যা॑বাপৃথিবী স॒ত্যম॑স্তু । পিত॒-র্মাত॒-র্যদি॒হোপ॑ব্রু॒বে বা᳚ম্ । ভূ॒ত-ন্দে॒বানা॑মব॒মে অবো॑ভিঃ । বিদ্যামে॒ষং-বৃঁ॒জন॑-ঞ্জী॒রদা॑নুম্ ॥ উ॒র্বী পৃ॒থ্বী ব॑হু॒লে দূ॒রে অ॑ন্তে । উপ॑ব্রুবে॒ নম॑সা য॒জ্ঞে অ॒স্মিন্ন্ । দধা॑তে॒ যে সু॒ভগে॑ সু॒প্রতূ᳚র্তী । দ্যাবা॒ রক্ষ॑ত-ম্পৃথি॒বী নো॒ অভ্বা᳚ত্ ॥ যা জা॒তা ওষ॑ধযো দে॒বেভ্য॑স্ত্রিযু॒গ-ম্পু॒রা । মন্দা॑মি ব॒ভ্রূণা॑ম॒হগ্ং শ॒ত-ন্ধামা॑নি স॒প্ত চ॑ ॥, অতি॒ বিশ্বাঃ᳚ পরি॒ষ্ঠা-স্স্তে॒ন ই॑ব ব্র॒জম॑ক্রমুঃ । ওষ॑ধযঃ॒ প্রাচু॑চ্যবু॒ র্য-ত্কি-ঞ্চ॑ ত॒নুবা॒গ্ং॒ রপঃ॑ ॥ । যা ওষ॑ধয॒-স্সোম॑রাজ্ঞীঃ॒ প্রবি॑ষ্টাঃ পৃথি॒বীমনু॑ । তাসা॒-ন্ত্বম॑স্যুত্ত॒মা প্রণো॑ জী॒বাত॑-বেসুব ॥ অ॒শ্বা॒ব॒তীগ্ং সো॑মব॒তী মূ॒র্জয॑ন্তী॒ মুদো॑জসম্ । আ বি॑থ্সি॒ সর্বা॒ ওষ॑ধীর॒স্মা অ॑রি॒ষ্টতা॑তযে ॥ । ওষ॑ধী॒রিতি॑ মাতর॒-স্তদ্বো॑ দেবী॒-রুপ॑ ব্রুবে । রপাগ্ং॑সি বিঘ্ন॒তীরি॑ত॒ রপ॑শ্চা॒তয॑মানাঃ ॥ অ॒ন্যা বো॑ অ॒ন্যাম॑ব-ত্ব॒ন্যা-ঽন্যস্যা॒ উপা॑বত । তা-স্সর্বা॒ ওষ॑ধয-স্সং​বিঁদা॒না ই॒দ-ম্মে॒ প্রাব॑তা॒ বচঃ॑ ॥ ॥ 30 ॥
(হ॒বির্নো॑ - দা-দ্- বভূব - রা॒তিং - পূ॒র্বহূ॑তা - ব॒র্কৈ - রৈ॑র - দ॒স্মি-ন্পঞ্চ চ) (অ. 4)
অনুবাকং 5 - ঐন্দ্রাগ্নপশ্বাদীনাং সূক্তানি
শুচি॒-ন্নু স্তোম॒-ন্নব॑জাত-ম॒দ্যেন্দ্রা᳚গ্নী বৃত্রহণা জু॒ষেথা᳚ম্ । উ॒ভা হি বাগ্ং॑ সু॒হবা॒ জোহ॑বীমি॒ তা বাজগ্ং॑ স॒দ্য উ॑শ॒তে ধেষ্ঠা᳚ ॥, শ্নথ॑-দ্বৃ॒ত্রমু॒ত স॑নোতি॒ বাজ॒মিন্দ্রা॒ যো অ॒গ্নী সহু॑রী সপ॒র্যাত্ । ই॒র॒জ্যন্তা॑ বস॒ব্য॑স্য॒ ভূরে॒-স্সহ॑স্তমা॒ সহ॑সা বাজ॒যন্তা᳚ ॥ । উ॒ভা বা॑মিন্দ্রাগ্নী আহু॒বধ্যা॑ উ॒ভা রাধ॑স-স্স॒হ মা॑দ॒যধ্যৈ᳚ । উ॒ভা দা॒তারা॑বি॒ষাগ্ং র॑যী॒ণামু॒ভা বাজ॑স্য সা॒তযে॑ হুবে বাম্ ॥,প্র চ॑র্​ষ॒ণিভ্যঃ॑ পৃতনা॒ হবে॑ষু॒ প্র পৃ॑থি॒ব্যা রি॑রিচাথে দি॒বশ্চ॑ । প্র সিন্ধু॑ভ্যঃ॒ প্রগি॒রিভ্যো॑ মহি॒ত্বা প্রেন্দ্রা᳚গ্নী॒ বিশ্বা॒ ভুব॒না-ঽত্য॒ন্যা ॥ । আ বৃ॑ত্রহণা বৃত্র॒হভি॒-শ্শুষ্মৈঃ᳚ । ইন্দ্র॑ যা॒ত-ন্নমো॑ভিরগ্নে অ॒র্বাক্ । যু॒বগ্ং রাধো॑ভি॒রক॑বেভিরিন্দ্র । অগ্নে॑ অ॒স্মে ভ॑বতমুত্ত॒মেভিঃ॑ ॥ গী॒র্ভি-র্বিপ্রঃ॒ প্রম॑তিমি॒চ্ছমা॑নঃ । ঈ॒॑ র॒যিং-যঁ॒শস॑-ম্পূর্ব॒ভাজ᳚ম্ । ইন্দ্রা᳚গ্নী বৃত্রহণা সুবজ্রা । প্রণো॒ নব্যে॑ভিস্তিরত-ন্দে॒ষ্ণৈঃ ॥ ॥ ব্রহ্ম॑ণস্পতে॒ ত্বম॒স্য য॒ন্তা । সূ॒ক্তস্য॑ বোধি॒ তন॑য-ঞ্চ জিন্ব । বিশ্ব॒-ন্ত-দ্ভ॒দ্রং-যঁদ॒বন্তি॑ দে॒বাঃ । বৃ॒হদ্ব॑দেম বি॒দথে॑ সু॒বীরাঃ᳚ ॥ স ঈগ্ং॑ স॒ত্যেভি॒-স্সখি॑ভি-শ্শু॒চদ্ভিঃ॑ । গোধা॑যসং॒​বিঁ ধ॑ন॒সৈর॑তর্দত্ । ব্রহ্ম॑ণ॒স্পতি॒-র্বৃষ॑ভির্ব॒রাহৈঃ᳚ ॥ 31 ॥
ঘ॒র্মস্বে॑দেভি॒-র্দ্রবি॑ণং॒-ব্যাঁ॑নট্ ॥ ব্রহ্ম॑ণ॒স্পতে॑-রভবদ্যথা ব॒শম্ । স॒ত্যো ম॒ন্যুর্মহি॒ কর্মা॑ করিষ্য॒তঃ । যো গা উ॒দাজ॒থ্স দি॒বে বি চা॑ভজত্ । ম॒হীব॑ রী॒তি-শ্শব॑সা সর॒-ত্পৃথ॑ক্ ॥ ইন্ধা॑নো অ॒গ্নিং-বঁ॑নবদ্বনুষ্য॒তঃ । কৃ॒তব্র॑হ্মা শূশুব-দ্রা॒তহ॑ব্য॒ ইত্ । জা॒তেন॑ জা॒তমতি॒ সৃ-ত্প্রসৃগ্ং॑সতে । যং-যঁং॒-যুঁজ॑-ঙ্কৃণু॒তে ব্রহ্ম॑ণ॒স্পতিঃ॑ ॥ ব্রহ্ম॑ণস্পতে সু॒যম॑স্য বি॒শ্বহা᳚ ॥ 32 ॥
রা॒য-স্স্যা॑ম র॒থ্যো॑ বিব॑স্বতঃ । বী॒রেষু॑ বী॒রাগ্ং উপ॑পৃঙ্গ্ধি ন॒স্ত্বম্ । যদীশা॑নো॒ ব্রহ্ম॑ণা॒ বেষি॑ মে॒ হব᳚ম্ ॥ স ইজ্জনে॑ন॒ স বি॒শা স জন্ম॑না । স পু॒ত্রৈর্বাজ॑-ম্ভরতে॒ ধনা॒ নৃভিঃ॑ । দে॒বানাং॒-যঃ ঁপি॒তর॑মা॒বিবা॑সতি । শ্র॒দ্ধাম॑না হ॒বিষা॒ ব্রহ্ম॑ণ॒স্পতি᳚ম্ ॥ যাস্তে॑ পূষ॒ন্নাবো॑ অ॒ন্ত-স্স॑মু॒দ্রে । হি॒র॒ণ্যযী॑র॒ন্তরি॑ক্ষে॒ চর॑ন্তি । যাভি॑র্যাসি দূ॒ত্যাগ্ং সূর্য॑স্য । কামে॑ন কৃ॒ত-শ্শ্রব॑ ই॒চ্ছমা॑নঃ ॥ । শু॒ক্র-ন্তে॑ অ॒ন্যদ্য॑জ॒ত-ন্তে॑ অ॒ন্যদ্বিষু॑রূপে॒ অহ॑নী॒ দ্যৌরি॑বাসি । বিশ্বা॒ হি মা॒যা অব॑সি স্বধাবো ভ॒দ্রা তে॑ পূষন্নি॒হ রা॒তির॑স্তু ॥, পূ॒ষেমা আশা॒ অনু॑বেদ॒ সর্বা᳚-স্সো অ॒স্মাগ্ং অভ॑যতমেন নেষত্ । স্ব॒স্তি॒দা অঘৃ॑ণি॒-স্সর্ব॑বীরঃ । অপ্র॑যুচ্ছ-ন্পু॒র এ॑তু॒ প্রজা॒নন্ন্ ॥ ॥ প্রপ॑থে প॒থাম॑জনিষ্ট পূ॒ষা ॥ 33 ॥
প্রপ॑থে দি॒বঃ প্রপ॑থে পৃথি॒ব্যাঃ । উ॒ভে অ॒ভি প্রি॒যত॑মে স॒ধস্থে᳚ । আ চ॒ পরা॑ চ চরতি প্রজা॒নন্ন্ ॥ পূ॒ষা সু॒বন্ধু॑র্দি॒ব আ পৃ॑থি॒ব্যাঃ । ই॒ডস্পতি॑-র্ম॒ঘবা॑ দ॒স্মব॑র্চাঃ । ত-ন্দে॒বাসো॒ অদ॑দু-স্সূ॒র্যাযৈ᳚ । কামে॑ন কৃ॒ত-ন্ত॒বস॒গ্গ্॒ স্বঞ্চ᳚ম্ ॥ অ॒জাশ্বঃ॑ পশু॒পা বাজ॑বস্ত্যঃ । ধি॒য॒জি॒ন্ন্বো বিশ্বে॒ ভুব॑নে॒ অর্পি॑তঃ । অষ্ট্রা᳚-ম্পূ॒ষা শি॑থি॒রামু॒দ্বরী॑বৃজত্ ॥ 34 ॥
স॒চঙ্ক্ষা॑ণো॒ ভুব॑না দে॒ব ঈ॑যতে ॥ শুচী॑ বো হ॒ব্যা ম॑রুত॒-শ্শুচী॑নাম্ । শুচিগ্ং॑ হিনোম্যদ্ধ্ব॒রগ্ং শুচি॑ভ্যঃ । ঋ॒তেন॑ স॒ত্যমৃত॒সাপ॑ আযন্ন্ । শুচি॑জন্মান॒-শ্শুচ॑যঃ পাব॒কাঃ ॥ প্র চি॒ত্রম॒র্ক-ঙ্গৃ॑ণ॒তে তু॒রায॑ । মারু॑তায॒ স্বত॑বসে ভরদ্ধ্বম্ । যে সহাগ্ং॑সি॒ সহ॑সা॒ সহ॑ন্তে । রেজ॑তে অগ্নে পৃথি॒বী ম॒খেভ্যঃ॑ ॥ অগ্ংসে॒ষ্বা ম॑রুতঃ খা॒দযো॑ বঃ ॥ 35 ॥
বক্ষঃ॑সু রু॒ক্মা উপ॑শিশ্রিযা॒ণাঃ । বি বি॒দ্যুতো॒ ন বৃ॒ষ্টিভী॑ রুচা॒নাঃ । অনু॑ স্ব॒ধামাযু॑ধৈ॒-র্যচ্ছ॑মানাঃ ॥ যা ব॒-শ্শর্ম॑ শশমা॒নায॒ সন্তি॑ । ত্রি॒ধাতূ॑নি দা॒শুষে॑ যচ্ছ॒তাধি॑ । অ॒স্মভ্য॒-ন্তানি॑ মরুতো॒ বিয॑ন্ত । র॒যি-ন্নো॑ ধত্ত বৃষণ-স্সু॒বীর᳚ম্ ॥ ই॒মে তু॒র-ম্ম॒রুতো॑ রামযন্তি । ই॒মে স॒হ-স্সহ॑স॒ আন॑মন্তি । ই॒মে শগ্ংসং॑-বঁনুষ্য॒তো নিপা᳚ন্তি ॥ 36 ॥
গু॒রুদ্বেষো॒ অর॑রুষে দধন্তি ॥ অ॒রা ই॒বেদচ॑রমা॒ অহে॑ব । প্র প্র॑জাযন্তে॒ অক॑বা॒ মহো॑ভিঃ । পৃশ্নেঃ᳚ পু॒ত্রা উ॑প॒মাসো॒ রভি॑ষ্ঠাঃ । স্বযা॑ ম॒ত্যা ম॒রুত॒-স্সম্মি॑মিক্ষুঃ ॥ অনু॑ তে দাযি ম॒হ ই॑ন্দ্রি॒যায॑ । স॒ত্রা তে॒ বিশ্ব॒মনু॑ বৃত্র॒হত্যে᳚ । অনু॑ ক্ষ॒ত্রমনু॒ সহো॑ যজত্র । ইন্দ্র॑ দে॒বেভি॒রনু॑ তে নৃ॒ষহ্যে᳚ ॥ য ইন্দ্র॒ শুষ্মো॑ মঘবন্তে॒ অস্তি॑ ॥ 37 ॥
শিক্ষা॒ সখি॑ভ্যঃ পুরুহূত॒ নৃভ্যঃ॑ । ত্বগ্ং হি দৃ॒ঢা ম॑ঘব॒ন্ বিচে॑তাঃ । অপা॑বৃধি॒ পরি॑বৃতি॒-ন্ন রাধঃ॑ ॥ ইন্দ্রো॒ রাজা॒ জগ॑তশ্চর্​ষণী॒নাম্ । অধি॒ক্ষমি॒ বিষু॑রূপং॒-যঁদস্তি॑ । ততো॑ দদাতু দা॒শুষে॒ বসূ॑নি । চোদ॒দ্রাধ॒ উপ॑স্তুতশ্চিদ॒র্বাক্ ॥ তমু॑ ষ্টুহি॒ যো অ॒ভিভূ᳚ত্যোজাঃ । ব॒ন্বন্নবা॑তঃ পুরুহূ॒ত ইন্দ্রঃ॑ । অষা॑ঢমু॒গ্রগ্ং সহ॑মানমা॒ভিঃ ॥ 38 ॥
গী॒র্ভির্ব॑র্ধ বৃষ॒ভ-ঞ্চ॑র্​ষণী॒নাম্ ॥ স্থূ॒রস্য॑ রা॒যো বৃ॑হ॒তো য ঈশে᳚ । তমু॑ ষ্টবাম বি॒দথে॒ষ্বিন্দ্র᳚ম্ । যো বা॒যুনা॒ জয॑তি॒ গোম॑তীষু । প্র ধৃ॑ষ্ণু॒যা ন॑যতি॒ বস্যো॒ অচ্ছ॑ ॥ আ তে॒ শুষ্মো॑ বৃষ॒ভ এতু॑ প॒শ্চাত্ । ওত্ত॒রাদ॑ধ॒রাগা পু॒রস্তা᳚ত্ । আ বি॒শ্বতো॑ অ॒ভি সমে᳚ত্ব॒র্বাম্ । ইন্দ্র॑ দ্যু॒ম্নগ্ং সুব॑র্বদ্ধেহ্য॒স্মে ॥ 39 ॥
(ব॒রাহৈ᳚--র্ বি॒শ্বহা॑ - ঽজনিষ্ট পূ॒ষো - দ্বরী॑বৃজত্ - খা॒দযো॑ বঃ - পা॒ন্ - ত্যস্ত - যা॒ভি--র্ + নব॑ চ) (অ. 5)
অনুবাকং 6 - সাবিত্রাদিপশূনাং সূক্তানি
আ দে॒বো যা॑তু সবি॒তা সু॒রত্নঃ॑ । অ॒ন্ত॒রি॒ক্ষ॒প্রা বহ॑মানো॒ অশ্বৈঃ᳚ । হস্তে॒ দধা॑নো॒ নর্যা॑ পু॒রূণি॑ । নি॒বে॒শয॑ন্ চ প্রসু॒বন্ চ॒ ভূম॑ ॥ অ॒ভীবৃ॑ত॒-ঙ্কৃশ॑নৈ-র্বি॒শ্বরূ॑পম্ ।
হির॑ণ্যশম্যং-যঁজ॒তো বৃ॒হন্ত᳚ম্ । আস্থা॒-দ্রথগ্ং॑ সবি॒তা চি॒ত্রভা॑নুঃ । কৃ॒ষ্ণা রজাগ্ং॑সি॒ তবি॑ষী॒-ন্দধা॑নঃ ॥ সঘা॑ নো দে॒ব-স্স॑বি॒তা স॒বায॑ । আসা॑বিষ॒-দ্বসু॑পতি॒-র্বসূ॑নি ॥ 40 ॥
বি॒শ্রয॑মাণো॒ অম॑তিমুরূ॒চীম্ । ম॒র্ত॒ভোজ॑ন॒মধ॑ রাসতে ন ॥ বি জনা᳚ঞ্ছ্যা॒বা-শ্শি॑তি॒পাদো॑ অখ্যন্ন্ । রথ॒গ্ং॒ হির॑ণ্য প্র উগং॒-বঁহ॑ন্তঃ । শশ্ব॒-দ্দিশঃ॑ সবি॒তু-র্দৈব্য॑স্য । উ॒পস্থে॒ বিশ্বা॒ ভুব॑নানি তস্থুঃ ॥ বি সু॑প॒র্ণো অ॒ন্তরি॑ক্ষাণ্যখ্যত্ । গ॒ভী॒রবে॑পা॒ অসু॑র-স্সুনী॒থঃ । ক্বে॑দানী॒গ্ং॒ সূর্যঃ॒ কশ্চি॑কেত । ক॒ত॒মা-ন্দ্যাগ্ং র॒শ্মির॒স্যাত॑তান ॥ 41 ॥
ভগ॒-ন্ধিযং॑-বাঁ॒জয॑ন্তঃ॒ পুর॑ন্ধিম্ । নরা॒শগ্ংসো॒ গ্নাস্পতি॑র্নো অব্যাত্ । আ-ঽযে বা॒মস্য॑ সঙ্গ॒থে র॑যী॒ণাম্ । প্রি॒যা দে॒বস্য॑ সবি॒তু-স্স্যা॑ম ॥ আ নো॒ বিশ্বে॒ অস্ক্রা॑ গমন্তু দে॒বাঃ । মি॒ত্রো অ॑র্য॒মা বরু॑ণ-স্স॒জোষাঃ᳚ । ভুব॒ন্॒. যথা॑ নো॒ বিশ্বে॑ বৃ॒ধাসঃ॑ । কর᳚ন্-থ্সু॒ষহা॑ বিথু॒র-ন্ন শবঃ॑ ॥ শ-ন্নো॑ দে॒বা বি॒শ্বদে॑বা ভবন্তু । শগ্ং সর॑স্বতী স॒হ ধী॒ভির॑স্তু ॥ 42 ॥
শম॑ভি॒ষাচ॒-শ্শমু॑ রাতি॒ষাচঃ॑ । শ-ন্নো॑ দি॒ব্যাঃ পার্থি॑বা॒-শ্শ-ন্নো॒ অপ্যাঃ᳚ ॥ যে স॑বি॒তু-স্স॒ত্যস॑বস্য॒ বিশ্বে᳚ । মি॒ত্রস্য॑ ব্র॒তে বরু॑ণস্য দে॒বাঃ । তে সৌভ॑গং-বীঁ॒রব॒দ্গোম॒দপ্নঃ॑ । দধা॑তন॒ দ্রবি॑ণ-ঞ্চি॒ত্রম॒স্মে ॥ অগ্নে॑ যা॒হি দূ॒ত্যং॑-বাঁরি॑ষেণ্যঃ । দে॒বাং অচ্ছা᳚ ব্রহ্ম॒কৃতা॑ গ॒ণেন॑ । সর॑স্বতী-ম্ম॒রুতো॑ অ॒শ্বিনা-ঽ॒পঃ । য॒ক্ষি॒ দে॒বা-ন্র॑ত্ন॒ধেযা॑য॒ বিশ্বান্॑ ॥ 43 ॥
দ্যৌঃ পি॑তঃ॒ পৃথি॑বি॒ মাত॒রদ্ধ্রু॑ক্ । অগ্নে᳚ ভ্রাতর্বসবো মৃ॒ডতা॑ নঃ । বিশ্ব॑ আদিত্যা আদিতে স॒জোষাঃ᳚ । অ॒স্মভ্য॒গ্ং॒ শর্ম॑ বহু॒লং-বিঁয॑ন্ত ॥ বিশ্বে॑ দেবা-শ্শৃণু॒তেমগ্ং হব॑-ম্মে । যে অ॒ন্তরি॑ক্ষে॒ য উপ॒ দ্যবি॒ ষ্ঠ । যে অ॑গ্নিজি॒হ্বা উ॒ত বা॒ যজ॑ত্রাঃ । আ॒স-দ্যা॒স্মি-ন্ব॒র্॒হিষি॑ মাদযদ্ধ্বম্ ॥ আ বা᳚-ম্মিত্রাবরুণা হ॒ব্যজু॑ষ্টিম্ । নম॑সা দেবা॒ বব॑সা-ঽঽববৃত্যাম্ ॥ 44 ॥
অ॒স্মাক॒-ম্ব্রহ্ম॒ পৃত॑নাসু সহ্যা অ॒স্মাক᳚ম্ । বৃ॒ষ্টি-র্দি॒ব্যা সু॑পা॒রা ॥ যু॒বং-বঁস্ত্রা॑ণি পীব॒সা ব॑সাথে । যু॒বোরচ্ছি॑দ্রা॒ মন্ত॑বো হ॒ সর্গাঃ᳚ । অবা॑তিরত॒মনৃ॑তানি॒ বিশ্বা᳚ । ঋ॒তেন॑ মিত্রাবরুণা সচেথে ॥ তথ্সু বা᳚-ম্মিত্রাবরুণা মহি॒ত্বম্ । ঈ॒র্মা ত॒স্থুষী॒রহ॑ভি-র্দুদুহ্রে । বিশ্বাঃ᳚ পিন্বথ॒ স্বস॑রস্য॒ ধেনাঃ᳚ । অনু॑ বা॒মেকঃ॑ প॒বিরাব॑বর্তি ॥ 45 ॥
যদ্বগ্ংহি॑ষ্ঠ॒-ন্নাতি॒বিদে॑ সুদানূ । অচ্ছি॑দ্র॒গ্ং॒ শর্ম॒ ভুব॑নস্য গোপা । ততো॑ নো মিত্রাবরুণা-ববীষ্টম্ । সিষা॑সন্তো জীগি॒বাগ্ংসঃ॑ স্যাম ॥ আ নো॑ মিত্রাবরুণা হ॒ব্যদা॑তিম্ । ঘৃ॒তৈ-র্গব্যূ॑তিমুক্ষত॒মিডা॑ভিঃ । প্রতি॑ বা॒মত্র॒ বর॒মা জনা॑য । পৃ॒ণী॒তমু॒দ্গো দি॒ব্যস্য॒ চারোঃ᳚ ॥ প্র বা॒হবা॑ সিসৃত-ঞ্জী॒বসে॑ নঃ । আ নো॒ গব্যূ॑তিমুক্ষত-ঙ্ঘৃ॒তেন॑ ॥ 46 ॥
আ নো॒ জনে᳚ শ্রবযতং-যুঁবানা । শ্রু॒ত-ম্মে॑ মিত্রাবরুণা॒ হবে॒মা ॥ ই॒মা রু॒দ্রায॑ স্থি॒রধ॑ন্বনে॒ গিরঃ॑ । ক্ষি॒প্রেষ॑বে দে॒বায॑ স্ব॒ধাম্নে᳚ । অষা॑ঢায॒ সহ॑মানায মী॒ঢুষে᳚ । তি॒গ্মাযু॑ধায ভরতা শৃ॒ণোত॑ন ॥ ত্বা দ॑ত্তেভী রুদ্র॒ শন্ত॑মেভিঃ । শ॒তগ্ং হিমা॑ অশীয ভেষ॒জেভিঃ॑ । ব্য॑স্মদ্দ্বেষো॑ বিত॒রং-ব্যঁগ্ংহঃ॑ । ব্যমী॑বাগ্​ শ্চাতযস্বা॒ বিষূ॑চীঃ ॥ 47 ॥
অর্​হ॑ন্বিভর্​ষি॒ সায॑কানি॒ ধন্ব॑ । অর্​হ॑ন্নি॒ষ্কং-যঁ॑জ॒তং-বিঁ॒শ্বরূ॑পম্ । অর্​হ॑ন্নি॒দন্দ॑যসে॒ বিশ্ব॒মব্ভু॑বম্ । ন বা ওজী॑যো রুদ্র॒ ত্বদ॑স্তি ॥, মা ন॑স্তো॒কে তন॑যে॒ মা ন॒ আযু॑ষি॒ মা নো॒ গোষু॒ মা নো॒ অশ্বে॑ষু রীরিষঃ । বী॒রা-ন্মানো॑ রুদ্র ভামি॒তো ব॑ধীর্​হ॒বিষ্ম॑ন্তো॒ নম॑সা বিধেম তে ॥॥ আ তে॑ পিতর্মরুতাগ্ং সু॒ম্নমে॑তু । মা ন॒-স্সূর্য॑স্য স॒দৃংশো॑ যুযোথাঃ । অ॒ভি নো॑ বী॒রো অর্ব॑তি ক্ষমেত । প্রজা॑যেমহি রুদ্র প্র॒জাভিঃ॑ ॥ এ॒বা ব॑ভ্রো বৃষভ চেকিতান । যথা॑ দেব॒ ন হৃ॑ণী॒ষে ন হগ্ংসি॑ । হা॒ব॒ন॒শ্রূর্নো॑ রুদ্রে॒হ বো॑ধি । বৃ॒হদ্ব॑দেম বি॒দথে॑ সু॒বীরাঃ᳚ ॥ পরি॑ণো রু॒দ্রস্য॑ হে॒তি র্বৃ॑ণক্তু॒ পরি॑ত্বে॒ষস্য॑ দুর্ম॒তির॑ঘা॒যোঃ । অব॑ স্থি॒রা ম॒ঘব॑দ্ভ্য-স্তনুষ্ব॒ মীঢ্ব॑স্তো॒কায॒ তন॑যায মৃডয ॥, স্তু॒হি শ্রু॒ত-ঙ্গ॑র্ত॒সদং॒-যুঁবা॑ন-ম্মৃ॒গ-ন্ন ভী॒ম-মু॑পহ॒ত্নু-মু॒গ্রম্ । মৃ॒ডা জ॑রি॒ত্রে রু॑দ্র॒ স্তবা॑নো অ॒ন্যন্তে॑ অ॒স্মন্নিব॑পন্তু॒ সেনাঃ᳚ ॥ । মীঢু॑ষ্টম॒ শিব॑তম শি॒বো নঃ॑ সু॒মনা॑ ভব ।প॒র॒মে বৃ॒ক্ষ আযু॑ধ-ন্নি॒ধায॒ কৃত্তিং॒-বঁসা॑ন॒ আচ॑র॒ পিনা॑ক॒ম্বিভ্র॒দাগ॑হি ॥ অর্​হ॑ন্বিভর্​ষি॒ সায॑কানি॒ ধন্ব॑ । অর্​হ॑ন্নি॒ষ্কং-যঁ॑জ॒তং-বিঁ॒শ্বরূ॑পম্ । অর্​হ॑ন্নি॒দন্দ॑যসে॒ বিশ্ব॒মব্ভু॑বম্ । ন বা ওজী॑যো রুদ্র॒ ত্বদ॑স্তি ॥। ত্বম॑গ্নে রু॒দ্রো অসু॑রো ম॒হো দি॒বস্ত্বগ্ং শর্ধো॒ মারু॑ত-ম্পৃ॒ক্ষ ঈ॑শিষে । ত্বং-বাঁতৈ॑ররু॒ণৈর্যা॑সি শঙ্গ॒যস্ত্ব-ম্পূ॒ষা বি॑ধ॒তঃ পা॑সি॒ নুত্মনা᳚ ॥, আ বো॒ রাজা॑নমধ্ব॒রস্য॑ রু॒দ্রগ্ং হোতা॑রগ্ং সত্য॒যজ॒গ্ং॒ রোদ॑স্যোঃ । অ॒গ্নি-ম্পু॒রা ত॑নযি॒ত্নো র॒চিত্তা॒-দ্ধির॑ণ্যরূপ॒মব॑সে কৃণুধ্বম্ ॥ ॥ 48 ॥
(বসূ॑নি - ততা - নাস্তু॒ - বিশ্বান্॑.-ববৃত্যাং​বঁবর্তি-ঘৃ॒তেন॒-বিষূ॑চীঃ-শ্রু॒ত-ন্দ্বে চ॑) (অ. 6)
অনুবাকং 7 - সৌর্যাদিপশূনাং সূক্তানি
সূর্যো॑ দে॒বীমু॒ষস॒গ্ং রোচ॑মানা॒ মর্যঃ॑ । ন যোষা॑ম॒ভ্যে॑তি প॒শ্চাত্ । যত্রা॒ নরো॑ দেব॒যন্তো॑ যু॒গানি॑ । বি॒ত॒ন্বতে॒ প্রতি॑ ভ॒দ্রায॑ ভ॒দ্রম্ ॥ ভ॒দ্রা অশ্বা॑ হ॒রিত॒-স্সূর্য॑স্য । চি॒ত্রা এদ॑গ্বা অনু॒মাদ্যা॑সঃ । ন॒ম॒স্যন্তো॑ দি॒ব আ পৃ॒ষ্ঠম॑স্থুঃ ।
পরি॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী য॑ন্তি স॒দ্যঃ ॥ ত-থ্সূর্য॑স্য দেব॒ত্ব-ন্ত-ন্ম॑হি॒ত্বম্ । ম॒দ্ধ্যা কর্তো॒-র্বিত॑ত॒গ্ং॒ সঞ্জ॑ভার ॥ 49 ॥
য॒দেদযু॑ক্ত হ॒রিতঃ॑ স॒ধস্থা᳚ত্ । আদ্রাত্রী॒ বাস॑স্তনুতে সি॒মস্মৈ᳚ ॥ ত-ন্মি॒ত্রস্য॒ বরু॑ণস্যাভি॒চক্ষে᳚ । সূর্যো॑ রূ॒প-ঙ্কৃ॑ণুতে॒ দ্যোরু॒পস্থে᳚ । অ॒ন॒ন্তম॒ন্য-দ্রুশ॑দস্য॒ পাজঃ॑ । কৃ॒ষ্ণম॒ন্যদ্ধ॒রিত॒-স্সম্ভ॑রন্তি ॥ অ॒দ্যা দে॑বা॒ উদি॑তা॒ সূর্য॑স্য । নিরগ্ংহ॑সঃ পিপৃ॒তান্নির॑ব॒দ্যাত্ । তন্নো॑ মি॒ত্রো বরু॑ণো মামহন্তাম্ । অদি॑তি॒-স্সিন্ধুঃ॑ পৃথি॒বী উ॒ত দ্যৌঃ ॥ 50 ॥
দি॒বো রু॒ক্ম উ॑রু॒চক্ষা॒ উদে॑তি । দূ॒রে অ॑র্থস্ত॒রণি॒-র্ভ্রাজ॑মানঃ । নূ॒ন-ঞ্জনা॒-স্সূর্যে॑ণ॒ প্রসূ॑তাঃ । আযন্নর্থা॑নি কৃ॒ণব॒ন্নপাগ্ং॑সি ॥ শ-ন্নো॑ ভব॒ চক্ষ॑সা॒ শ-ন্নো॒ অহ্না᳚ । শ-ম্ভা॒নুনা॒ শগ্ং হি॒মা শ-ঙ্ঘৃ॒ণেন॑ । যথা॒ শম॒স্মৈ শমস॑-দ্দুরো॒ণে । ত-থ্সূ᳚র্য॒ দ্রবি॑ণ-ন্ধে॒হি চি॒ত্রম্ ॥ চি॒ত্র-ন্দে॒বানা॒-মুদ॑গা॒দনী॑কম্ । চক্ষু॑র্মি॒ত্রস্য॒ বরু॑ণস্যা॒গ্নেঃ ॥ 51 ॥
আ-ঽপ্রা॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী অ॒ন্তরি॑ক্ষম্ । সূর্য॑ আ॒ত্মা জগ॑তস্ত॒স্থুষ॑শ্চ ॥ ত্বষ্টা॒ দধ॒দিন্দ্রা॑য॒ শুষ্ম᳚ম্ । অপা॒কো-ঽচি॑ষ্টুর্য॒শসে॑ পু॒রূণি॑ । বৃষা॒ যজ॒ন্ বৃষ॑ণ॒-ম্ভূরি॑রেতাঃ । মূ॒র্ধন্. য॒জ্ঞস্য॒ সম॑নক্তু দে॒বান্ ॥, তন্ন॑স্তু॒রীপ॒মধ॑ পোষযি॒ত্নু দেব॑ ত্বষ্ট॒র্বি র॑রা॒ণ-স্স্য॑স্ব । যতো॑ বী॒রঃ ক॑র্ম॒ণ্যঃ॑ সু॒দক্ষো॑ যু॒ক্তগ্রা॑বা॒ জায॑তে দে॒বকা॑মঃ ॥ । ত্বষ্টা॑ বী॒র-ন্দে॒বকা॑ম-ঞ্জজান॒ ত্বষ্টু॒রর্বা॑ জাযত আ॒শুরশ্বঃ॑ । ত্বষ্টে॒দং-বিঁশ্ব॒-ম্ভুব॑ন-ঞ্জজান ব॒হোঃ ক॒র্তার॑মি॒হ য॑ক্ষি হোতঃ ॥ পি॒শঙ্গ॑রূপ-স্সু॒ভরো॑ বযো॒ধা-শ্শ্রু॒ষ্টী বী॒রো জা॑যতে দে॒বকা॑মঃ । প্র॒জা-ন্ত্বষ্টা॒ বিষ্য॑তু॒ নাভি॑ম॒স্মে অথা॑ দে॒বানা॒মপ্যে॑তু॒ পাথঃ॑ ॥ ॥ দশে॒ম-ন্ত্বষ্টু॑র্জনযন্ত॒ গর্ভ᳚ম্ । অত॑ন্দ্রাসো যুব॒তযো॒ বিভ॑র্ত্রম্ । তি॒গ্মানী॑ক॒গ্গ্॒ স্বয॑শস॒-ঞ্জনে॑ষু । বি॒রোচ॑মান॒-ম্পরি॑ষী-ন্নযন্তি ॥ আবিষ্ট্যো॑ বর্ধতে॒ চারু॑রাসু । জি॒হ্মানা॑মূ॒র্ধ্ব-স্স্বয॑শা উ॒পস্থে᳚ ॥ 52 ॥
উ॒ভে ত্বষ্টু॑র্বিভ্যতু॒-র্জায॑মানাত্ । প্র॒তীচী॑ সি॒গ্ং॒হ-ম্প্রতি॑জোষযেতে ॥ মি॒ত্রো জনান্॑ যাতযতি প্রজা॒ন-ন্মি॒ত্রো দা॑ধার পৃথি॒বীমু॒ত দ্যাম্ । মি॒ত্রঃ কৃ॒ষ্টীরনি॑মিষা॒-ঽভি চ॑ষ্টে স॒ত্যায॑ হ॒ব্য-ঙ্ঘৃ॒তব॑-দ্বিধেম ॥, প্র স মি॑ত্র॒ মর্তো॑ অস্তু॒ প্রয॑স্বা॒ন্ যস্ত॑ আদিত্য॒ শিক্ষ॑তি ব্র॒তেন॑ । ন হ॑ন্যতে॒ ন জী॑যতে॒ ত্বোতো॒ নৈন॒মগ্ংহো॑ অশ্নো॒ত্যন্তি॑তো॒ ন দূ॒রাত্ ॥ ॥ অ॒য-ম্মি॒ত্রো ন॑ম॒স্যঃ॑ সু॒শেবঃ॑ । রাজা॑ সুক্ষ॒ত্রো অ॑জনিষ্ট বে॒ধাঃ । তস্য॑ ব॒যগ্ং সু॑ম॒তৌ য॒জ্ঞিয॑স্য । অপি॑ ভ॒দ্রে সৌ॑মন॒সে স্যা॑ম ॥ অ॒ন॒মী॒বাস॒ ইড॑যা॒ মদ॑ন্তঃ । মি॒তজ্ম॑বো॒ বরি॑ম॒ন্না পৃ॑থি॒ব্যাঃ । আ॒দি॒ত্যস্য॑ ব্র॒তমু॑প॒ক্ষ্যন্তঃ॑ ॥ 53 ॥
ব॒য-ম্মি॒ত্রস্য॑ সুম॒তৌ স্যা॑ম ॥ মি॒ত্র-ন্ন ঈগ্ং শিম্যা॒ গোষু॑ গ॒ব্যব॑ত্ । স্বা॒ধিযো॑ বি॒দথে॑ অ॒ফ্স্বজী॑জনন্ন্ । অরে॑জযতা॒গ্ং॒ রোদ॑সী॒ পাজ॑সা গি॒রা । প্রতি॑ প্রি॒যং-যঁ॑জ॒ত-ঞ্জ॒নুষা॒মবঃ॑ ॥ ম॒হাগ্ং আ॑দি॒ত্যো নম॑সোপ॒সদ্যঃ॑ । যা॒ত॒যজ্জ॑নো গৃণ॒তে সু॒শেবঃ॑ । তস্মা॑ এ॒ত-ত্পন্য॑তমায॒ জুষ্ট᳚ম্ । অ॒গ্নৌ মি॒ত্রায॑ হ॒বিরাজু॑হোত ॥ আবা॒গ্ং॒ রথো॒ রোদ॑সী বদ্বধা॒নঃ ॥ 54 ॥
হি॒র॒ণ্যযো॒ বৃষ॑ভির্যা॒ত্বশ্বৈঃ᳚ । ঘৃ॒তব॑র্তনিঃ প॒বিভী॑ রুচা॒নঃ । ই॒ষাং-বোঁ॒ঢা নৃ॒পতি॑র্বা॒জিনী॑বান্ ॥ স প॑প্রথা॒নো অ॒ভি পঞ্চ॒ ভূম॑ । ত্রি॒ব॒ন্ধু॒রো মন॒সা-ঽঽযা॑তু যু॒ক্তঃ । বিশো॒ যেন॒ গচ্ছ॑থো দেব॒যন্তীঃ᳚ । কুত্রা॑ চি॒দ্যাম॑মশ্বিনা॒ দধা॑না ॥ স্বশ্বা॑ য॒শসা-ঽঽযা॑তম॒র্বাক্ । দস্রা॑ নি॒ধি-ম্মধু॑মন্ত-ম্পিবাথঃ । বি বা॒গ্ং॒ রথো॑ ব॒দ্ধ্বা॑ যাদ॑মানঃ ॥ 55 ॥
অন্তা᳚-ন্দি॒বো বা॑ধতে বর্ত॒নিভ্যা᳚ম্ ॥ যু॒বো-শ্শ্রিয॒-ম্পরি॒ যোষা॑ বৃণীত । সূরো॑ দুহি॒তা পরি॑তক্মিযাযাম্ । য-দ্দে॑ব॒যন্ত॒মব॑থ॒-শ্শচী॑ভিঃ । পরি॑ঘ্র॒গ্ং॒স বা॒-ম্মনা॑ বাং॒-বঁযো॑ গাম্ ॥ যো হ॒ স্য বাগ্ং॑ রথিরা॒ বস্ত॑ উ॒স্রাঃ । রথো॑ যুজা॒নঃ প॑রি॒যাতি॑ ব॒র্তিঃ । তেন॑ ন॒-শ্শং-যোঁরু॒ষসো॒ ব্যু॑ষ্টৌ । ন্য॑শ্বিনা বহতং-যঁ॒জ্ঞে অ॒স্মিন্ন্ ॥ যু॒ব-ম্ভু॒জ্যুমব॑বিদ্ধগ্ং সমু॒দ্রে ॥ 56 ॥
উদূ॑হথু॒রর্ণ॑সো॒ অস্রি॑ধানৈঃ । প॒ত॒ত্রিভি॑-রশ্র॒মৈ-র॑ব্য॒থিভিঃ॑ । দ॒গ্ং॒সনা॑ভিরশ্বিনা পা॒রয॑ন্তা ॥ অগ্নী॑ষোমা॒ যো অ॒দ্য বা᳚ম্ । ই॒দং-বঁচঃ॑ সপ॒র্যতি॑ । তস্মৈ॑ ধত্তগ্ং সু॒বীর্য᳚ম্ । গবা॒-ম্পোষ॒গ্গ্॒ স্বশ্বি॑যম্ ॥ যো অ॒গ্নীষোমা॑ হ॒বিষা॑ সপ॒র্যাত্ । দে॒ব॒দ্রীচা॒ মন॑সা॒ যো ঘৃ॒তেন॑ । তস্য॑ ব্র॒তগ্ং র॑ক্ষত-ম্পা॒তমগ্ংহ॑সঃ ॥ 57 ॥
বি॒শে জনা॑য॒ মহি॒ শর্ম॑ যচ্ছতম্ ॥ অগ্নী॑ষোমা॒ য আহু॑তিম্ । যো বা॒-ন্দাশা᳚দ্ধ॒বিষ্কৃ॑তিম্ । স প্র॒জযা॑ সু॒বীর্য᳚ম্ । বিশ্ব॒মাযু॒-র্ব্য॑শ্নবত্ ॥ অগ্নী॑ষোমা॒ চেতি॒ ত-দ্বী॒র্যং॑-বাঁম্ । যদমু॑ষ্ণীতমব॒স-ম্প॒ণি-ঙ্গোঃ । অবা॑তিরত॒-ম্প্রথ॑যস্য॒ শেষঃ॑ । অবি॑ন্দত॒-ঞ্জ্যোতি॒রেক॑-ম্ব॒হুভ্যঃ॑ ॥ অগ্নী॑ষোমা বি॒মগ্ং সু মে॑ শৃণু॒তং-বৃঁ॑ষণা॒ হব᳚ম্ । প্রতি॑ সূ॒ক্তানি॑ হর্যত॒-ম্ভব॑ত-ন্দা॒শুষে॒ মযঃ॑ ॥ অগ্নী॑ষোমা হ॒বিষঃ॒ প্রস্থি॑তস্য বী॒তগ্ংহর্য॑তং-বৃঁষণা জু॒ষেথা᳚ম্ । সু॒শর্মা॑ণা॒ স্বব॑সা॒ হি ভূ॒তমথা॑ ধত্তং॒-যঁজ॑মানায॒ শং-যোঃ ঁ॥ ॥ 58 ॥
(জ॒ভা॒র॒ - দ্যৌ - র॒গ্নে - রু॒পস্থ॑ - উপ॒ক্ষ্যন্তো॑ - বদ্বধা॒নো-যাদ॑মানঃ - সমু॒দ্রে - ঽগ্ংহ॑সঃ॒ - প্রস্থি॑তস্য) (অ. 7)
অনুবাকং 8 - বেহদাদিপশূনাং সূক্তানি
অ॒হম॑স্মি প্রথম॒জা ঋ॒তস্য॑ । পূর্ব॑-ন্দে॒বেভ্যো॑ অ॒মৃত॑স্য॒ নাভিঃ॑ । যো মা॒ দদা॑তি॒ স ইদে॒ব মা বাঃ᳚ । অ॒হ-মন্ন॒-মন্ন॑-ম॒দন্ত॑মদ্মি ॥ পূর্ব॑-ম॒গ্নেরপি॑ দহ॒ত্যন্ন᳚ম্ । য॒ত্তৌ হা॑-ঽঽসাতে অহমুত্ত॒রেষু॑ । ব্যাত্ত॑মস্য প॒শবঃ॑ সু॒জম্ভ᳚ম্ । পশ্য॑ন্তি॒ ধীরাঃ॒ প্রচ॑রন্তি॒ পাকাঃ᳚ ॥ জহা᳚ম্য॒ন্য-ন্ন জ॑হাম্য॒ন্যম্ । অ॒হমন্নং॒-বঁশ॒মিচ্চ॑রামি ॥ 59 ॥
স॒মা॒নমর্থ॒-ম্পর্যে॑মি ভু॒ঞ্জত্ । কো মামন্ন॑-ম্মনু॒ষ্যো॑ দযেত ॥ পরা॑কে॒ অন্ন॒-ন্নিহি॑তং-লোঁ॒ক এ॒তত্ । বিশ্বৈ᳚-র্দে॒বৈঃ পি॒তৃভি॑-র্গু॒প্তমন্ন᳚ম্ । যদ॒দ্যতে॑ লু॒প্যতে॒ য-ত্প॑রো॒প্যতে᳚ । শ॒ত॒ত॒মী সা ত॒নূর্মে॑ বভূব ॥ ম॒হান্তৌ॑ চ॒রূ স॑কৃ-দ্দু॒গ্ধেন॑ পপ্রৌ । দিব॑ঞ্চ॒ পৃশ্ঞি॑ পৃথি॒বী-ঞ্চ॑ সা॒কম্ । ত-থ্স॒ম্পিব॑ন্তো॒ ন মি॑নন্তি বে॒ধসঃ॑ । নৈত-দ্ভূযো॒ ভব॑তি॒ নো কনী॑যঃ ॥ 60 ॥
অন্ন॑-ম্প্রা॒ণ-মন্ন॑-মপা॒ন-মা॑হুঃ । অন্ন॑-ম্মৃ॒ত্যু-ন্তমু॑ জী॒বাতু॑মাহুঃ । অন্ন॑-ম্ব্র॒হ্মাণো॑ জ॒রসং॑-বঁদন্তি । অন্ন॑মাহুঃ প্র॒জন॑ন-ম্প্র॒জানা᳚ম্ ॥ মোঘ॒মন্নং॑-বিঁন্দতে॒ অপ্র॑চেতাঃ । স॒ত্য-ম্ব্র॑বীমি ব॒ধ ইথ্স তস্য॑ । নার্য॒মণ॒-ম্পুষ্য॑তি॒ নো সখা॑যম্ । কেব॑লাঘো ভবতি কেবলা॒দী ॥ অ॒হ-ম্মে॒ঘ-স্স্ত॒নয॒ন্. বর্​ষ॑ন্নস্মি । মাম॑দন্ত্য॒হম॑দ্ম্য॒ন্যান্ ॥ 61 ॥
অ॒হগ্ং সদ॒মৃতো॑ ভবামি । মদা॑দি॒ত্যা অধি॒ সর্বে॑ তপন্তি ॥ সা নো॑ ম॒ন্দ্রেষ॒মূর্জ॒-ন্দুহা॑না । ধে॒নুর্বাগ॒স্মানুপ॒ সুষ্টু॒তৈতু॑ ॥, য-দ্বাগ্বদ॑ন্ত্য-বিচেত॒নানি॑ । রাষ্ট্রী॑ দে॒বানা᳚-ন্নিষ॒সাদ॑ ম॒ন্দ্রা । চত॑স্র॒ ঊর্জ॑-ন্দুদুহে॒ পযাগ্ং॑সি । ক্ব॑ স্বি দস্যাঃ পর॒ম-ঞ্জ॑গাম ॥ ॥ অ॒ন॒ন্তা-মন্তা॒দধি॒ নির্মি॑তা-ম্ম॒হীম্ । যস্যা᳚-ন্দে॒বা অ॑দধু॒-র্ভোজ॑নানি । একা᳚ক্ষরা-ন্দ্বি॒পদা॒গ্ং॒ ষট্প॑দাঞ্চ । বাচ॑-ন্দে॒বা উপ॑জীবন্তি॒ বিশ্বে᳚ ॥ বাচ॑-ন্দে॒বা উপ॑জীবন্তি॒ বিশ্বে᳚ । বাচ॑-ঙ্গন্ধ॒র্বাঃ প॒শবো॑ মনু॒ষ্যাঃ᳚ । বা॒চীমা বিশ্বা॒ ভুব॑না॒ন্যর্পি॑তা ॥ 62 ॥
সা নো॒ হব॑-ঞ্জুষতা॒-মিন্দ্র॑পত্নী ॥ বাগ॒ক্ষর॑-ম্প্রথম॒জা ঋ॒তস্য॑ । বেদা॑না-ম্মা॒তা-ঽমৃত॑স্য॒ নাভিঃ॑ । সা নো॑ জুষা॒ণোপ॑ য॒জ্ঞমাগা᳚ত্ । অব॑ন্তী দে॒বী সু॒হবা॑ মে অস্তু ॥ যা মৃষ॑যো মন্ত্র॒কৃতো॑ মনী॒ষিণঃ॑ । অ॒ন্বৈচ্ছ॑-ন্দে॒বা-স্তপ॑সা॒ শ্রমে॑ণ । তা-ন্দে॒বীং-বাঁচগ্ং॑ হ॒বিষা॑ যজামহে । সা নো॑ দধাতু সুকৃ॒তস্য॑ লো॒কে ॥ চ॒ত্বারি॒ বা-ক্পরি॑মিতা প॒দানি॑ ॥ 63 ॥
তানি॑ বিদু-র্ব্রাহ্ম॒ণা যে ম॑নী॒ষিণঃ॑ । গুহা॒ ত্রীণি॒ নিহি॑তা॒ নেঙ্গ॑যন্তি । তু॒রীযং॑-বাঁ॒চো ম॑নু॒ষ্যা॑ বদন্তি ॥ শ্র॒দ্ধযা॒-ঽগ্নি-স্সমি॑দ্ধ্যতে । শ্র॒দ্ধযা॑ বিন্দতে হ॒বিঃ । শ্র॒দ্ধা-ম্ভগ॑স্য মূ॒র্ধনি॑ । বচ॒সা ঽঽবে॑দযামসি ॥ প্রি॒যগ্গ্​ শ্র॑দ্ধে॒ দদ॑তঃ । প্রি॒যগ্গ্​ শ্র॑দ্ধে॒ দিদা॑সতঃ । প্রি॒য-ম্ভো॒জেষু॒ যজ্ব॑সু ॥ 64 ॥
ই॒দ-ম্ম॑ উদি॒ত-ঙ্কৃ॑ধি ॥ যথা॑ দে॒বা অসু॑রেষু । শ্র॒দ্ধা-মু॒গ্রেষু॑ চক্রি॒রে । এ॒ব-ম্ভো॒জেষু॒ যজ্ব॑সু । অ॒স্মাক॑-মুদি॒ত-ঙ্কৃ॑ধি ॥ শ্র॒দ্ধা-ন্দে॑বা॒ যজ॑মানাঃ । বা॒যুগো॑পা॒ উপা॑সতে । শ্র॒দ্ধাগ্ং হৃ॑দ॒য্য॑যা-ঽঽকূ᳚ত্যা । শ্র॒দ্ধযা॑ হূযতে হ॒বিঃ ॥ শ্র॒দ্ধা-ম্প্রা॒তর্-হ॑বামহে ॥ 65 ॥
শ্র॒দ্ধা-ম্ম॒দ্ধ্যন্দি॑ন॒-ম্পরি॑ । শ্র॒দ্ধাগ্ং সূর্য॑স্য নি॒ম্রুচি॑ । শ্রদ্ধে॒ শ্রদ্ধা॑পযে॒হ মা᳚ ॥ শ্র॒দ্ধা দে॒বা-নধি॑বস্তে । শ্র॒দ্ধা বিশ্ব॑মি॒দ-ঞ্জগ॑ত্ । শ্র॒দ্ধা-ঙ্কাম॑স্য মা॒তর᳚ম্ । হ॒বিষা॑ বর্ধযামসি ॥ ব্রহ্ম॑জজ্ঞা॒ন-ম্প্র॑থ॒ম-ম্পু॒রস্তা᳚ত্ । বি সী॑ম॒ত-স্সু॒রুচো॑ বে॒ন আ॑বঃ । স বু॒দ্ধ্নিযা॑ উপ॒মা অ॑স্য বি॒ষ্ঠাঃ ॥ 66 ॥
স॒তশ্চ॒ যোনি॒-মস॑তশ্চ॒ বিবঃ॑ ॥ পি॒তা বি॒রাজা॑মৃষ॒ভো র॑যী॒ণাম্ । অ॒ন্তরি॑ক্ষং-বিঁ॒শ্বরূ॑প॒ আবি॑বেশ । তম॒র্কৈ-র॒ভ্য॑র্চন্তি ব॒থ্সম্ । ব্রহ্ম॒ সন্ত॒-ম্ব্রহ্ম॑ণা ব॒র্ধয॑ন্তঃ ॥ ব্রহ্ম॑ দে॒বান॑জনযত্ । ব্রহ্ম॒ বিশ্ব॑মি॒দ-ঞ্জগ॑ত্ । ব্রহ্ম॑ণঃ, ক্ষ॒ত্র-ন্নির্মি॑তম্ । ব্রহ্ম॑ ব্রাহ্ম॒ণ আ॒ত্মনা᳚ ॥ অ॒ন্তর॑স্মি-ন্নি॒মে লো॒কাঃ ॥ 67 ॥
অ॒ন্ত-র্বিশ্ব॑মি॒দ-ঞ্জগ॑ত্ । ব্রহ্মৈ॒ব ভূ॒তানা॒-ঞ্জ্যেষ্ঠ᳚ম্ । তেন॒ কো॑-ঽর্​হতি॒ স্পর্ধি॑তুম্ ॥ ব্রহ্ম॑-ন্দে॒বা-স্ত্রয॑স্ত্রিগ্ংশত্ । ব্রহ্ম॑ন্নিন্দ্র প্রজাপ॒তী । ব্রহ্ম॑ন্. হ॒ বিশ্বা॑ ভূ॒তানি॑ । না॒বী বা॒ন্ত-স্স॒মাহি॑তা ॥ চত॑স্র॒ আশাঃ॒ প্রচ॑রন্ত্ব॒-গ্নযঃ॑ । ই॒মন্নো॑ য॒জ্ঞ-ন্ন॑যতু প্রজা॒নন্ন্ । ঘৃ॒ত-ম্পিন্ব॑ন্ন॒জরগ্ং॑ সু॒বীর᳚ম্ ॥ 68 ॥
ব্রহ্ম॑ স॒মি-দ্ভ॑ব॒ত্যাহু॑তীনাম্ ॥ আ গাবো॑ অগ্মন্নু॒ত ভ॒দ্রম॑ক্রন্ন্ । সীদ॑ন্তু গো॒ষ্ঠে র॒ণয॑ন্ত্ব॒স্মে । প্র॒জাব॑তীঃ পুরু॒রূপা॑ ই॒হ স্যুঃ । ইন্দ্রা॑য পূ॒র্বী রু॒ষসো॒ দুহা॑নাঃ ॥ ইন্দ্রো॒ যজ্ব॑নে পৃণ॒তে চ॑ শিক্ষতি । উপেদ্দ॑দাতি॒ ন স্ব-ম্মু॑ষাযতি । ভূযো॑ ভূযো র॒যিমিদ॑স্য ব॒র্ধযন্ন্॑ । অভি॑ন্নে খি॒ল্লে নিদ॑ধাতি দেব॒যুম্ ॥ ন তা ন॑শন্তি॒ ন দ॑ভাতি॒ তস্ক॑রঃ । নৈনা॑ অমি॒ত্রো ব্যথি॒রাদ॑ধর্​ষতি । দে॒বাগ্​শ্চ॒ যাভি॒-র্যজ॑তে॒ দদা॑তি চ । জ্যোগিত্তাভিঃ॑ সচতে॒ গোপ॑তি-স্স॒হ ॥, ন তা অর্বা॑ রে॒ণুক॑কাটো অশ্নুতে । ন সগ্গ্॑ স্কৃত॒ত্র-মুপ॑যন্তি॒ তা অ॒ভি । উ॒রু॒গা॒যমভ॑য॒-ন্তস্য॒ তা অনু॑ । গাবো॒ মর্ত্য॑স্য॒ বিচ॑রন্তি॒ যজ্ব॑নঃ ॥ ॥ 69 ॥
গাবো॒ ভগো॒ গাব॒ ইন্দ্রো॑ মে অচ্ছাত্ । গাব॒-স্সোম॑স্য প্রথ॒মস্য॑ ভ॒ক্ষঃ । ই॒মা যা গাব॒-স্সজ॑নাস॒ ইন্দ্রঃ॑ । ই॒চ্ছামীদ্ধৃ॒দা মন॑সা চি॒দিন্দ্র᳚ম্ ॥ যূ॒য-ঙ্গা॑বো মেদযথা কৃ॒শ-ঞ্চি॑ত্ । অ॒শ্লী॒ল-ঞ্চি॑-ত্কৃণুথা সু॒প্রতী॑কম্ । ভ॒দ্র-ঙ্গৃ॒হ-ঙ্কৃ॑ণুথ ভদ্রবাচঃ । বৃ॒হদ্বো॒ বয॑ উচ্যতে স॒ভাসু॑ ॥ প্র॒জাব॑তী-স্সূ॒যব॑সগ্ং রি॒শন্তীঃ᳚ (রু॒শন্তীঃ᳚) । শু॒দ্ধা অ॒প-স্সু॑প্রপা॒ণে পিব॑ন্তীঃ । মা বঃ॑ স্তে॒ন ঈ॑শত॒ মা-ঽঘশগ্ং॑সঃ । পরি॑বো হে॒তী রু॒দ্রস্য॑ বৃঞ্জ্যাত্ ॥ উপে॒দ-মু॑প॒পর্চ॑নম্ । আ॒সু গোষূপ॑পৃচ্যতাম্ । উপ॑র্​ষ॒ভস্য॒ রেত॑সি । উপে᳚ন্দ্র॒ তব॑ বী॒র্যে᳚ ॥ 70 ॥
(চ॒রা॒মি॒ - কনী॑যো॒ - ঽন্যা - নর্পি॑তা - প॒দানি॒ - যজ্ব॑সু - হবামহে - বি॒ষ্ঠা - লো॒কাঃ - সু॒বীর॒ - মর্বা॒ - পিব॑ন্তী॒-ষ্ষট্চ॑) (অ. 8)
অনুবাকং 9 - শুক্লকৃষ্ণপশ্বাদীনাং সূক্তানি
তা সূ᳚র্যা চন্দ্র॒মসা॑ বিশ্ব॒ভৃত্ত॑মা ম॒হত্ । তেজো॒ বসু॑ম-দ্রাজতো দি॒বি । সামা᳚ত্মানা চরত-স্সামচা॒রিণা᳚ । যযো᳚র্ব্র॒ত-ন্ন ম॒মে জাতু॑ দে॒বযোঃ᳚ ॥ উ॒ভাবন্তৌ॒ পরি॑যাত॒ অর্ম্যা᳚ । দি॒বো ন র॒শ্মীগ্​ স্ত॑নু॒তো-ব্য॑র্ণ॒বে । উ॒ভা ভু॑ব॒ন্তী ভুব॑না ক॒বিক্র॑তূ । সূর্যা॒ ন চ॒ন্দ্রা চ॑রতো হ॒তাম॑তী ॥ পতী᳚ দ্যু॒ম-দ্বি॑শ্ব॒বিদা॑ উ॒ভা দি॒বঃ । সূর্যা॑ উ॒ভা চ॒ন্দ্রম॑সা বিচক্ষ॒ণা ॥ 71 ॥
বি॒শ্ববা॑রা বরিবো॒ভা বরে᳚ণ্যা । তা নো॑-ঽবত-ম্মতি॒মন্তা॒ মহি॑ব্রতা ॥ বি॒শ্ব॒বপ॑রী প্র॒তর॑ণা তর॒ন্তা । সু॒ব॒র্বিদা॑ দৃ॒শযে॒ ভূরি॑রশ্মী । সূর্যা॒ হি চ॒ন্দ্রা বসু॑ত্বে॒ষ-দ॑র্​শতা । ম॒ন॒স্বিনো॒ভা-ঽনু॑ চর॒তো নু॒ স-ন্দিব᳚ম্ ॥ অ॒স্য শ্রবো॑ ন॒দ্যঃ॑ স॒প্ত বি॑ভ্রতি । দ্যাবা॒ ক্ষামা॑ পৃথি॒বী দ॑র্​শ॒তং-বঁপুঃ॑ । অ॒স্মে সূ᳚র্যা চন্দ্র॒মসা॑-ঽভি॒চক্ষে᳚ । শ্র॒দ্ধে কমি॑ন্দ্র চরতো বিচর্তু॒রম্ ॥ 72 ॥
পূ॒র্বা॒প॒র-ঞ্চ॑রতো মা॒য যৈ॒তৌ । শিশূ॒ ক্রীড॑ন্তৌ॒ পরি॑যাতো অদ্ধ্ব॒রম্ । বিশ্বা᳚ন্য॒ন্যো ভুব॑না ঽভি॒চষ্টে᳚ । ঋ॒তূন॒ন্যো বি॒দধ॑জ্জাযতে॒ পুনঃ॑ ॥ হির॑ণ্যবর্ণা॒-শ্শুচ॑যঃ পাব॒কা যাসু॑ জা॒তঃ ক॒শ্যপো॒ যাস্বিন্দ্রঃ॑ । অ॒গ্নিং-যাঁ গর্ভ॑-ন্দধি॒রে বিরূ॑পা॒স্তা ন॒ আপ॒-শ্শগ্গ্​ স্যো॒না ভ॑বন্তু ॥,
যাসা॒গ্ং॒ রাজা॒ বরু॑ণো॒ যাতি॒ মধ্যে॑ সত্যানৃ॒তে অ॑ব॒পশ্য॒ন্ জনা॑নাম্ । ম॒ধু॒শ্চুত॒-শ্শুচ॑যো॒ যাঃ পা॑ব॒কাস্তা ন॒ আপ॒-শ্শগ্গ্​ স্যো॒না ভ॑বন্তু ॥ । যাসা᳚-ন্দে॒বা দি॒বি কৃ॒ণ্বন্তি॑ ভ॒ক্ষং-যাঁ অ॒ন্তরি॑ক্ষে বহু॒ধা ভব॑ন্তি । যাঃ পৃ॑থি॒বী-ম্পয॑সো॒ন্দন্তি॑শু॒ক্রাস্তা ন॒ আপ॒-শ্শগ্গ্​ স্যো॒না ভ॑বন্তু ॥, শি॒বেন॑ মা॒ চক্ষু॑ষা পশ্যতা-ঽঽপ-শ্শি॒বযা॑ ত॒নুবোপ॑ স্পৃশত॒ ত্বচ॑-ম্মে । সর্বাগ্ং॑ অ॒গ্নীগ্ং র॑ফ্সু॒ষদো॑ হুবে বো॒ মযি॒ বর্চো॒ বল॒মোজো॒ নি ধ॑ত্ত ॥ । আপো॑ ভ॒দ্রা ঘৃ॒তমিদাপ॑ আসুর॒গ্নী-ষোমৌ॑ বিভ্র॒ত্যাপ॒ ই-ত্তাঃ । তী॒ব্রো রসো॑ মধু॒পৃচা॑ -মরঙ্গ॒ম আ মা᳚ প্রা॒ণেন॑ স॒হ বর্চ॑সা গন্ন্ ॥, আদি-ত্প॑শ্যাম্যু॒ত বা॑ শৃণো॒ম্যা মা॒ ঘোষো॑ গচ্ছতি॒ বান্ন॑ আসাম্ । মন্যে॑ ভেজা॒নো অ॒মৃত॑স্য॒ তর্​হি॒ হির॑ণ্যবর্ণা॒ অতৃ॑পং-যঁ॒দা বঃ॑ ॥ ॥ নাস॑দাসী॒ন্নো সদা॑সী-ত্ত॒দানী᳚ম্ । নাসী॒-দ্রজো॒ নো ব্যো॑মাপ॒রো যত্ । কিমাব॑রীবঃ॒ কুহ॒ কস্য॒ শর্মন্ন্॑ ॥ 73 ॥
অম্ভঃ॒ কিমা॑সী॒-দ্গহ॑ন-ঙ্গভী॒রম্ ॥ ন মৃ॒ত্যুর॒মৃত॒-ন্তর্​হি॒ ন । রাত্রি॑যা॒ অহ্ন॑ আসী-ত্প্রকে॒তঃ । আনী॑দবা॒তগ্গ্​ স্ব॒ধযা॒ তদেক᳚ম্ । তস্মা᳚-দ্ধা॒ন্য-ন্ন প॒রঃ (প॒রং) কিঞ্চ॒ নাস॑ ॥ তম॑ আসী॒-ত্তম॑সা গূ॒ঢমগ্রে᳚ প্রকে॒তম্ । স॒লি॒লগ্ং সর্ব॑মা ই॒দম্ । তু॒চ্ছে না॒ভ্বপি॑হিতQং-যঁদাসী᳚ত্ । তম॑স॒ স্তন্ম॑হি॒না জা॑য॒তৈক᳚ম্ ॥ কাম॒স্তদগ্রে॒ সম॑বর্ত॒তাধি॑ ॥ 74 ॥
মন॑সো॒ রেতঃ॑ প্রথ॒মং-যঁদাসী᳚ত্ । স॒ তো বন্ধু॒মস॑তি॒ নির॑বিন্দন্ন্ (নির॑বিদন্ন্) । হৃ॒দি প্র॒তীষ্যা॑ ক॒বযো॑ মনী॒ষা ॥ তি॒র॒শ্চীনো॒ বিত॑তো র॒শ্মিরে॑ষাম্ । অ॒ধ-স্স্বি॑দা॒সী(3) দু॒পরি॑ স্বিদাসী(3)ত্ । রে॒তো॒ধা আ॑স-ন্মহি॒মান॑ আসন্ন্ । স্ব॒ধা অ॒বস্তা॒-ত্প্রয॑তিঃ প॒রস্তা᳚ত্ ॥ কো অ॒দ্ধা বে॑দ॒ ক ই॒হ প্রবো॑চত্ । কুত॒ আজা॑তা॒ কুত॑ ই॒যং-বিঁসৃ॑ষ্টিঃ । অ॒র্বাগ্দে॒বা অ॒স্য বি॒সর্জ॑নায ॥ 75 ॥
অথা॒ কো বে॑দ॒ যত॑ আব॒ভূব॑ ॥ ই॒যং-বিঁসৃ॑ষ্টি॒-র্যত॑ আব॒ভূব॑ । যদি॑ বা দ॒ধে যদি॑ বা॒ ন । যো অ॒স্যাদ্ধ্য॑ক্ষঃ পর॒মে ব্যো॑মন্ন্ । সো অ॒ঙ্গ বে॑দ॒ যদি॑ বা॒ ন বেদ॑ ॥ কিগ্গ্​স্বি॒দ্বন॒-ঙ্ক উ॒ স বৃ॒ক্ষ আ॑সীত্ । যতো॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী নি॑ষ্টত॒ক্ষুঃ । মনী॑ষিণো॒ মন॑সা পৃ॒চ্ছতেদু॒ তত্ । যদ॒দ্ধ্যতি॑ষ্ঠ॒-দ্ভুব॑নানি ধা॒রযন্ন্॑ ॥ ব্রহ্ম॒ বন॒-ম্ব্রহ্ম॒ স বৃ॒ক্ষ আ॑সীত্ ॥ 76 ॥
যতো॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী নি॑ষ্টত॒ক্ষুঃ । মনী॑ষিণো॒ মন॑সা॒ বিব্র॑বীমি বঃ । ব্রহ্মা॒দ্ধ্যতি॑ষ্ঠ॒-দ্ভুব॑নানি ধা॒রযন্ন্॑ ॥ প্রা॒তর॒গ্নি-ম্প্রা॒তরিন্দ্রগ্ং॑ হবামহে । প্রা॒ত র্মি॒ত্রাবরু॑ণা প্রা॒তর॒শ্বিনা᳚ । প্রা॒ত র্ভগ॑-ম্পূ॒ষণ॒-ম্ব্রহ্ম॑ণ॒স্পতি᳚ম্ । প্রা॒তস্সোম॑মু॒ত রু॒দ্রগ্ং হু॑বেম ॥ প্রা॒ত॒র্জিত॒-ম্ভগ॑মু॒গ্রগ্ং হু॑বেম । ব॒য-ম্পু॒ত্রমদি॑তে॒র্যো বি॑ধ॒র্তা । আ॒দ্ধ্রশ্চি॒দ্য-ম্মন্য॑মান-স্তু॒রশ্চি॑ত্ ॥ 77 ॥
রাজা॑ চি॒দ্য-ম্ভগ॑-ম্ভ॒ক্ষীত্যাহ॑ ॥ ভগ॒ প্রণে॑ত॒র্ভগ॒ সত্য॑রাধঃ । ভগে॒মা-ন্ধিয॒মুদ॑ব॒ দদ॑ন্নঃ । ভগ॒ প্রণো॑ জনয॒ গোভি॒রশ্বৈঃ᳚ । ভগ॒ প্রনৃভি॑-র্নৃ॒বন্তঃ॑ স্যাম । উ॒তেদানী॒-ম্ভগ॑বন্ত-স্স্যাম ॥ উ॒ত প্রপি॒ত্ব উ॒ত মদ্ধ্যে॒ অহ্না᳚ম্ । উ॒তোদি॑তা মঘব॒ন্-থ্সূর্য॑স্য । ব॒য-ন্দে॒বানাগ্ং॑ সুম॒তৌ স্যা॑ম ॥ ভগ॑ এ॒ব ভগ॑বাগ্ং অস্তু দেবাঃ ॥ 78 ॥
তেন॑ ব॒য-ম্ভগ॑বন্ত-স্স্যাম । ত-ন্ত্বা॑ ভগ॒ সর্ব॒ ইজ্জো॑হবীমি । স নো॑ ভগ পুর এ॒তা ভ॑বে॒হ ॥ সম॑দ্ধ্ব॒রাযো॒ষসো॑ নমন্ত । দ॒ধি॒ক্রাবে॑ব॒ শুচ॑যে প॒দায॑ । অ॒র্বা॒চী॒নং-বঁ॑সু॒বিদ॒-ম্ভগ॑ন্নঃ । রথ॑মি॒বাশ্বা॑ বা॒জিন॒ আব॑হন্তু ॥ অশ্বা॑বতী॒-র্গোম॑তী-র্ন উ॒ষাসঃ॑ । বী॒রব॑তী॒-স্সদ॑মুচ্ছন্তু ভ॒দ্রাঃ । ঘৃ॒ত-ন্দুহা॑না বি॒শ্বতঃ॒ প্রপী॑নাঃ । যূ॒য-ম্পা॑ত স্ব॒স্তিভি॒-স্সদা॑ নঃ ॥ 79 ॥
(বি॒চ॒ক্ষ॒ণা - বি॑চর্তু॒রগ্ং - শর্ম॒ - ন্নধি॑ - বি॒সর্জ॑নায॒ - ব্রহ্ম॒ বন॒-ম্ব্রহ্ম॒ স বৃ॒ক্ষ আ॑সীত্- তু॒রশ্চি॑-দ্- দেবাঃ॒ - প্রপী॑না॒ এক॑-ঞ্চ) (অ. 9)
(পীবো᳚-ঽন্না॒ - মগ্নে॒ ত্ব-ম্পা॑র - যানাঘৃ॒ষ্যঃ - শুচি॒-ন্নু স্তোমং॑ - ঁবি॒শ্রয॑মাণো - দি॒বো রু॒ক্মো - ঽন্ন॑-ম্প্রা॒ণং - তা সূ᳚র্যাচন্দ্র॒মসা॒ নব॑সপ্ততিঃ)
(পীবো᳚ন্না - ঁযূ॒য-ম্পা॑ত স্ব॒স্তিভি॒-স্সদা॑নঃ)
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয ব্রাহ্মণে দ্বিতীযাষ্টকে অষ্টমঃ প্রপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয ব্রাহ্মণে দ্বিতীযাষ্টকং সমাপ্তম্ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake aṣṭamaḥ prapāṭhakaḥ - kāmyapaśuyājyānuvākyā brāhmaṇam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - vāyavyādipaśūnāṃ sūktāni
pīvo᳚nnāgṃ rayi॒vṛdhaḥ̭ sume॒dhāḥ | śve॒ta-ssi̭ṣakti ni॒yutā̭mabhi॒śrīḥ | te vā॒yave॒ sama̭naso॒ vita̭sthuḥ | viśvennaraḥ̭ svapa॒tyāni̭ cakruḥ || rā॒ye-'nu ya-ñja॒jñatū॒ roda̭sī u॒bhe | rā॒ye de॒vī dhi॒ṣaṇā̭ dhāti de॒vam | adhā̭ vā॒yu-nni॒yutaḥ̭ saścata॒ svāḥ | u॒ta śve॒taṃ-va~sṷdhiti-nnire॒ke || ā vā̭yo bhūṣa śucipā॒ upa̭ na-ssa॒hasra̭-nte ni॒yuto̭ viśvavāra | upo̭ te॒ andho॒ madya̭mayāmi॒ yasya̭ deva dadhi॒ṣe pū᳚rva॒peya᳚m || pra yābhi॒ryāsi̭ dā॒śvāgṃ samacchā̭ ni॒yudbhi̭-rvāyavi॒ṣṭayḙ duro॒ṇe | ni no̭ ra॒yigṃ su॒bhoja̭saṃ-yu~ve॒ha ni vī॒rava॒-dgavya॒maśvi̭ya-ñca॒ rādhaḥ̭ |||| pra vā॒yumacchā̭ bṛha॒tī ma̭nī॒ṣā || 1 ||
bṛ॒hadra̭yiṃ-vi~॒śvavā̭rāgṃ ratha॒prām | dyu॒tadyā̭mā ni॒yutaḥ॒ patya̭mānaḥ | ka॒viḥ ka॒vimi̭yakṣasi prayajyo || ā no̭ ni॒yudbhiḥ̭ śa॒tinī̭bhi-raddhva॒ram | sa॒ha॒sriṇī̭bhi॒rupa̭ yāhi ya॒jñam | vāyo̭ a॒smin. ha॒viṣi̭ mādayasva | yū॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭ naḥ || prajā̭pate॒ na tvade॒tānya॒nyaḥ | viśvā̭ jā॒tāni॒ pari॒ tā ba̭bhūva | ya-tkā̭māste juhu॒mastanno̭ astu || 2 ||
va॒yagg​ syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || ra॒yī॒ṇā-mpatiṃ̭-ya~ja॒ta-mbṛ॒hanta᳚m | a॒sminbhare॒ nṛta̭maṃ॒-vā~ja̭sātau | pra॒jāpa̭ti-mprathama॒jāmṛ॒tasya̭ | yajā̭ma de॒vamadhi̭ no bravītu || prajā̭pate॒ tva-nni̭dhi॒pāḥ pṷrā॒ṇaḥ | de॒vānā᳚-mpi॒tā ja̭ni॒tā pra॒jānā᳚m | pati॒-rviśva̭sya॒ jaga̭taḥ para॒spāḥ | ha॒virno̭ deva viha॒ve jṷṣasva || tave॒me lo॒kāḥ pra॒diśo॒ diśa̭śca || 3 ||
pa॒rā॒vato̭ ni॒vata̭ u॒dvata̭śca | prajā̭pate viśva॒sṛjjī॒vadha̭nya i॒da-nno̭ deva | prati̭harya ha॒vyam || pra॒jāpa̭ti-mpratha॒maṃ-ya~॒jñiyā̭nām | de॒vānā॒magrḙ yaja॒taṃ-ya~̭jaddhvam | sa no̭ dadātu॒ dravi̭ṇagṃ su॒vīrya᳚m | rā॒yaspoṣaṃ॒-vi~ṣya̭tu॒ nābhi̭ma॒sme || yo rā॒ya īśḙ śatadā॒ya u॒kthyaḥ̭ | yaḥ pa̭śū॒nāgṃ ra̭kṣi॒tā viṣṭhi̭tānām | pra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasya̭ || 4 ||
sa॒hasra̭dhāmā juṣatāgṃ ha॒virnaḥ̭ || somā̭pūṣaṇā॒ jana̭nā rayī॒ṇā-ñjana̭nā di॒vo jana̭nā pṛthi॒vyāḥ | jā॒tau viśva̭sya॒ bhuva̭nasya go॒pau de॒vā a̭kṛṇvanna॒mṛta̭sya॒ nābhi᳚m || i॒mau de॒vau jāya̭mānau juṣante॒mau tamāgṃ̭si gūhatā॒majṷṣṭā | ā॒bhyāmindraḥ̭ pa॒kvamā॒māsva॒nta-sso̭māpū॒ṣabhyā᳚-ñjanadu॒sriyā̭su || || somā̭pūṣaṇā॒ raja̭so vi॒māna᳚m | sa॒ptaca̭kra॒gṃ॒ ratha॒mavi̭śvaminvam | vi॒ṣū॒vṛta॒-mmana̭sā yu॒jyamā̭nam | ta-ñji̭nvatho vṛṣaṇā॒ pañca̭raśmim || di॒vya̭nya-ssada̭na-ñca॒kra u॒ccā | pṛ॒thi॒vyāma॒nyo addhya॒ntari̭kṣe | tāva॒smabhya̭-mpuru॒vāra̭-mpuru॒kṣum | rā॒yaspoṣaṃ॒-vi~ṣya̭tā॒-nnābhi̭ma॒sme || 5 ||
dhiya̭-mpū॒ṣā ji̭nvatu viśvami॒nvaḥ | ra॒yigṃ somo̭ rayi॒pati̭-rdadhātu | ava̭tu de॒vyadi̭tira-na॒rvā | bṛ॒ha-dva̭dema vi॒dathḙ su॒vīrāḥ᳚ || viśvā᳚nya॒nyo bhuva̭nā ja॒jāna̭ | viśva̭ma॒nyo a̭bhi॒cakṣā̭ṇa eti | somā̭pūṣaṇā॒-vava̭ta॒-ndhiya̭-mme | yu॒vabhyāṃ॒-vi~śvāḥ॒ pṛta̭nā jayema || udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒ pāśa̭ma॒smadavā̭-'dha॒maṃ-vi~ma̭dhya॒magg​ śra̭thāya | athā̭ va॒yamā̭ditya vra॒te tavā-'nā̭gaso॒ adi̭taye syāma asta̭bhnā॒dyāmṛ̭ṣa॒bho a॒ntari̭kṣa॒mami̭mīta vari॒māṇa̭-mpṛthi॒vyā ā-'sī̭da॒-dviśvā॒ bhuva̭nāni sa॒mrā-ḍviśvettāni॒ varṷṇasya vra॒tāni̭ || | ya-tkiñce॒daṃ-va~̭ruṇa॒ daivye॒ janḙ-'bhidro॒ha-mma̭nu॒ṣyā᳚ścarā̭masi | aci̭ttī॒ya-ttava॒ dharmā̭ yuyopi॒ma mā na॒stasmā॒ dena̭so deva rīriṣaḥ || ki॒ta॒vāso॒ yadri̭ ri॒purna dī॒vi yadvā̭ ghā sa॒tya mu॒tayanna vi॒dma | sarvā॒ tā viṣya̭ śithi॒reva̭ de॒vāthā̭ te syāma varuṇa pri॒yāsaḥ̭ ||( ) | ava̭ te॒ heḍo̭ varuṇa॒ namo̭bhi॒rava̭ ya॒jñebhi̭rīmahe ha॒virbhiḥ̭ | kṣaya̭nna॒smabhya̭masura praceto॒ rāja॒nnenāgṃ̭si śiśrathaḥ kṛ॒tāni̭ ||, tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒dhyurṷśagṃsa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || || ā॒di॒tyānā॒mava̭sā॒ nūta̭nena sakṣī॒mahi॒ śarma̭ṇā॒ śanta̭mena | a॒nā॒gā॒stve a̭diti॒tve tu॒rāsa̭ i॒maṃ-ya~॒jña-nda̭dhatu॒ śroṣa̭māṇāḥ ||, na da̭kṣi॒ṇā vici̭kite॒ na sa॒vyā na prā॒cīna̭mādityā॒ nota pa॒ścā | pā॒kyā̭ cidvasavo dhī॒ryā̭ ci--dyu॒ṣmānī̭to॒ abha̭ya॒-ñjyoti̭raśyām || | dhā॒raya̭nta ādi॒tyāso॒ jaga॒thsthā de॒vā viśva̭sya॒ bhuva̭nasya go॒pāḥ | dī॒rghādhi̭yo॒ rakṣa̭māṇā asu॒rya̭mṛ॒tāvā̭na॒-ścaya̭mānā ṛ॒ṇāni̭ ||, ti॒sro bhūmī᳚rdhāraya॒-ntrīgṃ ru॒ta dyū-ntrīṇi̭ vra॒tā vi॒dathḙ a॒ntarḙṣām | ṛ॒tenā̭-''dityā॒ mahi̭ vo mahi॒tva-ntada̭ryaman varuṇa mitra॒ cārṷ || | ya॒jño de॒vānā॒-mpratyḙti su॒mnamādi̭tyāso॒ bhava̭tā mṛḍa॒yantaḥ̭ | ā vo॒-'rvācī̭ suma॒ti rva̭vṛtyāda॒gṃ॒ hości॒dyā va̭rivo॒vitta॒rā-'sa̭t || śuci̭ra॒pa-ssū॒yava̭sā॒ ada̭bdha॒ upa̭ kṣeti vṛ॒ddhava̭yā-ssu॒vīraḥ̭ | naki॒ṣṭa-ṅghna॒ntyanti̭to॒ na dū॒rādya ā̭di॒tyānā॒-mbhava̭ti॒ praṇī̭tau || || 6 ||
(ma॒nī॒ṣā-'stṷ-ca॒-rta-syā॒sme-ki̭ta॒vāsa̭ śca॒tvāri̭ ca ) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - vaśādīnāṃ sūktāni
te śu॒krāsa॒-śśuca̭yo raśmi॒vantaḥ̭ | sīda̭nnādi॒tyā adhi̭ ba॒ra॒ḥiṣi̭ pri॒ye | kāmḙna de॒vā-ssa॒ratha̭-ndi॒vo naḥ̭ | āyā᳚ntu ya॒jñamupa̭ no juṣā॒ṇāḥ || te sū॒navo॒ adi̭teḥ pīva॒sāmiṣa᳚m | ghṛ॒ta-mpinva॒t-prati̭haryannṛte॒jāḥ | pra ya॒jñiyā॒ yaja̭mānāya yemure | ā॒di॒tyāḥ kāma̭-mpitu॒manta̭ma॒sme || ā naḥ̭ pu॒trā adi̭teryāntu ya॒jñam | ā॒di॒tyāsaḥ̭ pa॒thibhi̭-rdeva॒yānaiḥ᳚ || 7 ||
a॒sme kāma̭-ndā॒śuṣḙ sa॒nnama̭ntaḥ | pu॒ro॒ḍāśa̭-ṅghṛ॒tava̭nta-ñjuṣantām || ska॒bhā॒yata॒ nir-ṛ̭ti॒gṃ॒ sedha॒tāma̭tim | pra ra॒śmibhi॒-ryata̭mānā amṛddhrāḥ | ādi̭tyāḥ॒ kāma॒ praya̭tāṃ॒-va~ṣa̭ṭkṛtim | ju॒ṣaddhva̭-nno ha॒vyadā̭tiṃ-ya~jatrāḥ || ā॒di॒tyān-kāma॒mava̭se huvema | ye bhū॒tāni̭ ja॒naya̭nto vici॒khyuḥ | sīda̭ntu pu॒trā adi̭teru॒pastha᳚m | stī॒rṇa-mba॒ra॒ḥir​ha̭vi॒radyā̭ya de॒vāḥ || 8 ||
stī॒rṇa-mba॒ra॒ḥi-ssī̭datā ya॒jñe a॒sminn | dhrā॒jā-ssedha̭nto॒ ama̭ti-ndu॒revā᳚m | a॒smabhya̭-mputrā aditeḥ॒ prayagṃ̭sata | ādi̭tyāḥ॒ kāma̭ ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇāḥ || agne॒ naya̭ su॒pathā̭ rā॒ye a॒smān | viśvā̭ni deva va॒yunā̭ni vi॒dvān | yu॒yo॒ddhya̭sma-jjṷhurā॒ṇamenaḥ̭ | bhūyi̭ṣṭhā-nte॒ nama̭ uktiṃ-vi~dhema || pravaḥ̭ śu॒krāya̭ bhā॒navḙ bharaddhvam | ha॒vya-mma॒ti-ñcā॒gnaye॒ supṷ̄tam || 9 ||
yo daivyā̭ni॒ mānṷṣā ja॒nūgṃṣi̭ | a॒nta-rviśvā̭ni vi॒dmanā॒ jigā̭ti || acchā॒ giro̭ ma॒tayo̭ deva॒yantīḥ᳚ | a॒gniṃ-ya~̭nti॒ dravi̭ṇa॒-mbhikṣa̭māṇāḥ | su॒sa॒dṛṃśagṃ̭ su॒pratī̭ka॒gg॒ svañca᳚m | ha॒vya॒vāha̭mara॒ti-mmānṷṣāṇām || agne॒ tvama॒sma-dyṷyo॒ddhyamī̭vāḥ | ana̭gnitrā a॒bhya̭manta kṛ॒ṣṭīḥ | puna̭ra॒smabhyagṃ̭ suvi॒tāya̭ deva | kṣāṃ-vi~śvḙbhira॒jarḙbhi-ryajatra || 10 ||
agne॒ tva-mpā̭rayā॒ navyo̭ a॒smān | sva॒stibhi॒rati̭ du॒rgāṇi॒ viśvā᳚ | pūśca̭ pṛ॒thvī ba̭hu॒lā na̭ u॒rvī | bhavā̭ to॒kāya॒ tana̭yāya॒ śaṃ-yoḥ ~|| pra kā̭ravo mana॒nā va॒cyamā̭nāḥ | de॒va॒drīcī᳚-nnayatha deva॒yantaḥ̭ | da॒kṣi॒ṇā॒vāḍ-vā॒jinī॒ prācyḙti | ha॒virbhara̭ntya॒gnayḙ ghṛ॒tācī᳚ || indra॒-nnaro̭ ne॒madhi̭tā havante॒ yatpāryā̭ yu॒naja̭te॒ dhiya॒stāḥ | śūro॒ nṛṣā̭tā॒ śava̭saścakā॒na ā goma̭ti vra॒je bha̭jā॒ tvannaḥ̭ || yu॒je ratha̭-ṅga॒veṣa̭ṇa॒gṃ॒ hari̭bhyām | upa॒ brahmā̭ṇi jujuṣā॒ṇa-ma̭sthuḥ | vibā̭dhiṣṭā॒sya roda̭sī mahi॒tvā | indro̭ vṛ॒trāṇya̭pra॒tī ja̭gha॒nvān || || ja॒gṛ॒bhṇā te॒ dakṣi̭ṇāmindra॒ hasta᳚m || 11 ||
va॒sū॒yavo̭ vasupate॒ vasṷ̄nām | vi॒dmā hi tvā॒ gopa̭tigṃ śūra॒ gonā᳚m | a॒smabhya̭-ñci॒traṃ-vṛ~ṣa̭ṇagṃ ra॒yi-ndāḥ᳚ || tave॒daṃ-vi~śva̭ma॒bhitaḥ̭ paśa॒vya᳚m | ya-tpaśya̭si॒ cakṣa̭sā॒ sūrya̭sya | gavā̭masi॒ gopa̭ti॒reka̭ indra | bha॒kṣī॒mahi̭ te॒ praya̭tasya॒ vasvaḥ̭ || sami̭ndra ṇo॒ mana̭sā neṣi॒ gobhiḥ̭ | sagṃ sū॒ribhi̭-rmaghava॒n-thsagg​ sva॒styā | sa-mbrahma̭ṇā de॒vakṛ̭taṃ॒-ya~dasti̭ || 12 ||
sa-nde॒vānāgṃ̭ suma॒tyā ya॒jñiyā̭nām || ā॒rācchatru॒-mapa̭bādhasva dū॒ram | u॒gro ya-śśambaḥ̭ puruhūta॒ tena̭ | a॒sme dhḙhi॒ yava̭ma॒dgoma̭dindra | kṛ॒dhī dhiya̭-ñjari॒tre vāja̭ratnām || āve॒dhasa॒-nnīla̭pṛṣṭha-mbṛ॒hanta᳚m | bṛha॒spati॒gṃ॒ sada̭ne sādayadhvam | sā॒dadyo̭ni॒-ndama॒ ādī̭di॒vāgṃsa᳚m | hira̭ṇyavarṇamaru॒ṣagṃ sa̭pema || sa hi śuciḥ̭ || bṛha॒spatiḥ̭ pratha॒ma-ñjāya̭mānaḥ | ma॒ho jyoti̭ṣaḥ para॒me vyo̭mann | sa॒ptāsya̭stuvijā॒to ravḙṇa | vi sa॒ptara̭śmiradhama॒ttamāgṃ̭si || 13 ||
bṛha॒spati॒-ssama̭jaya॒-dvasṷ̄ni | ma॒ho vra॒jā-ngoma̭to de॒va e॒ṣaḥ | a॒pa-ssiṣā̭sa॒n-thsuva॒ra pra̭tīttaḥ | bṛha॒spati॒ra॒ḥantya॒mitra̭-ma॒rkaiḥ || bṛha̭spate॒ pari̭ dīyā॒ rathḙna rakṣo॒hā 'mitrāgṃ̭ apa॒ bādha̭mānaḥ | pra॒bha॒ñjan-thsenāḥ᳚ pramṛ॒ṇo yu॒dhā jaya̭nna॒smāka̭-medhyavi॒tā rathā̭nām || e॒vā pi॒tre vi॒śvadḙvāya॒ vṛṣṇḙ ya॒jñairvi̭dhema॒ nama̭sā ha॒virbhiḥ̭ | bṛha̭spate supra॒jā vī॒rava̭nto va॒yagg​ syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || || ā no̭ di॒vo bṛ̭ha॒taḥ parva̭tā॒dā sara̭svatī yaja॒tā ga̭ntu ya॒jñam | hava̭-nde॒vī jṷjuṣā॒ṇā ghṛ॒tācī̭ śa॒gmā-nno॒ vāca̭muśa॒tī śṛ̭ṇotu ||pāvī̭ravī ka॒nyā̭ ci॒trāyu॒-ssara̭svatī vī॒rapa̭tnī॒ dhiya̭-ndhāt | gnābhi॒racchi̭dragṃ śara॒ṇagṃ sa॒joṣā̭ durā॒dhar​ṣa̭-ṅgṛṇa॒te śarma̭ yagṃsat || | i॒mā juhvā̭nā yu॒ṣmadā namo̭bhiḥ | prati॒ stomagṃ̭ sarasvati juṣasva | tava॒ śarma̭-npri॒yata̭me॒ dadhā̭nāḥ | upa̭stheyāma śara॒ṇa-nna vṛ॒kṣam || yaste॒ stana̭śśaśa॒ya ityā̭ha | stautye॒vainā᳚m | usra̭ gha॒rmagṃ śi॒gṃ॒ṣosra̭ gha॒rma-mpā̭hi gha॒rmāya̭ śi॒gṃ॒ṣetyā̭ha | yathā᳚ brū॒yāda॒muṣmai̭ de॒hīti̭ | tā॒dṛge॒va tat | bṛha॒spati॒stvopa̭ sīda॒tvityā̭ha | | sara̭svatya॒bhi no̭ neṣi॒ vasyaḥ̭ | mā pa̭spharīḥ॒ paya̭sā॒ mā na॒ ā dha̭k | ju॒ṣasva̭ na-ssa॒khyā̭ ve॒śyā̭ ca | mā tvatkṣetrā॒-ṇyara̭ṇāni ganma || || i॒yagṃ śuṣmḙbhirbisa॒khā i̭vārujat | sānṷ girī॒ṇā-nta̭vi॒ṣebhi̭rū॒rmibhiḥ̭ | pā॒rā॒va॒da॒ghnīmava̭se suvṛ॒ktibhiḥ̭ | sara̭svatī॒-māvi̭vāsema dhī॒tibhiḥ̭ || 14 ||
(de॒va॒yānai᳚--r de॒vāḥ - supṷ̄taṃ​ya~jatra॒-hasta॒-masti॒-tamāg̭-syū॒rmibhi॒-rdve ca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - saumyādīnāṃ sūktāni
somo̭ dhe॒nugṃ somo॒ arva̭ntamā॒śum | somo̭ vī॒ra-ṅka̭rma॒ṇya̭-ndadātu | sā॒da॒nyaṃ̭-vi~da॒thyagṃ̭ sa॒bheya᳚m | pi॒tu॒-śśrava̭ṇaṃ॒-yo~ dadā̭śadasmai || aṣā̭ḍhaṃ-yu~॒thsu pṛta̭nāsu॒ papri᳚m | su॒va॒r॒ṣāma॒phsvāṃ-vṛ~॒jana̭sya go॒pām | bha॒re॒ṣu॒jāgṃ sṷkṣi॒tigṃ su॒śrava̭sam | jaya̭nta॒-ntvāmanṷ madema soma || tvagṃ so̭ma॒ kratṷbhiḥ || yā te॒ dhāmā̭ni ha॒viṣā॒ yaja̭nti॒ tā te॒ viśvā̭ pari॒bhūra̭stu ya॒jña-ṅga̭ya॒sphānaḥ̭ pra॒tara̭ṇa-ssu॒vīro-'vī̭rahā॒ praca̭rā soma॒ duryā॒na|| tvami॒mā oṣa̭dhī-ssoma॒ viśvāḥ᳚ | tvama॒po a̭janaya॒stva-ṅgāḥ | tvamāta̭tantho॒rva̭ntari̭kṣam | tva-ñjyoti̭ṣā॒ vitamo̭ vavartha || 15 ||
yā te॒ dhāmā̭ni di॒vi yā pṛ̭thi॒vyām | yā parva̭te॒ṣvoṣa̭dhīṣva॒phsu | tebhi̭rno॒ viśvai᳚-ssu॒manā॒ ahḙḍann | rājan᳚-thsoma॒ prati̭ ha॒vyā gṛ̭bhāya || viṣṇo॒rnukaṃ̭-vī~॒ryā̭ṇi॒ pra vo̭caṃ॒-yaḥ ~pārthi̭vāni vima॒me rajāgṃ̭si॒ yo aska̭bhāya॒dutta̭ragṃ sa॒dhasthaṃ̭-vi~cakramā॒ṇa stre॒dhorṷgā॒yo viṣṇo̭ ra॒rāṭa̭masi॒ viṣṇoḥ᳚ pṛ॒ṣṭhama̭si॒ viṣṇo॒-śśnyaptre᳚ stho॒ viṣṇo॒-ssyūra̭si॒ viṣṇo᳚-rdhru॒vama̭si vaiṣṇa॒vama̭si॒ viṣṇa̭ve tvā || tada̭sya pri॒yama॒bhi pātho̭ aśyām | naro॒ yatra̭ deva॒yavo॒ mada̭nti | u॒ru॒kra॒masya॒ sa hi bandhṷri॒tthā | viṣṇoḥ᳚ pa॒de pa̭ra॒me madhva॒ uthsaḥ̭ || | prata-dviṣṇuḥ̭ stavate vī॒ryā̭ya | mṛ॒go na bhī॒maḥ kṷca॒ro gi̭ri॒ṣṭhāḥ | yasyo॒ruṣṷ tri॒ṣu vi॒krama̭ṇeṣu | adhi̭kṣi॒yanti॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ || || pa॒ro mātra̭yā ta॒nuvā̭ vṛdhāna | na tḙ mahi॒tva-manva̭śnuvanti | u॒bhe tḙ vidma॒ raja̭sī pṛthi॒vyā viṣṇo̭ deva॒ tvam | pa॒ra॒masya̭ vithse || 16 ||
vica̭krame pṛthi॒vīme॒ṣa e॒tām | kṣetrā̭ya॒ viṣṇu॒-rmanṷṣe daśa॒syann | dhru॒vāso̭ asya kī॒rayo॒ janā̭saḥ | u॒ru॒kṣi॒tigṃ su॒jani̭mā cakāra || trirde॒vaḥ pṛ̭thi॒vīme॒ṣa e॒tām | vica̭krame śa॒tarca̭sa-mmahi॒tvā | pra viṣṇṷ-rastu ta॒vasa॒sta vī̭yān | tve॒ṣagg​ hya̭sya॒ sthavi̭rasya॒ nāma̭ || || ā tḙ ma॒ha i̭ndro॒tyṷgra॒ sama̭nyavo॒ ya-thsa॒mara̭nta॒ senāḥ᳚ | patā̭ti di॒dyunnarya̭sya bāhu॒vormā te॒ mano̭ viṣva॒driya॒gvi cā̭rīt || yo jā॒ta e॒va pra̭tha॒mo mana̭svā-nde॒vo de॒vān kratṷnā pa॒ryabhṷ̄ṣat | yasya॒ śuṣmā॒droda̭sī॒ abhya̭setā-nnṛ॒mṇasya̭ ma॒hnā sa ja̭nāsa॒ indraḥ̭ || | a॒bhi go॒trāṇi॒ saha̭sā॒ gāha̭māno-'dā॒yo vī॒ra-śśa॒tama̭nyu॒rindraḥ̭ | du॒ścya॒va॒naḥ pṛ̭tanā॒ṣāḍa̭ yu॒dhyo᳚-smāka॒gṃ॒ senā̭ avatu॒ pra yu॒thsu || || ābhi॒-sspṛdho̭ mitha॒tī- rari̭ṣaṇyann | a॒mitra̭sya vyathayā ma॒nyumi̭ndra | ābhi॒rviśvā̭ abhi॒yujo॒ viṣṷ̄cīḥ | āryā̭ya॒ viśo-'va̭tārī॒rdāsīḥ᳚ || a॒yagṃ śṛ̭ṇve॒ adha॒ jaya̭nnu॒ta ghnann | a॒yamu॒ta prakṛ̭ṇute yu॒dhā gāḥ | ya॒dā sa॒tya-ṅkṛ̭ṇu॒te ma॒nyumindraḥ̭ || 17 ||
viśva̭-ndṛ॒ḍha-mbha̭yata॒ eja̭dasmāt || anṷ sva॒dhā-ma̭kṣara॒nnāpo̭ asya | ava̭rdhata॒ maddhya॒ ā nā॒vyā̭nām | sa॒ddhrī॒cīnḙna॒ mana̭sā॒ tami̭ndra॒ oji̭ṣṭhena | hanma̭nā-'hanna॒bhidyūn || ma॒rutva̭ntaṃ-vṛ~ṣa॒bhaṃ-vā~̭vṛdhā॒nam | aka̭vāri-ndi॒vyagṃ śā॒samindra᳚m | vi॒śvā॒sāha॒mava̭se॒ nūta̭nāya | u॒gragṃ sa̭ho॒dāmi॒ha tagṃ hṷvema || jani̭ṣṭhā u॒gra-ssaha̭se tu॒rāya̭ || 18 ||
ma॒ndra oji̭ṣṭho bahu॒lābhi̭mānaḥ | ava̭rdha॒nnindra̭-mma॒ruta̭ści॒datra̭ | mā॒tā ya-dvī॒ra-nda॒dhana॒ddhani̭ṣṭhā || kva̭ syā vo̭ maruta-ssva॒dhā-''sī᳚t | ya-nmāmekagṃ̭ sa॒madha̭ttāhi॒hatye᳚ | a॒hagg​ hyṷgrasta̭vi॒ṣa-stuvi̭ṣmān | viśva̭sya॒ śatro॒rana̭maṃ-va~dha॒snaiḥ || vṛ॒trasya̭ tvā śva॒sathā॒dīṣa̭māṇāḥ | viśvḙ de॒vā a̭jahu॒rye sakhā̭yaḥ | ma॒rudbhi̭rindra sa॒khya-ntḙ astu || 19 ||
athe॒mā viśvāḥ॒ pṛta̭nā jayāsi || vadhīṃ᳚-vṛ~॒tra-mma̭ruta indri॒yeṇa̭ | svena॒ bhāmḙna tavi॒ṣo ba̭bhū॒vān | a॒hame॒tā mana̭ve vi॒śvaśca̭ndrāḥ | su॒gā a॒paśca̭kara॒ vajra̭bāhuḥ || sa yo vṛṣā॒ vṛṣṇi̭yebhi॒-ssamo̭kāḥ | ma॒ho di॒vaḥ pṛ̭thi॒vyāśca̭ sa॒mrāṭ | sa॒tī॒nasa̭ttvā॒ havyo॒ bharḙṣu | ma॒rutvā᳚nno bhava॒tvindra̭ ū॒tī || indro̭ vṛ॒trama̭tara-dvṛtra॒tūrye᳚ || 20 ||
a॒nā॒dhṛ॒ṣyo ma॒ghavā॒ śūra॒ indraḥ̭ | anvḙnaṃ॒-vi~śo̭ amadanta pū॒rvīḥ | a॒yagṃ rājā॒ jaga̭taścar​ṣaṇī॒nām || sa e॒va vī॒ra-ssa ṷ vī॒ryā̭vān | sa ḙkarā॒jo jaga̭taḥ para॒spāḥ | ya॒dā vṛ॒tramata̭ra॒cchūra॒ indraḥ̭ | athā̭ bhavaddami॒tā-'bhikra̭tūnām || indro̭ ya॒jñaṃ-va~॒rdhaya̭n vi॒śvavḙdāḥ | pu॒ro॒ḍāśa̭sya juṣatāgṃ ha॒virnaḥ̭ | vṛ॒tra-ntī॒rtvā dā̭na॒vaṃ-va~jra̭bāhuḥ || 21 ||
diśo̭-'dṛgṃ haddṛgṃhi॒tā dṛgṃha̭ṇena || i॒maṃ-ya~॒jñaṃ-va~॒rdhaya̭n vi॒śvavḙdāḥ | pu॒ro॒ḍāśa॒-mprati̭gṛbhṇā॒tvindraḥ̭ | ya॒dā vṛ॒tramata̭ra॒cchūra॒ indraḥ̭ | athai̭karā॒jo a̭bhava॒jjanā̭nām || indro̭ de॒vāñcha̭mbara॒hatya̭ āvat | indro̭ de॒vānā̭- mabhava-tpuro॒gāḥ | indro̭ ya॒jñe ha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒naḥ | vṛ॒tra॒tūrṇo॒ abha̭ya॒gṃ॒ śarma̭ yagṃsat || ya-ssa॒pta sindhū॒gṃ॒ rada̭dhāt-pṛthi॒vyām | ya-ssa॒pta lo॒kānakṛ̭ṇo॒-ddiśa̭śca | indro̭ ha॒viṣmā॒n-thsaga̭ṇo ma॒rudbhiḥ̭ | vṛ॒tra॒tūrṇo̭ ya॒jñami॒hopa̭yāsat || 22 ||
(va॒va॒rtha॒ - vi॒thsa॒ - indra̭ - stu॒rā - yā᳚stu॒ - vṛtra॒tūrye॒ - vajra̭bāhuḥ - pṛthi॒vyā-ntrīṇi̭ ca) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - abhimātihaindrādipaśūnāṃ sūktāni
indra॒-stara̭svā-nabhimāti॒hograḥ | hira̭ṇyavāśī-riṣi॒ra-ssṷva॒ra॒.ṣāḥ | tasya̭ va॒yagṃ sṷma॒tau ya॒jñiya̭sya | api̭ bha॒dre saṷmana॒se syā̭ma || hira̭ṇyavarṇo॒ abha̭ya-ṅkṛṇotu | a॒bhi॒mā॒ti॒hendraḥ॒ pṛta̭nāsu ji॒ṣṇuḥ | sa na॒-śśarma̭ tri॒varṷ̄thaṃ॒-vi~yagṃ̭sat | yū॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭ naḥ || indragg̭ stuhi va॒jriṇa॒gg॒ stoma̭pṛṣṭham | pu॒ro॒ḍāśa̭sya juṣatāgṃ ha॒virnaḥ̭ || 23 ||
ha॒tvā-'bhimā̭tīḥ॒ pṛta̭nā॒-ssaha̭svān | athābhaya̭-ṅkṛṇuhi vi॒śvato̭ naḥ || stu॒hi śūraṃ̭-va~॒jriṇa॒-mapra̭tītam (mapra̭tīttam) | a॒bhi॒mā॒ti॒hana̭-mpuruhū॒tamindra᳚m | ya eka॒ iccha॒tapa̭ti॒rjanḙṣu | tasmā॒ indrā̭ya ha॒virājṷhota || indro̭ de॒vānā̭madhi॒pāḥ pu॒rohi̭taḥ | di॒śā-mpati̭rabhava-dvā॒jinī̭vān | a॒bhi॒mā॒ti॒hā ta̭vi॒ṣastuvi̭ṣmān | a॒smabhya̭-ñci॒traṃ-vṛ~ṣa̭ṇagṃ ra॒yi-ndā᳚t || 24 ||
ya i॒me dyāvā̭pṛthi॒vī ma̭hi॒tvā | bale॒nādṛgṃ̭hadabhimāti॒hendraḥ̭ | sa no̭ ha॒viḥ prati̭gṛbhṇātu rā॒taye᳚ | de॒vānā᳚-nde॒vo ni̭dhi॒pā no̭ avyāt || ana̭vaste॒ ratha॒maśvā̭ya takṣa॒n-tvaṣṭā॒ vajra̭-mpuruhūta dyu॒manta᳚m | bra॒hmāṇa॒ indra̭-mma॒haya̭nto a॒rkairava̭rdhaya॒nnaha̭ye॒ hanta॒ vā ṷ || vṛṣṇe॒ ya-tte॒ vṛṣa̭ṇo a॒rkamarcā॒nindra॒ grāvā̭ṇo॒ adi̭ti-ssa॒joṣāḥ᳚ | a॒na॒śvāso॒ ye pa॒vayo̭-'ra॒thā indrḙṣitā a॒bhyava̭rtanta॒ dasyūṋ || | indra̭sya॒ nu vī॒ryā̭ṇi॒ pravo̭cam | yāni̭ ca॒kāra̭ pratha॒māni̭ va॒jrī || aha॒-nnahi॒manva॒pasta̭tarda | pra va॒kṣaṇā̭ abhina॒-tparva̭tānām || || indro̭ yā॒to-'va̭sitasya॒ rājā᳚ | śama̭sya ca śṛ॒ṅgiṇo॒ vajra̭bāhuḥ | sedu॒ rājā᳚ kṣeti car​ṣaṇī॒nām | a॒rānna ne॒miḥ pari॒tā ba̭bhūva || 25 ||
a॒bhi si॒ddhmo a̭jigādasya॒ śatrūṋ | vi ti॒gmena̭ vṛṣa॒bheṇā॒ puro̭-'bhet | saṃ-va~jrḙṇāsṛja-dvṛ॒tramindraḥ̭ | pra svā-mma॒tima̭tira॒cchāśa̭dānaḥ || viṣṇṷ-nde॒vaṃ-va~rṷṇamū॒taye॒ bhaga᳚m | meda̭sā de॒vā va॒payā̭ yajaddhvam | tā no̭ ya॒jñamāga̭taṃ-vi~॒śvadhḙnā | pra॒jāva̭da॒sme dravi̭ṇe॒ha dha̭ttam || meda̭sā de॒vā va॒payā̭ yajaddhvam | viṣṇṷ-ñca de॒vaṃ-va~rṷṇa-ñca rā॒tim || 26 ||
tā no॒ amī̭vā apa॒bādha̭mānau | i॒maṃ-ya~॒jña-ñju॒ṣamā̭ṇā॒vupeta᳚m || viṣṇṷ̄varuṇā yu॒vama̭ddhva॒rāya̭ naḥ | vi॒śe janā̭ya॒ mahi॒ śarma̭ yacchatam | dī॒rghapra̭yajyū ha॒viṣā̭ vṛdhā॒nā | jyoti॒ṣā-'rā̭tīrdahata॒-ntamāgṃ̭si || yayo॒roja̭sā skabhi॒tā rajāgṃ̭si | vī॒ryḙbhi-rvī॒rata̭mā॒ śavi̭ṣṭhā | yā patyḙte॒ apra̭tīttā॒ saho̭bhiḥ | viṣṇṷ̄ aga॒nvarṷṇā pū॒rvahṷ̄tau || 27 ||
viṣṇṷ̄varuṇā vabhiśasti॒pā vā᳚m | de॒vā ya̭janta ha॒viṣā̭ ghṛ॒tena̭ | apāmī̭vāgṃ sedhatagṃ ra॒kṣasa̭śca | athā̭ dhattaṃ॒-ya~ja̭mānāya॒ śaṃ-yoḥ ~|| a॒gṃ॒ho॒mucā̭ vṛṣa॒bhā su॒pratū᳚rtī | de॒vānā᳚-nde॒vata̭mā॒ śaci̭ṣṭhā | viṣṇṷ̄varuṇā॒ prati̭haryata-nnaḥ | i॒da-nnarā॒ praya̭tamū॒tayḙ ha॒viḥ || ma॒hī nu dyāvā̭pṛthi॒vī i॒ha jyeṣṭhe᳚ | ru॒cā bha̭vatāgṃ śu॒caya̭dbhi-ra॒rkaiḥ || 28 ||
yathsīṃ॒-va~ri̭ṣṭhe bṛha॒tī vi̭mi॒nvann | nṛ॒vadbhyo॒-'kṣā pa̭prathā॒nebhi॒revaiḥ᳚ || pra pū᳚rva॒je pi॒tarā॒ navya̭sībhiḥ | gī॒rbhiḥ kṛ̭ṇuddhva॒gṃ॒ sada̭ne ṛ॒tasya̭ | ā no᳚ dyāvāpṛthivī॒ daivyḙna | janḙna yāta॒-mmahi̭ vāṃ॒-va~rṷ̄tham || sa ithsvapā॒ bhuva̭neṣvāsa | ya i॒me dyāvā̭pṛthi॒vī ja॒jāna̭ | u॒rvī ga̭bhī॒re raja̭sī su॒meke᳚ | a॒va॒gṃ॒śe dhīra॒-śśacyā॒ samai̭rat || 29 ||
bhūri॒-ndve aca̭rantī॒ cara̭ntam | pa॒dvanta॒-ṅgarbha̭ma॒padī̭ dadhāte | nitya॒-nna sū॒nu-mpi॒troru॒pasthe᳚ | ta-mpi̭pṛtagṃ rodasī satya॒vāca᳚m || i॒da-ndyā̭vāpṛthivī sa॒tyama̭stu | pita॒-rmāta॒-ryadi॒hopa̭bru॒ve vā᳚m | bhū॒ta-nde॒vānā̭mava॒me avo̭bhiḥ | vidyāme॒ṣaṃ-vṛ~॒jana̭-ñjī॒radā̭num || u॒rvī pṛ॒thvī ba̭hu॒le dū॒re a̭nte | upa̭bruve॒ nama̭sā ya॒jñe a॒sminn | dadhā̭te॒ ye su॒bhagḙ su॒pratū᳚rtī | dyāvā॒ rakṣa̭ta-mpṛthi॒vī no॒ abhvā᳚t || yā jā॒tā oṣa̭dhayo de॒vebhya̭striyu॒ga-mpu॒rā | mandā̭mi ba॒bhrūṇā̭ma॒hagṃ śa॒ta-ndhāmā̭ni sa॒pta ca̭ ||, ati॒ viśvāḥ᳚ pari॒ṣṭhā-sste॒na i̭va vra॒jama̭kramuḥ | oṣa̭dhayaḥ॒ prācṷcyavu॒ rya-tki-ñca̭ ta॒nuvā॒gṃ॒ rapaḥ̭ || | yā oṣa̭dhaya॒-ssoma̭rājñīḥ॒ pravi̭ṣṭāḥ pṛthi॒vīmanṷ | tāsā॒-ntvama̭syutta॒mā praṇo̭ jī॒vāta̭-vesuva || a॒śvā॒va॒tīgṃ so̭mava॒tī mū॒rjaya̭ntī॒ mudo̭jasam | ā vi̭thsi॒ sarvā॒ oṣa̭dhīra॒smā a̭ri॒ṣṭatā̭taye || | oṣa̭dhī॒riti̭ mātara॒-stadvo̭ devī॒-rupa̭ bruve | rapāgṃ̭si vighna॒tīri̭ta॒ rapa̭ścā॒taya̭mānāḥ || a॒nyā vo̭ a॒nyāma̭va-tva॒nyā-'nyasyā॒ upā̭vata | tā-ssarvā॒ oṣa̭dhaya-ssaṃ​vi~dā॒nā i॒da-mme॒ prāva̭tā॒ vacaḥ̭ || || 30 ||
(ha॒virno̭ - dā-d- babhūva - rā॒tiṃ - pū॒rvahṷ̄tā - va॒rkai - rai̭ra - da॒smi-npañca ca) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - aindrāgnapaśvādīnāṃ sūktāni
śuci॒-nnu stoma॒-nnava̭jāta-ma॒dyendrā᳚gnī vṛtrahaṇā ju॒ṣethā᳚m | u॒bhā hi vāgṃ̭ su॒havā॒ joha̭vīmi॒ tā vājagṃ̭ sa॒dya ṷśa॒te dheṣṭhā᳚ ||, śnatha̭-dvṛ॒tramu॒ta sa̭noti॒ vāja॒mindrā॒ yo a॒gnī sahṷrī sapa॒ryāt | i॒ra॒jyantā̭ vasa॒vya̭sya॒ bhūre॒-ssaha̭stamā॒ saha̭sā vāja॒yantā᳚ || | u॒bhā vā̭mindrāgnī āhu॒vadhyā̭ u॒bhā rādha̭sa-ssa॒ha mā̭da॒yadhyai᳚ | u॒bhā dā॒tārā̭vi॒ṣāgṃ ra̭yī॒ṇāmu॒bhā vāja̭sya sā॒tayḙ huve vām ||,pra ca̭r​ṣa॒ṇibhyaḥ̭ pṛtanā॒ havḙṣu॒ pra pṛ̭thi॒vyā ri̭ricāthe di॒vaśca̭ | pra sindhṷbhyaḥ॒ pragi॒ribhyo̭ mahi॒tvā prendrā᳚gnī॒ viśvā॒ bhuva॒nā-'tya॒nyā || | ā vṛ̭trahaṇā vṛtra॒habhi॒-śśuṣmaiḥ᳚ | indra̭ yā॒ta-nnamo̭bhiragne a॒rvāk | yu॒vagṃ rādho̭bhi॒raka̭vebhirindra | agnḙ a॒sme bha̭vatamutta॒mebhiḥ̭ || gī॒rbhi-rvipraḥ॒ prama̭timi॒cchamā̭naḥ | ī॒̭ ra॒yiṃ-ya~॒śasa̭-mpūrva॒bhāja᳚m | indrā᳚gnī vṛtrahaṇā suvajrā | praṇo॒ navyḙbhistirata-nde॒ṣṇaiḥ || || brahma̭ṇaspate॒ tvama॒sya ya॒ntā | sū॒ktasya̭ bodhi॒ tana̭ya-ñca jinva | viśva॒-nta-dbha॒draṃ-ya~da॒vanti̭ de॒vāḥ | bṛ॒hadva̭dema vi॒dathḙ su॒vīrāḥ᳚ || sa īgṃ̭ sa॒tyebhi॒-ssakhi̭bhi-śśu॒cadbhiḥ̭ | godhā̭yasaṃ॒​vi~ dha̭na॒saira̭tardat | brahma̭ṇa॒spati॒-rvṛṣa̭bhirva॒rāhaiḥ᳚ || 31 ||
gha॒rmasvḙdebhi॒-rdravi̭ṇaṃ॒-vyā~̭naṭ || brahma̭ṇa॒spatḙ-rabhavadyathā va॒śam | sa॒tyo ma॒nyurmahi॒ karmā̭ kariṣya॒taḥ | yo gā u॒dāja॒thsa di॒ve vi cā̭bhajat | ma॒hīva̭ rī॒ti-śśava̭sā sara॒-tpṛtha̭k || indhā̭no a॒gniṃ-va~̭navadvanuṣya॒taḥ | kṛ॒tabra̭hmā śūśuva-drā॒taha̭vya॒ it | jā॒tena̭ jā॒tamati॒ sṛ-tprasṛgṃ̭sate | yaṃ-ya~ṃ॒-yu~ja̭-ṅkṛṇu॒te brahma̭ṇa॒spatiḥ̭ || brahma̭ṇaspate su॒yama̭sya vi॒śvahā᳚ || 32 ||
rā॒ya-ssyā̭ma ra॒thyo̭ viva̭svataḥ | vī॒reṣṷ vī॒rāgṃ upa̭pṛṅgdhi na॒stvam | yadīśā̭no॒ brahma̭ṇā॒ veṣi̭ me॒ hava᳚m || sa ijjanḙna॒ sa vi॒śā sa janma̭nā | sa pu॒trairvāja̭-mbharate॒ dhanā॒ nṛbhiḥ̭ | de॒vānāṃ॒-yaḥ ~pi॒tara̭mā॒vivā̭sati | śra॒ddhāma̭nā ha॒viṣā॒ brahma̭ṇa॒spati᳚m || yāstḙ pūṣa॒nnāvo̭ a॒nta-ssa̭mu॒dre | hi॒ra॒ṇyayī̭ra॒ntari̭kṣe॒ cara̭nti | yābhi̭ryāsi dū॒tyāgṃ sūrya̭sya | kāmḙna kṛ॒ta-śśrava̭ i॒cchamā̭naḥ || | śu॒kra-ntḙ a॒nyadya̭ja॒ta-ntḙ a॒nyadviṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭vāsi | viśvā॒ hi mā॒yā ava̭si svadhāvo bha॒drā tḙ pūṣanni॒ha rā॒tira̭stu ||, pū॒ṣemā āśā॒ anṷveda॒ sarvā᳚-sso a॒smāgṃ abha̭yatamena neṣat | sva॒sti॒dā aghṛ̭ṇi॒-ssarva̭vīraḥ | apra̭yuccha-npu॒ra ḙtu॒ prajā॒nann || || prapa̭the pa॒thāma̭janiṣṭa pū॒ṣā || 33 ||
prapa̭the di॒vaḥ prapa̭the pṛthi॒vyāḥ | u॒bhe a॒bhi pri॒yata̭me sa॒dhasthe᳚ | ā ca॒ parā̭ ca carati prajā॒nann || pū॒ṣā su॒bandhṷrdi॒va ā pṛ̭thi॒vyāḥ | i॒ḍaspati̭-rma॒ghavā̭ da॒smava̭rcāḥ | ta-nde॒vāso॒ ada̭du-ssū॒ryāyai᳚ | kāmḙna kṛ॒ta-nta॒vasa॒gg॒ svañca᳚m || a॒jāśvaḥ̭ paśu॒pā vāja̭vastyaḥ | dhi॒ya॒ji॒nnvo viśve॒ bhuva̭ne॒ arpi̭taḥ | aṣṭrā᳚-mpū॒ṣā śi̭thi॒rāmu॒dvarī̭vṛjat || 34 ||
sa॒caṅkṣā̭ṇo॒ bhuva̭nā de॒va ī̭yate || śucī̭ vo ha॒vyā ma̭ruta॒-śśucī̭nām | śucigṃ̭ hinomyaddhva॒ragṃ śuci̭bhyaḥ | ṛ॒tena̭ sa॒tyamṛta॒sāpa̭ āyann | śuci̭janmāna॒-śśuca̭yaḥ pāva॒kāḥ || pra ci॒trama॒rka-ṅgṛ̭ṇa॒te tu॒rāya̭ | mārṷtāya॒ svata̭vase bharaddhvam | ye sahāgṃ̭si॒ saha̭sā॒ saha̭nte | reja̭te agne pṛthi॒vī ma॒khebhyaḥ̭ || agṃse॒ṣvā ma̭rutaḥ khā॒dayo̭ vaḥ || 35 ||
vakṣaḥ̭su ru॒kmā upa̭śiśriyā॒ṇāḥ | vi vi॒dyuto॒ na vṛ॒ṣṭibhī̭ rucā॒nāḥ | anṷ sva॒dhāmāyṷdhai॒-ryaccha̭mānāḥ || yā va॒-śśarma̭ śaśamā॒nāya॒ santi̭ | tri॒dhātṷ̄ni dā॒śuṣḙ yaccha॒tādhi̭ | a॒smabhya॒-ntāni̭ maruto॒ viya̭nta | ra॒yi-nno̭ dhatta vṛṣaṇa-ssu॒vīra᳚m || i॒me tu॒ra-mma॒ruto̭ rāmayanti | i॒me sa॒ha-ssaha̭sa॒ āna̭manti | i॒me śagṃsaṃ̭-va~nuṣya॒to nipā᳚nti || 36 ||
gu॒rudveṣo॒ ara̭ruṣe dadhanti || a॒rā i॒vedaca̭ramā॒ ahḙva | pra pra̭jāyante॒ aka̭vā॒ maho̭bhiḥ | pṛśneḥ᳚ pu॒trā ṷpa॒māso॒ rabhi̭ṣṭhāḥ | svayā̭ ma॒tyā ma॒ruta॒-ssammi̭mikṣuḥ || anṷ te dāyi ma॒ha i̭ndri॒yāya̭ | sa॒trā te॒ viśva॒manṷ vṛtra॒hatye᳚ | anṷ kṣa॒tramanu॒ saho̭ yajatra | indra̭ de॒vebhi॒ranṷ te nṛ॒ṣahye᳚ || ya indra॒ śuṣmo̭ maghavante॒ asti̭ || 37 ||
śikṣā॒ sakhi̭bhyaḥ puruhūta॒ nṛbhyaḥ̭ | tvagṃ hi dṛ॒ḍhā ma̭ghava॒n vicḙtāḥ | apā̭vṛdhi॒ pari̭vṛti॒-nna rādhaḥ̭ || indro॒ rājā॒ jaga̭taścar​ṣaṇī॒nām | adhi॒kṣami॒ viṣṷrūpaṃ॒-ya~dasti̭ | tato̭ dadātu dā॒śuṣe॒ vasṷ̄ni | coda॒drādha॒ upa̭stutaścida॒rvāk || tamṷ ṣṭuhi॒ yo a॒bhibhū᳚tyojāḥ | va॒nvannavā̭taḥ puruhū॒ta indraḥ̭ | aṣā̭ḍhamu॒gragṃ saha̭mānamā॒bhiḥ || 38 ||
gī॒rbhirva̭rdha vṛṣa॒bha-ñca̭r​ṣaṇī॒nām || sthū॒rasya̭ rā॒yo bṛ̭ha॒to ya īśe᳚ | tamṷ ṣṭavāma vi॒dathe॒ṣvindra᳚m | yo vā॒yunā॒ jaya̭ti॒ goma̭tīṣu | pra dhṛ̭ṣṇu॒yā na̭yati॒ vasyo॒ accha̭ || ā te॒ śuṣmo̭ vṛṣa॒bha etṷ pa॒ścāt | otta॒rāda̭dha॒rāgā pu॒rastā᳚t | ā vi॒śvato̭ a॒bhi same᳚tva॒rvām | indra̭ dyu॒mnagṃ suva̭rvaddhehya॒sme || 39 ||
(va॒rāhai᳚--r vi॒śvahā̭ - 'janiṣṭa pū॒ṣo - dvarī̭vṛjat - khā॒dayo̭ vaḥ - pā॒n - tyasta - yā॒bhi--r + nava̭ ca) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - sāvitrādipaśūnāṃ sūktāni
ā de॒vo yā̭tu savi॒tā su॒ratnaḥ̭ | a॒nta॒ri॒kṣa॒prā vaha̭māno॒ aśvaiḥ᳚ | haste॒ dadhā̭no॒ naryā̭ pu॒rūṇi̭ | ni॒ve॒śaya̭n ca prasu॒van ca॒ bhūma̭ || a॒bhīvṛ̭ta॒-ṅkṛśa̭nai-rvi॒śvarṷ̄pam |
hira̭ṇyaśamyaṃ-ya~ja॒to bṛ॒hanta᳚m | āsthā॒-drathagṃ̭ savi॒tā ci॒trabhā̭nuḥ | kṛ॒ṣṇā rajāgṃ̭si॒ tavi̭ṣī॒-ndadhā̭naḥ || saghā̭ no de॒va-ssa̭vi॒tā sa॒vāya̭ | āsā̭viṣa॒-dvasṷpati॒-rvasṷ̄ni || 40 ||
vi॒śraya̭māṇo॒ ama̭timurū॒cīm | ma॒rta॒bhoja̭na॒madha̭ rāsate na || vi janā᳚ñchyā॒vā-śśi̭ti॒pādo̭ akhyann | ratha॒gṃ॒ hira̭ṇya pra ugaṃ॒-va~ha̭ntaḥ | śaśva॒-ddiśaḥ̭ savi॒tu-rdaivya̭sya | u॒pasthe॒ viśvā॒ bhuva̭nāni tasthuḥ || vi sṷpa॒rṇo a॒ntari̭kṣāṇyakhyat | ga॒bhī॒ravḙpā॒ asṷra-ssunī॒thaḥ | kvḙdānī॒gṃ॒ sūryaḥ॒ kaści̭keta | ka॒ta॒mā-ndyāgṃ ra॒śmira॒syāta̭tāna || 41 ||
bhaga॒-ndhiyaṃ̭-vā~॒jaya̭ntaḥ॒ pura̭ndhim | narā॒śagṃso॒ gnāspati̭rno avyāt | ā-'ye vā॒masya̭ saṅga॒the ra̭yī॒ṇām | pri॒yā de॒vasya̭ savi॒tu-ssyā̭ma || ā no॒ viśve॒ askrā̭ gamantu de॒vāḥ | mi॒tro a̭rya॒mā varṷṇa-ssa॒joṣāḥ᳚ | bhuva॒n॒. yathā̭ no॒ viśvḙ vṛ॒dhāsaḥ̭ | kara᳚n-thsu॒ṣahā̭ vithu॒ra-nna śavaḥ̭ || śa-nno̭ de॒vā vi॒śvadḙvā bhavantu | śagṃ sara̭svatī sa॒ha dhī॒bhira̭stu || 42 ||
śama̭bhi॒ṣāca॒-śśamṷ rāti॒ṣācaḥ̭ | śa-nno̭ di॒vyāḥ pārthi̭vā॒-śśa-nno॒ apyāḥ᳚ || ye sa̭vi॒tu-ssa॒tyasa̭vasya॒ viśve᳚ | mi॒trasya̭ vra॒te varṷṇasya de॒vāḥ | te saubha̭gaṃ-vī~॒rava॒dgoma॒dapnaḥ̭ | dadhā̭tana॒ dravi̭ṇa-ñci॒trama॒sme || agnḙ yā॒hi dū॒tyaṃ̭-vā~ri̭ṣeṇyaḥ | de॒vāṃ acchā᳚ brahma॒kṛtā̭ ga॒ṇena̭ | sara̭svatī-mma॒ruto̭ a॒śvinā-'॒paḥ | ya॒kṣi॒ de॒vā-nra̭tna॒dheyā̭ya॒ viśvāṋ || 43 ||
dyauḥ pi̭taḥ॒ pṛthi̭vi॒ māta॒raddhrṷk | agne᳚ bhrātarvasavo mṛ॒ḍatā̭ naḥ | viśva̭ ādityā ādite sa॒joṣāḥ᳚ | a॒smabhya॒gṃ॒ śarma̭ bahu॒laṃ-vi~ya̭nta || viśvḙ devā-śśṛṇu॒temagṃ hava̭-mme | ye a॒ntari̭kṣe॒ ya upa॒ dyavi॒ ṣṭha | ye a̭gniji॒hvā u॒ta vā॒ yaja̭trāḥ | ā॒sa-dyā॒smi-nba॒r॒hiṣi̭ mādayaddhvam || ā vā᳚-mmitrāvaruṇā ha॒vyajṷṣṭim | nama̭sā devā॒ vava̭sā-''vavṛtyām || 44 ||
a॒smāka॒-mbrahma॒ pṛta̭nāsu sahyā a॒smāka᳚m | vṛ॒ṣṭi-rdi॒vyā sṷpā॒rā || yu॒vaṃ-va~strā̭ṇi pīva॒sā va̭sāthe | yu॒voracchi̭drā॒ manta̭vo ha॒ sargāḥ᳚ | avā̭tirata॒manṛ̭tāni॒ viśvā᳚ | ṛ॒tena̭ mitrāvaruṇā sacethe || tathsu vā᳚-mmitrāvaruṇā mahi॒tvam | ī॒rmā ta॒sthuṣī॒raha̭bhi-rduduhre | viśvāḥ᳚ pinvatha॒ svasa̭rasya॒ dhenāḥ᳚ | anṷ vā॒mekaḥ̭ pa॒virāva̭varti || 45 ||
yadbagṃhi̭ṣṭha॒-nnāti॒vidḙ sudānū | acchi̭dra॒gṃ॒ śarma॒ bhuva̭nasya gopā | tato̭ no mitrāvaruṇā-vavīṣṭam | siṣā̭santo jīgi॒vāgṃsaḥ̭ syāma || ā no̭ mitrāvaruṇā ha॒vyadā̭tim | ghṛ॒tai-rgavyṷ̄timukṣata॒miḍā̭bhiḥ | prati̭ vā॒matra॒ vara॒mā janā̭ya | pṛ॒ṇī॒tamu॒dgo di॒vyasya॒ cāroḥ᳚ || pra bā॒havā̭ sisṛta-ñjī॒vasḙ naḥ | ā no॒ gavyṷ̄timukṣata-ṅghṛ॒tena̭ || 46 ||
ā no॒ jane᳚ śravayataṃ-yu~vānā | śru॒ta-mmḙ mitrāvaruṇā॒ have॒mā || i॒mā ru॒drāya̭ sthi॒radha̭nvane॒ giraḥ̭ | kṣi॒preṣa̭ve de॒vāya̭ sva॒dhāmne᳚ | aṣā̭ḍhāya॒ saha̭mānāya mī॒ḍhuṣe᳚ | ti॒gmāyṷdhāya bharatā śṛ॒ṇota̭na || tvā da̭ttebhī rudra॒ śanta̭mebhiḥ | śa॒tagṃ himā̭ aśīya bheṣa॒jebhiḥ̭ | vya̭smaddveṣo̭ vita॒raṃ-vya~gṃhaḥ̭ | vyamī̭vāg​ ścātayasvā॒ viṣṷ̄cīḥ || 47 ||
ar​ha̭nbibhar​ṣi॒ sāya̭kāni॒ dhanva̭ | ar​ha̭nni॒ṣkaṃ-ya~̭ja॒taṃ-vi~॒śvarṷ̄pam | ar​ha̭nni॒danda̭yase॒ viśva॒mabbhṷvam | na vā ojī̭yo rudra॒ tvada̭sti ||, mā na̭sto॒ke tana̭ye॒ mā na॒ āyṷṣi॒ mā no॒ goṣu॒ mā no॒ aśvḙṣu rīriṣaḥ | vī॒rā-nmāno̭ rudra bhāmi॒to va̭dhīr​ha॒viṣma̭nto॒ nama̭sā vidhema te |||| ā tḙ pitarmarutāgṃ su॒mnamḙtu | mā na॒-ssūrya̭sya sa॒dṛṃśo̭ yuyothāḥ | a॒bhi no̭ vī॒ro arva̭ti kṣameta | prajā̭yemahi rudra pra॒jābhiḥ̭ || e॒vā ba̭bhro vṛṣabha cekitāna | yathā̭ deva॒ na hṛ̭ṇī॒ṣe na hagṃsi̭ | hā॒va॒na॒śrūrno̭ rudre॒ha bo̭dhi | bṛ॒hadva̭dema vi॒dathḙ su॒vīrāḥ᳚ || pari̭ṇo ru॒drasya̭ he॒ti rvṛ̭ṇaktu॒ pari̭tve॒ṣasya̭ durma॒tira̭ghā॒yoḥ | ava̭ sthi॒rā ma॒ghava̭dbhya-stanuṣva॒ mīḍhva̭sto॒kāya॒ tana̭yāya mṛḍaya ||, stu॒hi śru॒ta-ṅga̭rta॒sadaṃ॒-yu~vā̭na-mmṛ॒ga-nna bhī॒ma-mṷpaha॒tnu-mu॒gram | mṛ॒ḍā ja̭ri॒tre rṷdra॒ stavā̭no a॒nyantḙ a॒smanniva̭pantu॒ senāḥ᳚ || | mīḍhṷṣṭama॒ śiva̭tama śi॒vo naḥ̭ su॒manā̭ bhava |pa॒ra॒me vṛ॒kṣa āyṷdha-nni॒dhāya॒ kṛttiṃ॒-va~sā̭na॒ āca̭ra॒ pinā̭ka॒mbibhra॒dāga̭hi || ar​ha̭nbibhar​ṣi॒ sāya̭kāni॒ dhanva̭ | ar​ha̭nni॒ṣkaṃ-ya~̭ja॒taṃ-vi~॒śvarṷ̄pam | ar​ha̭nni॒danda̭yase॒ viśva॒mabbhṷvam | na vā ojī̭yo rudra॒ tvada̭sti ||| tvama̭gne ru॒dro asṷro ma॒ho di॒vastvagṃ śardho॒ mārṷta-mpṛ॒kṣa ī̭śiṣe | tvaṃ-vā~tai̭raru॒ṇairyā̭si śaṅga॒yastva-mpū॒ṣā vi̭dha॒taḥ pā̭si॒ nutmanā᳚ ||, ā vo॒ rājā̭namadhva॒rasya̭ ru॒dragṃ hotā̭ragṃ satya॒yaja॒gṃ॒ roda̭syoḥ | a॒gni-mpu॒rā ta̭nayi॒tno ra॒cittā॒-ddhira̭ṇyarūpa॒mava̭se kṛṇudhvam || || 48 ||
(vasṷ̄ni - tatā - nāstu॒ - viśvāṋ.-vavṛtyāṃ​va~varti-ghṛ॒tena॒-viṣṷ̄cīḥ-śru॒ta-ndve ca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - sauryādipaśūnāṃ sūktāni
sūryo̭ de॒vīmu॒ṣasa॒gṃ roca̭mānā॒ maryaḥ̭ | na yoṣā̭ma॒bhyḙti pa॒ścāt | yatrā॒ naro̭ deva॒yanto̭ yu॒gāni̭ | vi॒ta॒nvate॒ prati̭ bha॒drāya̭ bha॒dram || bha॒drā aśvā̭ ha॒rita॒-ssūrya̭sya | ci॒trā eda̭gvā anu॒mādyā̭saḥ | na॒ma॒syanto̭ di॒va ā pṛ॒ṣṭhama̭sthuḥ |
pari॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ya̭nti sa॒dyaḥ || ta-thsūrya̭sya deva॒tva-nta-nma̭hi॒tvam | ma॒ddhyā karto॒-rvita̭ta॒gṃ॒ sañja̭bhāra || 49 ||
ya॒dedayṷkta ha॒ritaḥ̭ sa॒dhasthā᳚t | ādrātrī॒ vāsa̭stanute si॒masmai᳚ || ta-nmi॒trasya॒ varṷṇasyābhi॒cakṣe᳚ | sūryo̭ rū॒pa-ṅkṛ̭ṇute॒ dyoru॒pasthe᳚ | a॒na॒ntama॒nya-druśa̭dasya॒ pājaḥ̭ | kṛ॒ṣṇama॒nyaddha॒rita॒-ssambha̭ranti || a॒dyā dḙvā॒ udi̭tā॒ sūrya̭sya | niragṃha̭saḥ pipṛ॒tānnira̭va॒dyāt | tanno̭ mi॒tro varṷṇo māmahantām | adi̭ti॒-ssindhuḥ̭ pṛthi॒vī u॒ta dyauḥ || 50 ||
di॒vo ru॒kma ṷru॒cakṣā॒ udḙti | dū॒re a̭rthasta॒raṇi॒-rbhrāja̭mānaḥ | nū॒na-ñjanā॒-ssūryḙṇa॒ prasṷ̄tāḥ | āyannarthā̭ni kṛ॒ṇava॒nnapāgṃ̭si || śa-nno̭ bhava॒ cakṣa̭sā॒ śa-nno॒ ahnā᳚ | śa-mbhā॒nunā॒ śagṃ hi॒mā śa-ṅghṛ॒ṇena̭ | yathā॒ śama॒smai śamasa̭-dduro॒ṇe | ta-thsū᳚rya॒ dravi̭ṇa-ndhe॒hi ci॒tram || ci॒tra-nde॒vānā॒-muda̭gā॒danī̭kam | cakṣṷrmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ || 51 ||
ā-'prā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣam | sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa̭śca || tvaṣṭā॒ dadha॒dindrā̭ya॒ śuṣma᳚m | apā॒ko-'ci̭ṣṭurya॒śasḙ pu॒rūṇi̭ | vṛṣā॒ yaja॒n vṛṣa̭ṇa॒-mbhūri̭retāḥ | mū॒rdhan. ya॒jñasya॒ sama̭naktu de॒vān ||, tanna̭stu॒rīpa॒madha̭ poṣayi॒tnu deva̭ tvaṣṭa॒rvi ra̭rā॒ṇa-ssya̭sva | yato̭ vī॒raḥ ka̭rma॒ṇyaḥ̭ su॒dakṣo̭ yu॒ktagrā̭vā॒ jāya̭te de॒vakā̭maḥ || | tvaṣṭā̭ vī॒ra-nde॒vakā̭ma-ñjajāna॒ tvaṣṭu॒rarvā̭ jāyata ā॒śuraśvaḥ̭ | tvaṣṭe॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na-ñjajāna ba॒hoḥ ka॒rtāra̭mi॒ha ya̭kṣi hotaḥ || pi॒śaṅga̭rūpa-ssu॒bharo̭ vayo॒dhā-śśru॒ṣṭī vī॒ro jā̭yate de॒vakā̭maḥ | pra॒jā-ntvaṣṭā॒ viṣya̭tu॒ nābhi̭ma॒sme athā̭ de॒vānā॒mapyḙtu॒ pāthaḥ̭ || || daśe॒ma-ntvaṣṭṷrjanayanta॒ garbha᳚m | ata̭ndrāso yuva॒tayo॒ bibha̭rtram | ti॒gmānī̭ka॒gg॒ svaya̭śasa॒-ñjanḙṣu | vi॒roca̭māna॒-mpari̭ṣī-nnayanti || āviṣṭyo̭ vardhate॒ cārṷrāsu | ji॒hmānā̭mū॒rdhva-ssvaya̭śā u॒pasthe᳚ || 52 ||
u॒bhe tvaṣṭṷrbibhyatu॒-rjāya̭mānāt | pra॒tīcī̭ si॒gṃ॒ha-mprati̭joṣayete || mi॒tro janāṋ yātayati prajā॒na-nmi॒tro dā̭dhāra pṛthi॒vīmu॒ta dyām | mi॒traḥ kṛ॒ṣṭīrani̭miṣā॒-'bhi ca̭ṣṭe sa॒tyāya̭ ha॒vya-ṅghṛ॒tava̭-dvidhema ||, pra sa mi̭tra॒ marto̭ astu॒ praya̭svā॒n yasta̭ āditya॒ śikṣa̭ti vra॒tena̭ | na ha̭nyate॒ na jī̭yate॒ tvoto॒ naina॒magṃho̭ aśno॒tyanti̭to॒ na dū॒rāt || || a॒ya-mmi॒tro na̭ma॒syaḥ̭ su॒śevaḥ̭ | rājā̭ sukṣa॒tro a̭janiṣṭa ve॒dhāḥ | tasya̭ va॒yagṃ sṷma॒tau ya॒jñiya̭sya | api̭ bha॒dre saṷmana॒se syā̭ma || a॒na॒mī॒vāsa॒ iḍa̭yā॒ mada̭ntaḥ | mi॒tajma̭vo॒ vari̭ma॒nnā pṛ̭thi॒vyāḥ | ā॒di॒tyasya̭ vra॒tamṷpa॒kṣyantaḥ̭ || 53 ||
va॒ya-mmi॒trasya̭ suma॒tau syā̭ma || mi॒tra-nna īgṃ śimyā॒ goṣṷ ga॒vyava̭t | svā॒dhiyo̭ vi॒dathḙ a॒phsvajī̭janann | arḙjayatā॒gṃ॒ roda̭sī॒ pāja̭sā gi॒rā | prati̭ pri॒yaṃ-ya~̭ja॒ta-ñja॒nuṣā॒mavaḥ̭ || ma॒hāgṃ ā̭di॒tyo nama̭sopa॒sadyaḥ̭ | yā॒ta॒yajja̭no gṛṇa॒te su॒śevaḥ̭ | tasmā̭ e॒ta-tpanya̭tamāya॒ juṣṭa᳚m | a॒gnau mi॒trāya̭ ha॒virājṷhota || āvā॒gṃ॒ ratho॒ roda̭sī badbadhā॒naḥ || 54 ||
hi॒ra॒ṇyayo॒ vṛṣa̭bhiryā॒tvaśvaiḥ᳚ | ghṛ॒tava̭rtaniḥ pa॒vibhī̭ rucā॒naḥ | i॒ṣāṃ-vo~॒ḍhā nṛ॒pati̭rvā॒jinī̭vān || sa pa̭prathā॒no a॒bhi pañca॒ bhūma̭ | tri॒va॒ndhu॒ro mana॒sā-''yā̭tu yu॒ktaḥ | viśo॒ yena॒ gaccha̭tho deva॒yantīḥ᳚ | kutrā̭ ci॒dyāma̭maśvinā॒ dadhā̭nā || svaśvā̭ ya॒śasā-''yā̭tama॒rvāk | dasrā̭ ni॒dhi-mmadhṷmanta-mpibāthaḥ | vi vā॒gṃ॒ ratho̭ va॒ddhvā̭ yāda̭mānaḥ || 55 ||
antā᳚-ndi॒vo bā̭dhate varta॒nibhyā᳚m || yu॒vo-śśriya॒-mpari॒ yoṣā̭ vṛṇīta | sūro̭ duhi॒tā pari̭takmiyāyām | ya-ddḙva॒yanta॒mava̭tha॒-śśacī̭bhiḥ | pari̭ghra॒gṃ॒sa vā॒-mmanā̭ vāṃ॒-va~yo̭ gām || yo ha॒ sya vāgṃ̭ rathirā॒ vasta̭ u॒srāḥ | ratho̭ yujā॒naḥ pa̭ri॒yāti̭ va॒rtiḥ | tena̭ na॒-śśaṃ-yo~ru॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | nya̭śvinā vahataṃ-ya~॒jñe a॒sminn || yu॒va-mbhu॒jyumava̭viddhagṃ samu॒dre || 56 ||
udṷ̄hathu॒rarṇa̭so॒ asri̭dhānaiḥ | pa॒ta॒tribhi̭-raśra॒mai-ra̭vya॒thibhiḥ̭ | da॒gṃ॒sanā̭bhiraśvinā pā॒raya̭ntā || agnī̭ṣomā॒ yo a॒dya vā᳚m | i॒daṃ-va~caḥ̭ sapa॒ryati̭ | tasmai̭ dhattagṃ su॒vīrya᳚m | gavā॒-mpoṣa॒gg॒ svaśvi̭yam || yo a॒gnīṣomā̭ ha॒viṣā̭ sapa॒ryāt | de॒va॒drīcā॒ mana̭sā॒ yo ghṛ॒tena̭ | tasya̭ vra॒tagṃ ra̭kṣata-mpā॒tamagṃha̭saḥ || 57 ||
vi॒śe janā̭ya॒ mahi॒ śarma̭ yacchatam || agnī̭ṣomā॒ ya āhṷtim | yo vā॒-ndāśā᳚ddha॒viṣkṛ̭tim | sa pra॒jayā̭ su॒vīrya᳚m | viśva॒māyu॒-rvya̭śnavat || agnī̭ṣomā॒ ceti॒ ta-dvī॒ryaṃ̭-vā~m | yadamṷṣṇītamava॒sa-mpa॒ṇi-ṅgoḥ | avā̭tirata॒-mpratha̭yasya॒ śeṣaḥ̭ | avi̭ndata॒-ñjyoti॒reka̭-mba॒hubhyaḥ̭ || agnī̭ṣomā vi॒magṃ su mḙ śṛṇu॒taṃ-vṛ~̭ṣaṇā॒ hava᳚m | prati̭ sū॒ktāni̭ haryata॒-mbhava̭ta-ndā॒śuṣe॒ mayaḥ̭ || agnī̭ṣomā ha॒viṣaḥ॒ prasthi̭tasya vī॒tagṃharya̭taṃ-vṛ~ṣaṇā ju॒ṣethā᳚m | su॒śarmā̭ṇā॒ svava̭sā॒ hi bhū॒tamathā̭ dhattaṃ॒-ya~ja̭mānāya॒ śaṃ-yoḥ ~|| || 58 ||
(ja॒bhā॒ra॒ - dyau - ra॒gne - ru॒pastha̭ - upa॒kṣyanto̭ - badbadhā॒no-yāda̭mānaḥ - samu॒dre - 'gṃha̭saḥ॒ - prasthi̭tasya) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - vehadādipaśūnāṃ sūktāni
a॒hama̭smi prathama॒jā ṛ॒tasya̭ | pūrva̭-nde॒vebhyo̭ a॒mṛta̭sya॒ nābhiḥ̭ | yo mā॒ dadā̭ti॒ sa ide॒va mā vāḥ᳚ | a॒ha-manna॒-manna̭-ma॒danta̭madmi || pūrva̭-ma॒gnerapi̭ daha॒tyanna᳚m | ya॒ttau hā̭-''sāte ahamutta॒reṣṷ | vyātta̭masya pa॒śavaḥ̭ su॒jambha᳚m | paśya̭nti॒ dhīrāḥ॒ praca̭ranti॒ pākāḥ᳚ || jahā᳚mya॒nya-nna ja̭hāmya॒nyam | a॒hamannaṃ॒-va~śa॒micca̭rāmi || 59 ||
sa॒mā॒namartha॒-mparyḙmi bhu॒ñjat | ko māmanna̭-mmanu॒ṣyo̭ dayeta || parā̭ke॒ anna॒-nnihi̭taṃ-lo~॒ka e॒tat | viśvai᳚-rde॒vaiḥ pi॒tṛbhi̭-rgu॒ptamanna᳚m | yada॒dyatḙ lu॒pyate॒ ya-tpa̭ro॒pyate᳚ | śa॒ta॒ta॒mī sā ta॒nūrmḙ babhūva || ma॒hāntaṷ ca॒rū sa̭kṛ-ddu॒gdhena̭ paprau | diva̭ñca॒ pṛśñi̭ pṛthi॒vī-ñca̭ sā॒kam | ta-thsa॒mpiba̭nto॒ na mi̭nanti ve॒dhasaḥ̭ | naita-dbhūyo॒ bhava̭ti॒ no kanī̭yaḥ || 60 ||
anna̭-mprā॒ṇa-manna̭-mapā॒na-mā̭huḥ | anna̭-mmṛ॒tyu-ntamṷ jī॒vātṷmāhuḥ | anna̭-mbra॒hmāṇo̭ ja॒rasaṃ̭-va~danti | anna̭māhuḥ pra॒jana̭na-mpra॒jānā᳚m || mogha॒mannaṃ̭-vi~ndate॒ apra̭cetāḥ | sa॒tya-mbra̭vīmi va॒dha ithsa tasya̭ | nārya॒maṇa॒-mpuṣya̭ti॒ no sakhā̭yam | keva̭lāgho bhavati kevalā॒dī || a॒ha-mme॒gha-ssta॒naya॒n. var​ṣa̭nnasmi | māma̭dantya॒hama̭dmya॒nyān || 61 ||
a॒hagṃ sada॒mṛto̭ bhavāmi | madā̭di॒tyā adhi॒ sarvḙ tapanti || sā no̭ ma॒ndreṣa॒mūrja॒-nduhā̭nā | dhe॒nurvāga॒smānupa॒ suṣṭu॒taitṷ ||, ya-dvāgvada̭ntya-viceta॒nāni̭ | rāṣṭrī̭ de॒vānā᳚-nniṣa॒sāda̭ ma॒ndrā | cata̭sra॒ ūrja̭-nduduhe॒ payāgṃ̭si | kva̭ svi dasyāḥ para॒ma-ñja̭gāma || || a॒na॒ntā-mantā॒dadhi॒ nirmi̭tā-mma॒hīm | yasyā᳚-nde॒vā a̭dadhu॒-rbhoja̭nāni | ekā᳚kṣarā-ndvi॒padā॒gṃ॒ ṣaṭpa̭dāñca | vāca̭-nde॒vā upa̭jīvanti॒ viśve᳚ || vāca̭-nde॒vā upa̭jīvanti॒ viśve᳚ | vāca̭-ṅgandha॒rvāḥ pa॒śavo̭ manu॒ṣyāḥ᳚ | vā॒cīmā viśvā॒ bhuva̭nā॒nyarpi̭tā || 62 ||
sā no॒ hava̭-ñjuṣatā॒-mindra̭patnī || vāga॒kṣara̭-mprathama॒jā ṛ॒tasya̭ | vedā̭nā-mmā॒tā-'mṛta̭sya॒ nābhiḥ̭ | sā no̭ juṣā॒ṇopa̭ ya॒jñamāgā᳚t | ava̭ntī de॒vī su॒havā̭ me astu || yā mṛṣa̭yo mantra॒kṛto̭ manī॒ṣiṇaḥ̭ | a॒nvaiccha̭-nde॒vā-stapa̭sā॒ śramḙṇa | tā-nde॒vīṃ-vā~cagṃ̭ ha॒viṣā̭ yajāmahe | sā no̭ dadhātu sukṛ॒tasya̭ lo॒ke || ca॒tvāri॒ vā-kpari̭mitā pa॒dāni̭ || 63 ||
tāni̭ vidu-rbrāhma॒ṇā ye ma̭nī॒ṣiṇaḥ̭ | guhā॒ trīṇi॒ nihi̭tā॒ neṅga̭yanti | tu॒rīyaṃ̭-vā~॒co ma̭nu॒ṣyā̭ vadanti || śra॒ddhayā॒-'gni-ssami̭ddhyate | śra॒ddhayā̭ vindate ha॒viḥ | śra॒ddhā-mbhaga̭sya mū॒rdhani̭ | vaca॒sā ''vḙdayāmasi || pri॒yagg​ śra̭ddhe॒ dada̭taḥ | pri॒yagg​ śra̭ddhe॒ didā̭sataḥ | pri॒ya-mbho॒jeṣu॒ yajva̭su || 64 ||
i॒da-mma̭ udi॒ta-ṅkṛ̭dhi || yathā̭ de॒vā asṷreṣu | śra॒ddhā-mu॒greṣṷ cakri॒re | e॒va-mbho॒jeṣu॒ yajva̭su | a॒smāka̭-mudi॒ta-ṅkṛ̭dhi || śra॒ddhā-ndḙvā॒ yaja̭mānāḥ | vā॒yugo̭pā॒ upā̭sate | śra॒ddhāgṃ hṛ̭da॒yya̭yā-''kū᳚tyā | śra॒ddhayā̭ hūyate ha॒viḥ || śra॒ddhā-mprā॒tar-ha̭vāmahe || 65 ||
śra॒ddhā-mma॒ddhyandi̭na॒-mpari̭ | śra॒ddhāgṃ sūrya̭sya ni॒mruci̭ | śraddhe॒ śraddhā̭paye॒ha mā᳚ || śra॒ddhā de॒vā-nadhi̭vaste | śra॒ddhā viśva̭mi॒da-ñjaga̭t | śra॒ddhā-ṅkāma̭sya mā॒tara᳚m | ha॒viṣā̭ vardhayāmasi || brahma̭jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā᳚t | vi sī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ | sa bu॒ddhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhāḥ || 66 ||
sa॒taśca॒ yoni॒-masa̭taśca॒ vivaḥ̭ || pi॒tā vi॒rājā̭mṛṣa॒bho ra̭yī॒ṇām | a॒ntari̭kṣaṃ-vi~॒śvarṷ̄pa॒ āvi̭veśa | tama॒rkai-ra॒bhya̭rcanti va॒thsam | brahma॒ santa॒-mbrahma̭ṇā va॒rdhaya̭ntaḥ || brahma̭ de॒vāna̭janayat | brahma॒ viśva̭mi॒da-ñjaga̭t | brahma̭ṇaḥ, kṣa॒tra-nnirmi̭tam | brahma̭ brāhma॒ṇa ā॒tmanā᳚ || a॒ntara̭smi-nni॒me lo॒kāḥ || 67 ||
a॒nta-rviśva̭mi॒da-ñjaga̭t | brahmai॒va bhū॒tānā॒-ñjyeṣṭha᳚m | tena॒ ko̭-'r​hati॒ spardhi̭tum || brahma̭-nde॒vā-straya̭strigṃśat | brahma̭nnindra prajāpa॒tī | brahma̭n. ha॒ viśvā̭ bhū॒tāni̭ | nā॒vī vā॒nta-ssa॒māhi̭tā || cata̭sra॒ āśāḥ॒ praca̭rantva॒-gnayaḥ̭ | i॒manno̭ ya॒jña-nna̭yatu prajā॒nann | ghṛ॒ta-mpinva̭nna॒jaragṃ̭ su॒vīra᳚m || 68 ||
brahma̭ sa॒mi-dbha̭va॒tyāhṷtīnām || ā gāvo̭ agmannu॒ta bha॒drama̭krann | sīda̭ntu go॒ṣṭhe ra॒ṇaya̭ntva॒sme | pra॒jāva̭tīḥ puru॒rūpā̭ i॒ha syuḥ | indrā̭ya pū॒rvī ru॒ṣaso॒ duhā̭nāḥ || indro॒ yajva̭ne pṛṇa॒te ca̭ śikṣati | upedda̭dāti॒ na sva-mmṷṣāyati | bhūyo̭ bhūyo ra॒yimida̭sya va॒rdhayanṋ | abhi̭nne khi॒lle nida̭dhāti deva॒yum || na tā na̭śanti॒ na da̭bhāti॒ taska̭raḥ | nainā̭ ami॒tro vyathi॒rāda̭dhar​ṣati | de॒vāg​śca॒ yābhi॒-ryaja̭te॒ dadā̭ti ca | jyogittābhiḥ̭ sacate॒ gopa̭ti-ssa॒ha ||, na tā arvā̭ re॒ṇuka̭kāṭo aśnute | na sagg̭ skṛta॒tra-mupa̭yanti॒ tā a॒bhi | u॒ru॒gā॒yamabha̭ya॒-ntasya॒ tā anṷ | gāvo॒ martya̭sya॒ vica̭ranti॒ yajva̭naḥ || || 69 ||
gāvo॒ bhago॒ gāva॒ indro̭ me acchāt | gāva॒-ssoma̭sya pratha॒masya̭ bha॒kṣaḥ | i॒mā yā gāva॒-ssaja̭nāsa॒ indraḥ̭ | i॒cchāmīddhṛ॒dā mana̭sā ci॒dindra᳚m || yū॒ya-ṅgā̭vo medayathā kṛ॒śa-ñci̭t | a॒ślī॒la-ñci̭-tkṛṇuthā su॒pratī̭kam | bha॒dra-ṅgṛ॒ha-ṅkṛ̭ṇutha bhadravācaḥ | bṛ॒hadvo॒ vaya̭ ucyate sa॒bhāsṷ || pra॒jāva̭tī-ssū॒yava̭sagṃ ri॒śantīḥ᳚ (ru॒śantīḥ᳚) | śu॒ddhā a॒pa-ssṷprapā॒ṇe piba̭ntīḥ | mā vaḥ̭ ste॒na ī̭śata॒ mā-'ghaśagṃ̭saḥ | pari̭vo he॒tī ru॒drasya̭ vṛñjyāt || upe॒da-mṷpa॒parca̭nam | ā॒su goṣūpa̭pṛcyatām | upa̭r​ṣa॒bhasya॒ reta̭si | upe᳚ndra॒ tava̭ vī॒rye᳚ || 70 ||
(ca॒rā॒mi॒ - kanī̭yo॒ - 'nyā - narpi̭tā - pa॒dāni॒ - yajva̭su - havāmahe - vi॒ṣṭhā - lo॒kāḥ - su॒vīra॒ - marvā॒ - piba̭ntī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - śuklakṛṣṇapaśvādīnāṃ sūktāni
tā sū᳚ryā candra॒masā̭ viśva॒bhṛtta̭mā ma॒hat | tejo॒ vasṷma-drājato di॒vi | sāmā᳚tmānā carata-ssāmacā॒riṇā᳚ | yayo᳚rvra॒ta-nna ma॒me jātṷ de॒vayoḥ᳚ || u॒bhāvantau॒ pari̭yāta॒ armyā᳚ | di॒vo na ra॒śmīg​ sta̭nu॒to-vya̭rṇa॒ve | u॒bhā bhṷva॒ntī bhuva̭nā ka॒vikra̭tū | sūryā॒ na ca॒ndrā ca̭rato ha॒tāma̭tī || patī᳚ dyu॒ma-dvi̭śva॒vidā̭ u॒bhā di॒vaḥ | sūryā̭ u॒bhā ca॒ndrama̭sā vicakṣa॒ṇā || 71 ||
vi॒śvavā̭rā varivo॒bhā vare᳚ṇyā | tā no̭-'vata-mmati॒mantā॒ mahi̭vratā || vi॒śva॒vapa̭rī pra॒tara̭ṇā tara॒ntā | su॒va॒rvidā̭ dṛ॒śaye॒ bhūri̭raśmī | sūryā॒ hi ca॒ndrā vasṷtve॒ṣa-da̭r​śatā | ma॒na॒svino॒bhā-'nṷ cara॒to nu॒ sa-ndiva᳚m || a॒sya śravo̭ na॒dyaḥ̭ sa॒pta bi̭bhrati | dyāvā॒ kṣāmā̭ pṛthi॒vī da̭r​śa॒taṃ-va~puḥ̭ | a॒sme sū᳚ryā candra॒masā̭-'bhi॒cakṣe᳚ | śra॒ddhe kami̭ndra carato vicartu॒ram || 72 ||
pū॒rvā॒pa॒ra-ñca̭rato mā॒ya yai॒tau | śiśū॒ krīḍa̭ntau॒ pari̭yāto addhva॒ram | viśvā᳚nya॒nyo bhuva̭nā 'bhi॒caṣṭe᳚ | ṛ॒tūna॒nyo vi॒dadha̭jjāyate॒ punaḥ̭ || hira̭ṇyavarṇā॒-śśuca̭yaḥ pāva॒kā yāsṷ jā॒taḥ ka॒śyapo॒ yāsvindraḥ̭ | a॒gniṃ-yā~ garbha̭-ndadhi॒re virṷ̄pā॒stā na॒ āpa॒-śśagg​ syo॒nā bha̭vantu ||,
yāsā॒gṃ॒ rājā॒ varṷṇo॒ yāti॒ madhyḙ satyānṛ॒te a̭va॒paśya॒n janā̭nām | ma॒dhu॒ścuta॒-śśuca̭yo॒ yāḥ pā̭va॒kāstā na॒ āpa॒-śśagg​ syo॒nā bha̭vantu || | yāsā᳚-nde॒vā di॒vi kṛ॒ṇvanti̭ bha॒kṣaṃ-yā~ a॒ntari̭kṣe bahu॒dhā bhava̭nti | yāḥ pṛ̭thi॒vī-mpaya̭so॒ndanti̭śu॒krāstā na॒ āpa॒-śśagg​ syo॒nā bha̭vantu ||, śi॒vena̭ mā॒ cakṣṷṣā paśyatā-''pa-śśi॒vayā̭ ta॒nuvopa̭ spṛśata॒ tvaca̭-mme | sarvāgṃ̭ a॒gnīgṃ ra̭phsu॒ṣado̭ huve vo॒ mayi॒ varco॒ bala॒mojo॒ ni dha̭tta || | āpo̭ bha॒drā ghṛ॒tamidāpa̭ āsura॒gnī-ṣomaṷ bibhra॒tyāpa॒ i-ttāḥ | tī॒vro raso̭ madhu॒pṛcā̭ -maraṅga॒ma ā mā᳚ prā॒ṇena̭ sa॒ha varca̭sā gann ||, ādi-tpa̭śyāmyu॒ta vā̭ śṛṇo॒myā mā॒ ghoṣo̭ gacchati॒ vānna̭ āsām | manyḙ bhejā॒no a॒mṛta̭sya॒ tar​hi॒ hira̭ṇyavarṇā॒ atṛ̭paṃ-ya~॒dā vaḥ̭ || || nāsa̭dāsī॒nno sadā̭sī-tta॒dānī᳚m | nāsī॒-drajo॒ no vyo̭māpa॒ro yat | kimāva̭rīvaḥ॒ kuha॒ kasya॒ śarmanṋ || 73 ||
ambhaḥ॒ kimā̭sī॒-dgaha̭na-ṅgabhī॒ram || na mṛ॒tyura॒mṛta॒-ntar​hi॒ na | rātri̭yā॒ ahna̭ āsī-tprake॒taḥ | ānī̭davā॒tagg​ sva॒dhayā॒ tadeka᳚m | tasmā᳚-ddhā॒nya-nna pa॒raḥ (pa॒raṃ) kiñca॒ nāsa̭ || tama̭ āsī॒-ttama̭sā gū॒ḍhamagre᳚ prake॒tam | sa॒li॒lagṃ sarva̭mā i॒dam | tu॒cche nā॒bhvapi̭hitaQṃ-ya~dāsī᳚t | tama̭sa॒ stanma̭hi॒nā jā̭ya॒taika᳚m || kāma॒stadagre॒ sama̭varta॒tādhi̭ || 74 ||
mana̭so॒ retaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~dāsī᳚t | sa॒ to bandhu॒masa̭ti॒ nira̭vindann (nira̭vidann) | hṛ॒di pra॒tīṣyā̭ ka॒vayo̭ manī॒ṣā || ti॒ra॒ścīno॒ vita̭to ra॒śmirḙṣām | a॒dha-ssvi̭dā॒sī(3) du॒pari̭ svidāsī(3)t | re॒to॒dhā ā̭sa-nmahi॒māna̭ āsann | sva॒dhā a॒vastā॒-tpraya̭tiḥ pa॒rastā᳚t || ko a॒ddhā vḙda॒ ka i॒ha pravo̭cat | kuta॒ ājā̭tā॒ kuta̭ i॒yaṃ-vi~sṛ̭ṣṭiḥ | a॒rvāgde॒vā a॒sya vi॒sarja̭nāya || 75 ||
athā॒ ko vḙda॒ yata̭ āba॒bhūva̭ || i॒yaṃ-vi~sṛ̭ṣṭi॒-ryata̭ āba॒bhūva̭ | yadi̭ vā da॒dhe yadi̭ vā॒ na | yo a॒syāddhya̭kṣaḥ para॒me vyo̭mann | so a॒ṅga vḙda॒ yadi̭ vā॒ na veda̭ || kigg​svi॒dvana॒-ṅka u॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sīt | yato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ | manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā pṛ॒cchatedu॒ tat | yada॒ddhyati̭ṣṭha॒-dbhuva̭nāni dhā॒rayanṋ || brahma॒ vana॒-mbrahma॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sīt || 76 ||
yato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ | manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā॒ vibra̭vīmi vaḥ | brahmā॒ddhyati̭ṣṭha॒-dbhuva̭nāni dhā॒rayanṋ || prā॒tara॒gni-mprā॒tarindragṃ̭ havāmahe | prā॒ta rmi॒trāvarṷṇā prā॒tara॒śvinā᳚ | prā॒ta rbhaga̭-mpū॒ṣaṇa॒-mbrahma̭ṇa॒spati᳚m | prā॒tassoma̭mu॒ta ru॒dragṃ hṷvema || prā॒ta॒rjita॒-mbhaga̭mu॒gragṃ hṷvema | va॒ya-mpu॒tramadi̭te॒ryo vi̭dha॒rtā | ā॒ddhraści॒dya-mmanya̭māna-stu॒raści̭t || 77 ||
rājā̭ ci॒dya-mbhaga̭-mbha॒kṣītyāha̭ || bhaga॒ praṇḙta॒rbhaga॒ satya̭rādhaḥ | bhage॒mā-ndhiya॒muda̭va॒ dada̭nnaḥ | bhaga॒ praṇo̭ janaya॒ gobhi॒raśvaiḥ᳚ | bhaga॒ pranṛbhi̭-rnṛ॒vantaḥ̭ syāma | u॒tedānī॒-mbhaga̭vanta-ssyāma || u॒ta prapi॒tva u॒ta maddhye॒ ahnā᳚m | u॒todi̭tā maghava॒n-thsūrya̭sya | va॒ya-nde॒vānāgṃ̭ suma॒tau syā̭ma || bhaga̭ e॒va bhaga̭vāgṃ astu devāḥ || 78 ||
tena̭ va॒ya-mbhaga̭vanta-ssyāma | ta-ntvā̭ bhaga॒ sarva॒ ijjo̭havīmi | sa no̭ bhaga pura e॒tā bha̭ve॒ha || sama̭ddhva॒rāyo॒ṣaso̭ namanta | da॒dhi॒krāvḙva॒ śuca̭ye pa॒dāya̭ | a॒rvā॒cī॒naṃ-va~̭su॒vida॒-mbhaga̭nnaḥ | ratha̭mi॒vāśvā̭ vā॒jina॒ āva̭hantu || aśvā̭vatī॒-rgoma̭tī-rna u॒ṣāsaḥ̭ | vī॒rava̭tī॒-ssada̭mucchantu bha॒drāḥ | ghṛ॒ta-nduhā̭nā vi॒śvataḥ॒ prapī̭nāḥ | yū॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭ naḥ || 79 ||
(vi॒ca॒kṣa॒ṇā - vi̭cartu॒ragṃ - śarma॒ - nnadhi̭ - vi॒sarja̭nāya॒ - brahma॒ vana॒-mbrahma॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sīt- tu॒raści̭-d- devāḥ॒ - prapī̭nā॒ eka̭-ñca) (a. 9)
(pīvo᳚-'nnā॒ - magne॒ tva-mpā̭ra - yānāghṛ॒ṣyaḥ - śuci॒-nnu stomaṃ̭ - ~vi॒śraya̭māṇo - di॒vo ru॒kmo - 'nna̭-mprā॒ṇaṃ - tā sū᳚ryācandra॒masā॒ nava̭saptatiḥ)
(pīvo᳚nnā - ~yū॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭naḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake aṣṭamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭakaṃ samāptam ||