📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
কঠোপনিষদ্ - অধ্যায 1, বল্লী 3
Kathopanishad - Adhyaya 1, Valli 3
Bengali
অধ্যায 1
বল্লী 3
ঋত-ম্পিবন্তৌ সুকৃতস্য লোকে গুহা-ম্প্রবিষ্টৌ পরমে পরার্ধে।
ছাযাতপৌ ব্রহ্মবিদো বদন্তি পঞ্চাগ্নযো যে চ ত্রিণাচিকেতাঃ ॥1॥
য-স্সেতুরীজানানামক্ষর-ম্ব্রহ্ম যত্পরম্‌।
অভয-ন্তিতীর্​ষতা-ম্পার-ন্নাচিকেতং শকেমহি ॥2॥
আত্মানং রথিনং-বিঁদ্ধি শরীরং রথমেব তু।
বুদ্ধি-ন্তু সারথিং-বিঁদ্ধি মনঃ প্রগ্রহমেব চ ॥3॥
ইন্দ্রিযাণি হযানাহুর্বিষযাংস্তেষু গোচরান্‌।
আত্মেন্দ্রিযমনোযুক্ত-ম্ভোক্তেত্যাহুর্মনীষিণঃ ॥4॥
যস্ত্ববিজ্ঞানবান্ভবত্যযুক্তেন মনসা সদা।
তস্যেন্দ্রিযাণ্যবশ্যানি দুষ্টাশ্বা ইব সারথেঃ ॥5॥
যস্তু বিজ্ঞানবান্ভবতি যুক্তেন মনসা সদা।
তস্যেন্দ্রিযাণি বশ্যানি সদশ্বা ইব সারথেঃ ॥6॥
যস্ত্ববিজ্ঞানবান্ভবত্যমনস্ক-স্সদা-ঽশুচিঃ।
ন স তত্পদমাপ্নোতি সংসার-ঞ্চাধিগচ্ছতি ॥7॥
যস্তু বিজ্ঞানবান্ভবতি সমনস্ক-স্সদা শুচিঃ।
স তু তত্পদমাপ্নোতি যস্মাদ্ ভূযো ন জাযতে ॥8॥
বিজ্ঞানসারথির্যস্তু মনঃ প্রগ্রহবান্নরঃ।
সো-ঽধ্বনঃ পারমাপ্নোতি তদ্বিষ্ণোঃ পরম-ম্পদম্‌ ॥9॥
ইন্দ্রিযেভ্যঃ পরা হ্যর্থা অর্থেভ্যশ্চ পর-ম্মনঃ।
মনসস্তু পরা বুদ্ধির্বুদ্ধেরাত্মা মহান্পরঃ ॥10॥
মহতঃ পরমব্যক্তমব্যক্তাত্পুরুষঃ পরঃ।
পুরুষান্ন পর-ঙ্কিঞ্চিত্সা কাষ্ঠা সা পরা গতিঃ ॥11॥
এষ সর্বেষু ভূতেষু গূঢো-ঽঽত্মা ন প্রকাশতে।
দৃশ্যতে ত্বগ্র্যযা বুদ্ধ্যা সূক্ষ্মযা সূক্ষ্মদর্​শিভিঃ ॥12॥
যচ্ছেদ্বাঙ্মনসী প্রাজ্ঞস্তদ্যচ্ছেজ্জ্ঞান আত্মনি।
জ্ঞানমাত্মনি মহতি নিযচ্ছেত্তদ্যচ্ছেচ্ছান্ত আত্মনি ॥13॥
উত্তিষ্ঠত জাগ্রত প্রাপ্য বরান্নিবোধত।
ক্ষুরস্য ধারা নিশিতা দুরত্যযা দুর্গ-ম্পথস্তত্কবযো বদন্তি ॥14॥
অশব্দমস্পর্​শমরূপমব্যয-ন্তথা-ঽরস-ন্নিত্যমগন্ধবচ্চ যত্‌।
অনাদ্যনন্ত-ম্মহতঃ পর-ন্ধ্রুব-ন্নিচায্য তন্মৃত্যুমুখাত্‌ প্রমুচ্যতে ॥15॥
নাচিকেতমুপাখ্যান-ম্মৃত্যুপ্রোক্তং সনাতনম্‌।
উক্ত্বা শ্রুত্বা চ মেধাবী ব্রহ্মলোকে মহীযতে ॥16॥
য ইম-ম্পরম-ঙ্গুহ্যং শ্রাবযেদ্‌ ব্রহ্মসংসদি।
প্রযত-শ্শ্রাদ্ধকালে বা তদানন্ত্যায কল্পতে।
তদানন্ত্যায কল্পত ইতি ॥17॥
Roman (IAST) Transliteration
adhyāya 1
vallī 3
ṛta-mpibantau sukṛtasya loke guhā-mpraviṣṭau parame parārdhe|
chāyātapau brahmavido vadanti pañcāgnayo ye ca triṇāciketāḥ ||1||
ya-sseturījānānāmakṣara-mbrahma yatparam‌|
abhaya-ntitīr​ṣatā-mpāra-nnāciketaṃ śakemahi ||2||
ātmānaṃ rathinaṃ-vi~ddhi śarīraṃ rathameva tu|
buddhi-ntu sārathiṃ-vi~ddhi manaḥ pragrahameva ca ||3||
indriyāṇi hayānāhurviṣayāṃsteṣu gocarān‌|
ātmendriyamanoyukta-mbhoktetyāhurmanīṣiṇaḥ ||4||
yastvavijñānavānbhavatyayuktena manasā sadā|
tasyendriyāṇyavaśyāni duṣṭāśvā iva sāratheḥ ||5||
yastu vijñānavānbhavati yuktena manasā sadā|
tasyendriyāṇi vaśyāni sadaśvā iva sāratheḥ ||6||
yastvavijñānavānbhavatyamanaska-ssadā-'śuciḥ|
na sa tatpadamāpnoti saṃsāra-ñcādhigacchati ||7||
yastu vijñānavānbhavati samanaska-ssadā śuciḥ|
sa tu tatpadamāpnoti yasmād bhūyo na jāyate ||8||
vijñānasārathiryastu manaḥ pragrahavānnaraḥ|
so-'dhvanaḥ pāramāpnoti tadviṣṇoḥ parama-mpadam‌ ||9||
indriyebhyaḥ parā hyarthā arthebhyaśca para-mmanaḥ|
manasastu parā buddhirbuddherātmā mahānparaḥ ||10||
mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ|
puruṣānna para-ṅkiñcitsā kāṣṭhā sā parā gatiḥ ||11||
eṣa sarveṣu bhūteṣu gūḍho-''tmā na prakāśate|
dṛśyate tvagryayā buddhyā sūkṣmayā sūkṣmadar​śibhiḥ ||12||
yacchedvāṅmanasī prājñastadyacchejjñāna ātmani|
jñānamātmani mahati niyacchettadyacchecchānta ātmani ||13||
uttiṣṭhata jāgrata prāpya varānnibodhata|
kṣurasya dhārā niśitā duratyayā durga-mpathastatkavayo vadanti ||14||
aśabdamaspar​śamarūpamavyaya-ntathā-'rasa-nnityamagandhavacca yat‌|
anādyananta-mmahataḥ para-ndhruva-nnicāyya tanmṛtyumukhāt‌ pramucyate ||15||
nāciketamupākhyāna-mmṛtyuproktaṃ sanātanam‌|
uktvā śrutvā ca medhāvī brahmaloke mahīyate ||16||
ya ima-mparama-ṅguhyaṃ śrāvayed‌ brahmasaṃsadi|
prayata-śśrāddhakāle vā tadānantyāya kalpate|
tadānantyāya kalpata iti ||17||