📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা পারাযণ - সপ্তমোঽধ্যাযঃ
Shrimadbhagavadgita Parayana - Saptamo'dhyayah
Gita Vyasa Bengali
ওঁ শ্রী পরমাত্মনে নমঃ
অথ সপ্তমোঽধ্যাযঃ
জ্ঞানবিজ্ঞানযোগঃ
শ্রী ভগবানুবাচ
ময্যাসক্তমনাঃ পার্থ যোগং যুঞ্জন্মদাশ্রযঃ ।
অসংশযং সমগ্রং মাং যথা জ্ঞাস্যসি তচ্ছৃণু ॥1॥
জ্ঞানং তেঽহং সবিজ্ঞানম্ ইদং বক্ষ্যাম্যশেষতঃ ।
যজ্জ্ঞাত্বা নেহ ভূযোঽন্যত্ জ্ঞাতব্যমবশিষ্যতে ॥2॥
মনুষ্যাণাং সহস্রেষু কশ্চিদ্যততি সিদ্ধযে ।
যততামপি সিদ্ধানাং কশ্চিন্মাং বেত্তি তত্ত্বতঃ ॥3॥
ভূমিরাপোঽনলো বাযুঃ খং মনো বুদ্ধিরেব চ ।
অহঙ্কার ইতীযং মে ভিন্না প্রকৃতিরষ্টধা ॥4॥
অপরেযমিতস্ত্বন্যাং প্রকৃতিং বিদ্ধি মে পরাম্ ।
জীবভূতাং মহাবাহো যযেদং ধার্যতে জগত্ ॥5॥
এতদ্যোনীনি ভূতানি সর্বাণীত্যুপধারয ।
অহং কৃত্স্নস্য জগতঃ প্রভবঃ প্রলযস্তথা ॥6॥
মত্তঃ পরতরং নান্যত্ কিঞ্জিদস্তি ধনঞ্জয ।
মযি সর্বমিদং প্রোতং সূত্রে মণিগণা ইব ॥7॥
রসোঽহমপ্সু কৌন্তেয প্রভাঽস্মি শশিসূর্যযোঃ ।
প্রণবঃ সর্ববেদেষু শব্দঃ খে পৌরুষং নৃষু ॥8॥
পুণ্যো গন্ধঃ পৃথিব্যাং চ তেজশ্চাস্মি বিভাবসৌ ।
জীবনং সর্বভূতেষু তপশ্চাস্মি তপস্বিষু ॥9॥
বীজং মাং সর্বভূতানাং বিদ্ধি পার্থ সনাতনম্ ।
বুদ্ধির্বুদ্ধিমতামস্মি তেজস্তেজস্বিনামহম্ ॥10॥
বলং বলবতাং চাহং কামরাগবিবর্জিতম্ ।
ধর্মাবিরুদ্ধো ভূতেষু কামোঽস্মি ভরতর্ষভ ॥11॥
যে চৈব সাত্ত্বিকা ভাবাঃ রাজসাস্তামসাশ্চ যে ।
মত্ত এবেতি তান্বিদ্ধি ন ত্বহং তেষু তে মযি ॥12॥
ত্রিভির্গুণমযৈর্ভাবৈঃ এভিঃ সর্বমিদং জগত্ ।
মোহিতং নাভিজানাতি মামেভ্যঃ পরমব্যযম্ ॥13॥
দৈবী হ্যেষা গুণমযী মম মাযা দুরত্যযা ।
মামেব যে প্রপদ্যন্তে মাযামেতাং তরন্তি তে ॥14॥
ন মাং দুষ্কৃতিনো মূঢাঃ প্রপদ্যন্তে নরাধমাঃ ।
মাযযাঽপহৃতজ্ঞানাঃ আসুরং ভাবমাশ্রিতাঃ ॥15॥
চতুর্বিধা ভজন্তে মাং জনাঃ সুকৃতিনোঽর্জুন ।
আর্তো জিজ্ঞাসুরর্থার্থী জ্ঞানী চ ভরতর্ষভ ॥16॥
তেষাং জ্ঞানী নিত্যযুক্তঃ এক ভক্তির্বিশিষ্যতে ।
প্রিযো হি জ্ঞানিনোঽত্যর্থম্ অহং স চ মম প্রিযঃ ॥17॥
উদারাঃ সর্ব এবৈতে জ্ঞানী ত্বাত্মৈব মে মতম্ ।
আস্থিতঃ স হি যুক্তাত্মা মামেবানুত্তমাং গতিম্ ॥18॥
বহূনাং জন্মনামন্তে জ্ঞানবান্মাং প্রপদ্যতে ।
বাসুদেবঃ সর্বমিতি স মহাত্মা সুদুর্লভঃ ॥19॥
কামৈস্তৈ স্তৈর্হৃতজ্ঞানাঃ প্রপদ্যন্তেঽন্যদেবতাঃ ।
তং তং নিযমমাস্থায প্রকৃত্যা নিযতাঃ স্বযা ॥20॥
যো যো যাং যাং তনুং ভক্তঃ শ্রদ্ধযার্চিতুমিচ্ছতি ।
তস্য তস্যাচলাং শ্রদ্ধাং তামেব বিদধাম্যহম্ ॥21॥
স তযা শ্রদ্ধযা যুক্তঃ তস্যারাধনমীহতে ।
লভতে চ ততঃ কামান্ মযৈব বিহিতান্হি তান্ ॥22॥
অন্তবত্তু ফলং তেষাং তদ্ভবত্যল্পমেধসাম্ ।
দেবান্দেবযজো যান্তি মদ্ভক্তা যান্তি মামপি ॥23॥
অব্যক্তং ব্যক্তিমাপন্নং মন্যন্তে মামবুদ্ধযঃ ।
পরং ভাবমজানন্তঃ মমাব্যযমনুত্তমম্ ॥24॥
নাহং প্রকাশঃ সর্বস্য যোগমাযাসমাবৃতঃ ।
মূঢোঽযং নাভিজানাতি লোকো মামজমব্যযম্ ॥25॥
বেদাহং সমতীতানি বর্তমানানি চার্জুন ।
ভবিষ্যাণি চ ভূতানি মাং তু বেদ ন কশ্চন ॥26॥
ইচ্ছাদ্বেষসমুত্থেন দ্বন্দ্বমোহেন ভারত ।
সর্বভূতানি সম্মোহং সর্গে যান্তি পরন্তপ ॥27॥
যেষাং ত্বন্তগতং পাপং জনানাং পুণ্যকর্মণাম্ ।
তে দ্বন্দ্বমোহনির্মুক্তাঃ ভজন্তে মাং দৃঢব্রতাঃ ॥28॥
জরামরণমোক্ষায মামাশ্রিত্য যতন্তি যে ।
তে ব্রহ্ম তদ্বিদুঃ কৃত্স্নম্ অধ্যাত্মং কর্ম চাখিলম্॥29॥
সাধিভূতাধিদৈবং মাং সাধিযজ্ঞং চ যে বিদুঃ ।
প্রযাণকালেঽপি চ মাং তে বিদুর্যুক্তচেতসঃ ॥30॥
॥ ওঁ তত্সদিতি শ্রীমদ্ভগবদ্গীতাসু উপনিষত্সু ব্রহ্মবিদ্যাযাং
যোগশাস্ত্রে শ্রীকৃষ্ণার্জুনসংবাদে জ্ঞানবিজ্ঞানযোগো নাম সপ্তমোঽধ্যাযঃ
Roman (IAST) Transliteration
oṃ śrī paramātmane namaḥ
atha saptamo'dhyāyaḥ
jñānavijñānayogaḥ
śrī bhagavānuvāca
mayyāsaktamanāḥ pārtha yogaṃ yuñjanmadāśrayaḥ |
asaṃśayaṃ samagraṃ māṃ yathā jñāsyasi tacchṛṇu ||1||
jñānaṃ te'haṃ savijñānam idaṃ vakṣyāmyaśeṣataḥ |
yajjñātvā neha bhūyo'nyat jñātavyamavaśiṣyate ||2||
manuṣyāṇāṃ sahasreṣu kaścidyatati siddhaye |
yatatāmapi siddhānāṃ kaścinmāṃ vetti tattvataḥ ||3||
bhūmirāpo'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca |
ahaṅkāra itīyaṃ me bhinnā prakṛtiraṣṭadhā ||4||
apareyamitastvanyāṃ prakṛtiṃ viddhi me parām |
jīvabhūtāṃ mahābāho yayedaṃ dhāryate jagat ||5||
etadyonīni bhūtāni sarvāṇītyupadhāraya |
ahaṃ kṛtsnasya jagataḥ prabhavaḥ pralayastathā ||6||
mattaḥ parataraṃ nānyat kiñjidasti dhanañjaya |
mayi sarvamidaṃ protaṃ sūtre maṇigaṇā iva ||7||
raso'hamapsu kaunteya prabhā'smi śaśisūryayoḥ |
praṇavaḥ sarvavedeṣu śabdaḥ khe pauruṣaṃ nṛṣu ||8||
puṇyo gandhaḥ pṛthivyāṃ ca tejaścāsmi vibhāvasau |
jīvanaṃ sarvabhūteṣu tapaścāsmi tapasviṣu ||9||
bījaṃ māṃ sarvabhūtānāṃ viddhi pārtha sanātanam |
buddhirbuddhimatāmasmi tejastejasvināmaham ||10||
balaṃ balavatāṃ cāhaṃ kāmarāgavivarjitam |
dharmāviruddho bhūteṣu kāmo'smi bharatarṣabha ||11||
ye caiva sāttvikā bhāvāḥ rājasāstāmasāśca ye |
matta eveti tānviddhi na tvahaṃ teṣu te mayi ||12||
tribhirguṇamayairbhāvaiḥ ebhiḥ sarvamidaṃ jagat |
mohitaṃ nābhijānāti māmebhyaḥ paramavyayam ||13||
daivī hyeṣā guṇamayī mama māyā duratyayā |
māmeva ye prapadyante māyāmetāṃ taranti te ||14||
na māṃ duṣkṛtino mūḍhāḥ prapadyante narādhamāḥ |
māyayā'pahṛtajñānāḥ āsuraṃ bhāvamāśritāḥ ||15||
caturvidhā bhajante māṃ janāḥ sukṛtino'rjuna |
ārto jijñāsurarthārthī jñānī ca bharatarṣabha ||16||
teṣāṃ jñānī nityayuktaḥ eka bhaktirviśiṣyate |
priyo hi jñānino'tyartham ahaṃ sa ca mama priyaḥ ||17||
udārāḥ sarva evaite jñānī tvātmaiva me matam |
āsthitaḥ sa hi yuktātmā māmevānuttamāṃ gatim ||18||
bahūnāṃ janmanāmante jñānavānmāṃ prapadyate |
vāsudevaḥ sarvamiti sa mahātmā sudurlabhaḥ ||19||
kāmaistai stairhṛtajñānāḥ prapadyante'nyadevatāḥ |
taṃ taṃ niyamamāsthāya prakṛtyā niyatāḥ svayā ||20||
yo yo yāṃ yāṃ tanuṃ bhaktaḥ śraddhayārcitumicchati |
tasya tasyācalāṃ śraddhāṃ tāmeva vidadhāmyaham ||21||
sa tayā śraddhayā yuktaḥ tasyārādhanamīhate |
labhate ca tataḥ kāmān mayaiva vihitānhi tān ||22||
antavattu phalaṃ teṣāṃ tadbhavatyalpamedhasām |
devāndevayajo yānti madbhaktā yānti māmapi ||23||
avyaktaṃ vyaktimāpannaṃ manyante māmabuddhayaḥ |
paraṃ bhāvamajānantaḥ mamāvyayamanuttamam ||24||
nāhaṃ prakāśaḥ sarvasya yogamāyāsamāvṛtaḥ |
mūḍho'yaṃ nābhijānāti loko māmajamavyayam ||25||
vedāhaṃ samatītāni vartamānāni cārjuna |
bhaviṣyāṇi ca bhūtāni māṃ tu veda na kaścana ||26||
icchādveṣasamutthena dvandvamohena bhārata |
sarvabhūtāni sammohaṃ sarge yānti parantapa ||27||
yeṣāṃ tvantagataṃ pāpaṃ janānāṃ puṇyakarmaṇām |
te dvandvamohanirmuktāḥ bhajante māṃ dṛḍhavratāḥ ||28||
jarāmaraṇamokṣāya māmāśritya yatanti ye |
te brahma tadviduḥ kṛtsnam adhyātmaṃ karma cākhilam||29||
sādhibhūtādhidaivaṃ māṃ sādhiyajñaṃ ca ye viduḥ |
prayāṇakāle'pi ca māṃ te viduryuktacetasaḥ ||30||
|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ
yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde jñānavijñānayogo nāma saptamo'dhyāyaḥ